Στο επίκεντρο νέας αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης βρίσκεται η πρόθεση της κυβέρνησης να αφαιρέσει από τους Δήμους τα έσοδα που προέρχονται από τα πρόστιμα του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, τα οποία εκτιμώνται περίπου σε 50 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Πρόκειται για έναν ακόμη κρίκο στη μακρά αλυσίδα μέτρων που – όπως καταγγέλλουν οι αυτοδιοικητικοί – οδηγούν σε «αποδυνάμωση» του θεσμού των Δήμων και περιορίζουν την οικονομική και λειτουργική τους αυτονομία.

Ήδη μετά τη μεταφορά βασικών αρμοδιοτήτων των πολεοδομιών και τη στέρηση εσόδων από άλλες πηγές, οι Δήμοι κάνουν λόγο για συστηματική προσπάθεια συγκεντρωτισμού από την πλευρά του κράτους. Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας μίλησε για «επικίνδυνους ακροβατισμούς» και χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «επίθεση στην Αυτοδιοίκηση και στους πολίτες». Όπως τόνισε, τα έσοδα από τα πρόστιμα του ΚΟΚ αποτελούν σημαντικό χρηματοδοτικό εργαλείο για έργα οδικής ασφάλειας, φωτισμού και συντήρησης υποδομών, ενώ με το νέο νομοσχέδιο «τα χρήματα αυτά αφαιρούνται για να ενισχύσουν ταμεία πρόνοιας αστυνομικών και στρατιωτικών».

«Πριν μας αφαιρέσουν τα έσοδα, νομοθέτησαν τον τριπλασιασμό των προστίμων», σημειώνει ο κ. Δούκας, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση «κόπτεται στα λόγια για την οδική ασφάλεια, την ώρα που στερεί από τους Δήμους τα ελάχιστα μέσα που διαθέτουν για τη βελτίωση του οδικού δικτύου». Επικρίνει μάλιστα το γεγονός ότι, ενώ οι Δήμοι καλούνται να αναλάβουν νέες υποχρεώσεις – όπως η τοποθέτηση καμερών ελέγχου κυκλοφορίας – δεν τους αποδίδονται οι αναγκαίοι πόροι για να τις υλοποιήσουν.

Παράλληλα, ο κ. Δούκας υπενθυμίζει ότι οι Δήμοι είχαν αποκλειστεί ακόμη και από την ενίσχυση του υπερπλεονάσματος των 9 δισ. ευρώ, παρά την καθοριστική τους συμβολή στην τοπική ανάπτυξη. «Η κυβέρνηση δείχνει δυσανεξία στους αποκεντρωμένους θεσμούς. Ό,τι δεν μπορεί να ελέγξει το επιτελικό κράτος του Μαξίμου, επιδιώκει να το αποδυναμώσει», υπογραμμίζει.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης και α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ο οποίος χαρακτήρισε την κυβερνητική πρωτοβουλία «αντιαυτοδιοικητική και απολύτως αδικαιολόγητη». Όπως επισήμανε, το κράτος όχι μόνο δεν συνοδεύει τις μεταφερόμενες αρμοδιότητες με επαρκείς πόρους, αλλά τώρα «νομοθετεί την αφαίρεση ακόμη και των υφιστάμενων εσόδων».

Ο κ. Κωνσταντέλλος προειδοποιεί ότι στους Δήμους όπως ο δικός του, η απώλεια μπορεί να φτάσει τις 500.000 ευρώ ετησίως, χρήματα που σήμερα κατευθύνονται σε κρίσιμες παρεμβάσεις συντήρησης, φωτισμού και ασφάλειας στους δρόμους. Με τη λαϊκή παροιμία «εκεί που μας χρωστάγανε, μας πήραν και το βόδι», συνοψίζει το αίσθημα αγανάκτησης που επικρατεί στον αυτοδιοικητικό κόσμο.

Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) καταδικάζει ομόφωνα το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ζητά την άμεση απόσυρσή του. Όπως επισημαίνει, οι Δήμοι δεν αντιτίθενται στην ανάγκη ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας ή στη χρήση νέων τεχνολογιών, αλλά θεωρούν «αδιανόητο να χρηματοδοτούν τέτοια έργα με πόρους που αφαιρούνται από τις τοπικές κοινωνίες».

Επιπλέον, οι δήμαρχοι εκφράζουν την ανησυχία τους για το ότι το ποσοστό των εσόδων που θα επιστρέφει στους Δήμους δεν θα καθορίζεται με σαφή και θεσμικό τρόπο, αλλά θα εξαρτάται από μελλοντικές κοινές υπουργικές αποφάσεις. «Η Αυτοδιοίκηση μετατρέπεται σε θεατή, χωρίς εγγυήσεις για τη διαχείριση των πόρων που της αναλογούν», τονίζει ο κ. Κωνσταντέλλος.

Η ΚΕΔΕ ζητά από το κεντρικό κράτος να σεβαστεί τον ρόλο και τη συνταγματική κατοχύρωση των Δήμων ως βασικών πυλώνων του κράτους. «Τα έσοδα από τα πρόστιμα του ΚΟΚ δεν μπορούν να αφαιρεθούν από τους Δήμους. Είναι ζήτημα σεβασμού, ισονομίας και βιωσιμότητας της Αυτοδιοίκησης», αναφέρει χαρακτηριστικά η ανακοίνωση της Ένωσης.

Η συζήτηση γύρω από το άρθρο 20 του σχεδίου νόμου αναμένεται να προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση το επόμενο διάστημα, καθώς οι Δήμοι ετοιμάζονται να διεκδικήσουν δυναμικά την απόσυρση της διάταξης, θέτοντας στο επίκεντρο το θεμελιώδες ερώτημα: μπορεί η Αυτοδιοίκηση να λειτουργεί χωρίς τους πόρους που της ανήκουν;