Η υπόθεση των παράνομων αγροτικών επιδοτήσεων που αποκαλύφθηκε το καλοκαίρι συνεχίζει να κινείται σε βαρύ κλίμα, καθώς πέντε μήνες μετά την έναρξη της μεγάλης έρευνας δεν έχει υπάρξει ούτε η παραμικρή επιστροφή χρημάτων στα ταμεία του ΟΠΕΚΕΠΕ. Παρά τις ηχηρές κυβερνητικές δεσμεύσεις και την ενεργοποίηση της Οικονομικής Αστυνομίας, το τοπίο παραμένει στάσιμο και η ανταπόκριση των εμπλεκόμενων εξαιρετικά περιορισμένη.

Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία που παρουσιάζει η «Καθημερινή», από τους 250 κατόχους ΑΦΜ που είδαν τα τραπεζικά τους υπόλοιπα και τα περιουσιακά τους στοιχεία να δεσμεύονται για επιδοτήσεις άνω των 20.000 ευρώ, μόλις δέκα επικοινώνησαν με τις αρμόδιες αρχές ζητώντας διευκρινίσεις. Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι κανείς από αυτούς δεν έχει αποδώσει ούτε ένα ευρώ στο Δημόσιο, παρά το γεγονός ότι η διαδικασία ελέγχου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη από τις αρχές Ιουλίου.

Οι προσδοκίες της Πολιτείας ήταν διαφορετικές. Θεωρήθηκε πως η δημοσιοποίηση των υποθέσεων, η πίεση των ελέγχων σε 650.000 ΑΦΜ και οι δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων θα δημιουργούσαν κλίμα παραδειγματισμού και θα οδηγούσαν σε αυθόρμητες επιστροφές χρημάτων. Αντιθέτως, η ανταπόκριση αποδείχθηκε ισχνή. Στελέχη της Οικονομικής Αστυνομίας περιγράφουν στην «Κ» ότι το ενδιαφέρον των ελεγχόμενων παραβατών είναι σχεδόν μηδενικό, παρότι οι λογαριασμοί τους έχουν «παγώσει» εδώ και μήνες.

Το ζήτημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο. Η ισχύουσα νομοθεσία δεν επιτρέπει την παύση της ποινικής δίωξης σε περίπτωση επιστροφής χρημάτων, γεγονός που μειώνει τα κίνητρα για οικειοθελή συμμόρφωση. Είναι μια αντίφαση που αναδείχθηκε εξαρχής, όταν κυβερνητικά στελέχη άφηναν να εννοηθεί πως όσοι επιστρέψουν άμεσα τα ποσά ενδεχομένως να τύχουν ευνοϊκότερης μεταχείρισης.

Η υπόθεση ξεκίνησε στις αρχές Ιουλίου, όταν αποκαλύφθηκαν οι διαστάσεις του σκανδάλου με τις ψευδείς δηλώσεις αγροτικών επιδοτήσεων. Σε έκτακτη σύσκεψη στις 6 Ιουλίου αποφασίστηκε η άμεση ενεργοποίηση της Οικονομικής Αστυνομίας και της ΑΑΔΕ. Λίγες ημέρες αργότερα, με εντολή του εισαγγελέα Δημήτρη Γκύζη, πραγματοποιήθηκε η πρώτη έφοδος στα γραφεία του ΟΠΕΚΕΠΕ, σηματοδοτώντας την εντατικοποίηση των ελέγχων.

Μέχρι σήμερα, η Οικονομική Αστυνομία έχει εντοπίσει 7.004 ύποπτους ΑΦΜ, στους οποίους καταβλήθηκαν συνολικά 33,6 εκατομμύρια ευρώ σε επιδοτήσεις. Οι δικογραφίες που έχουν συνταχθεί φτάνουν τις 1.670, όλες διαβιβασμένες στις εισαγγελικές αρχές. Από αυτές τις περιπτώσεις, οι 250 κρίθηκαν ως οι σοβαρότερες, με ποσά άνω των 20.000 ευρώ, οδηγώντας στη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων.

Παρά το εύρος του ελέγχου, το κρίσιμο σκέλος –η επιστροφή των χρημάτων– παραμένει σε απόλυτη στασιμότητα. Με τα ταμεία του ΟΠΕΚΕΠΕ να μην έχουν εισπράξει ούτε ευρώ, η διαδικασία κινδυνεύει να εκφυλιστεί σε μια χρονοβόρα υπόθεση χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Και καθώς οι αποκαλύψεις συνεχίζονται, το ερώτημα που πλέον τίθεται είναι αν το θεσμικό πλαίσιο και οι πολιτικές δεσμεύσεις μπορούν να φέρουν το αποτέλεσμα που είχε εξαγγελθεί εξαρχής: την άμεση επιστροφή «των κλεμμένων».