Ο Σωτήρης Πέτρουλας (1942-1965) υπήρξε μια από τις πιο εμβληματικές μορφές της νεολαίας της Αριστεράς στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. Η δολοφονία του τον Ιούλιο του 1965, κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων για την αποστασία, τον μετέτρεψε σε σύμβολο αντίστασης και αγώνα. Σήμερα, 60 χρόνια μετά, η μνήμη του εξακολουθεί να εμπνέει, αν και οι νεότερες γενιές συχνά γνωρίζουν μόνο το όνομα, χωρίς να έχουν εικόνα για τη ζωή και τη δράση του.

Στο νέο του βιβλίο Σωτήρης Πέτρουλας (εκδόσεις Άπαρσις), ο συγγραφέας και ερευνητής Γιώργος Αλεξάτος επιχειρεί να αναδείξει την προσωπικότητα του νεαρού αγωνιστή μέσα από μια μυθιστορηματική βιογραφία, που βασίζεται σε πλούσια έρευνα, μαρτυρίες και βιώματα της εποχής.

Μιλώντας στην «Εποχή» με τον Πάνο Λάμπρου και τον Χάρη Γολέμη, ο Αλεξάτος εξηγεί γιατί διάλεξε να καταπιαστεί με τον Πέτρουλα και τι σημαίνει για τον ίδιο η παρακαταθήκη του.

«Ο Πέτρουλας ήταν παιδί λαϊκό, από γειτονιά που γνώριζα και εγώ. Δεν θα μπορούσα να γράψω για έναν αγωνιστή προερχόμενο από άλλα κοινωνικά στρώματα.» Η ζωή του είχε ομοιότητες με του Αλεξάτου: βιοπάλη από μικρή ηλικία, δίψα για μόρφωση, αγώνες, ανεξάρτητη σκέψη, σύγκρουση με τις κομματικές εξουσίες.

Το βιβλίο δεν περιορίζεται στην καταγραφή ιστορικών στοιχείων, αλλά ανασυνθέτει το κλίμα μιας ολόκληρης εποχής. Στενοί φίλοι του Πέτρουλα, όπως ο Μάκης Παπούλιας, συνέβαλαν καθοριστικά στην αποτύπωση της φυσιογνωμίας του: «Ο Σωτήρης μάς μάζευε από την αλητεία, μας έμαθε να διαβάζουμε λογοτεχνία», θυμάται.

Ο Αλεξάτος τονίζει πως στόχος του δεν ήταν η αγιογραφία, αλλά η αποτύπωση της αλήθειας: «Δεν κάπνιζε, δεν πήγαινε στα φλιπεράκια. Υπήρχε η αντίληψη ότι όλα τα λαϊκά παιδιά είχαν ίδιες συνήθειες. Δεν ήταν έτσι. Είχαν άλλα ενδιαφέροντα, άλλη στάση ζωής».

Ο συγγραφέας, που μεγάλωσε σε λαϊκές συνοικίες και γαλουχήθηκε από τον αντιδικτατορικό αγώνα, βλέπει στον Πέτρουλα τον εκφραστή μιας γενιάς που «βγήκε από την ήττα και διεκδίκησε την ανατροπή». Όπως λέει, το παράδειγμά του δείχνει ότι η Αριστερά δεν ήταν ποτέ μονολιθική: «Οι αντιπαραθέσεις, οι διαφωνίες και οι συγκρούσεις υπήρχαν πάντα. Αυτό είναι στοιχείο ζωντάνιας, όχι αδυναμίας».

Παρά τις αναφορές του ονόματος του Πέτρουλα στα συνθήματα και τα τραγούδια των διαδηλώσεων, οι νεότερες γενιές γνωρίζουν ελάχιστα για τον ίδιο. «Τρία-τέσσερα νέα παιδιά που διάβασαν το βιβλίο μού είπαν ότι έμαθαν πράγματα για την πολιτική ζωή εκείνης της περιόδου και για το πώς ζούσαν οι άνθρωποι. Άλλοι όμως δεν τον γνώριζαν καν», σημειώνει ο Αλεξάτος.

Το έργο του έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, συνδέοντας τη μνήμη του Σωτήρη Πέτρουλα με τη σύγχρονη αναζήτηση για δικαιοσύνη, ελευθερία και αξιοπρέπεια. «Ο Πέτρουλας συμβολίζει την αντίσταση, την ανεξαρτησία σκέψης, την πίστη ότι μια άλλη κοινωνία είναι δυνατή», καταλήγει ο συγγραφέας.