Σε μία από τις πιο ουσιαστικές και φορτισμένες συζητήσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα για την κρίση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, ο κτηνοτρόφος και διευθύνων σύμβουλος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μεσοτόπου Μανώλης Κωνσταντιδέλλης μίλησε στο «Ν» 99 fm μαζί με τον δημοσιογράφο αγροτικού ρεπορτάζ Νίκο Μανάβη, και την δημοσιογραφο Μαρία Χατζηγεωργίου καταθέτοντας μια σκληρή εικόνα για την κατάσταση που βιώνουν οι άνθρωποι της κτηνοτροφίας στο νησί.

Η συζήτηση κινήθηκε γύρω από τις μαζικές θανατώσεις ζώων, τη δραματική μείωση της παραγωγής γάλακτος, την οικονομική ασφυξία συνεταιρισμών και τυροκομείων, τις ελλείψεις του κρατικού μηχανισμού, αλλά και την ανάγκη να ανοίξει άμεσα η συζήτηση για τον εμβολιασμό των κοπαδιών.

Ο Μανώλης Κωνσταντιδέλλης περιέγραψε μια κοινωνία που βρίσκεται σε πένθος. Όπως είπε, από τις 15 Μαρτίου που εμφανίστηκαν τα πρώτα κρούσματα αφθώδους πυρετού, η Λέσβος ζει μια πρωτοφανή κρίση, με τους κτηνοτρόφους να βρίσκονται σε απόγνωση και την αβεβαιότητα να κυριαρχεί σε όλα τα χωριά που χτυπήθηκαν από τη νόσο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, μόνο στον Μεσότοπο έχει χαθεί περίπου το 35% έως 40% του ζωικού κεφαλαίου. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 12.000 έως 15.000 πρόβατα που έχουν ήδη θανατωθεί μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων.

«Χάσαμε 1.800 πρόβατα μέσα σε λίγες ώρες»

Η προσωπική μαρτυρία του ίδιου συγκλόνισε τη συζήτηση. Ο Μανώλης Κωνσταντιδέλλης αποκάλυψε ότι ενώ βρισκόταν στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης μαζί με επιτροπή κτηνοτρόφων για να διεκδικήσουν μέτρα στήριξης, ενημερώθηκε τηλεφωνικά ότι το δικό του κοπάδι είχε βρεθεί θετικό στον αφθώδη πυρετό.

Όπως είπε, το κοπάδι που διατηρούσε μαζί με άλλα δύο άτομα θανατώθηκε ολοκληρωτικά, με συνολικά 1.800 πρόβατα να χάνονται μέσα σε μία ημέρα. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε, όπως ανέφερε, αφήνοντας πίσω μόνο τις εγκαταστάσεις, τα μηχανήματα και τις επενδύσεις χρόνων.

«Αυτό που μας έμεινε είναι οι στάβλοι, τα αγροτικά και οι παγολεκάνες», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Νίκος Μανάβης στάθηκε ιδιαίτερα στο ψυχολογικό βάρος αυτής της κατάστασης, επισημαίνοντας ότι για τον κτηνοτρόφο το κοπάδι είναι  κομμάτι της ζωής του.

«Το κοπάδι για τον κτηνοτρόφο είναι η οικογένειά του», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι άνθρωποι αυτοί μεγαλώνουν καθημερινά μαζί με τα ζώα τους και η θανάτωσή τους δημιουργεί τεράστιο ψυχικό τραύμα.

Ο φόβος ότι τα χωριά θα αδειάσουν

Η συζήτηση γρήγορα επεκτάθηκε στις συνολικές συνέπειες που θα έχει η κρίση για τη Δυτική Λέσβο και τα χωριά που βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στην κτηνοτροφία.

Ο Νίκος Μανάβης έθεσε το κρίσιμο ερώτημα για το τι θα συμβεί στα χωριά όταν η βασική παραγωγική δραστηριότητα έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Όπως ανέφερε, ήδη από τον Μάρτιο καταγράφηκε αισθητή πτώση στην παραγωγή γάλακτος, ενώ τον Απρίλιο και τον Μάιο η εικόνα έγινε ακόμη χειρότερη.

Ο Μανώλης Κωνσταντιδέλλης παραδέχθηκε ότι μεγάλο μέρος του χαμένου ζωικού κεφαλαίου δεν πρόκειται να αναπληρωθεί. Όπως εξήγησε, πολλοί από τους κτηνοτρόφους που έχασαν τα κοπάδια τους είναι άνω των 50 ετών και δύσκολα θα επιστρέψουν ξανά στο επάγγελμα.

«Δεν υπάρχει πλέον όρεξη», είπε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι οι άνθρωποι αυτοί ζουν πλέον με τον φόβο ότι ακόμη κι αν ξαναφτιάξουν κοπάδι, μπορεί σε λίγο καιρό να βρεθούν ξανά μπροστά στην ίδια καταστροφή.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η μεγαλύτερη μάχη πλέον είναι να κρατηθεί ο κόσμος στα χωριά και να μη συνεχιστεί η πληθυσμιακή ερήμωση της υπαίθρου.

Ο συνεταιρισμός προσπαθεί να κρατήσει όρθιες οικογένειες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν όσα είπε για τις προσπάθειες που κάνει ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Μεσοτόπου ώστε να στηρίξει οικογένειες που έχασαν τα πάντα.

Όπως αποκάλυψε, γίνεται προσπάθεια να απασχοληθούν προσωρινά σύζυγοι κτηνοτρόφων σε άλλες δραστηριότητες του συνεταιρισμού, όπως το τυροκομείο, το εργαστήριο τροφίμων και η παραγωγή παγωτού, ώστε να υπάρχει ένα βασικό εισόδημα μέχρι να σταθούν ξανά στα πόδια τους.

Παράλληλα, ο συνεταιρισμός προσπαθεί να βοηθήσει τις οικογένειες ακόμη και μέσω των καταστημάτων που διαθέτει σε Μεσότοπο και Ερεσό, δίνοντας τη δυνατότητα για βασικές αγορές και καύσιμα μέχρι να υπάρξει κάποια ουσιαστική κρατική στήριξη.

Ο ίδιος τόνισε ότι αυτός είναι ο πραγματικός ρόλος ενός συνεταιρισμού, κάνοντας λόγο για την ανάγκη αλληλεγγύης σε μια περίοδο βαθιάς κρίσης.

Η κατάρρευση της παραγωγής γάλακτος

Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της συζήτησης ήταν η εικόνα που περιγράφηκε για την παραγωγή γάλακτος στη Λέσβο.

Ο Συνεταιρισμός Μεσοτόπου, που συγκεντρώνει γάλα από Μεσότοπο, Άγρα, Σίγρι και Αντισσα, έχει χάσει περίπου το 35% έως 40% της παραγωγικής του βάσης λόγω των θανατώσεων.

Ο Μανώλης Κωνσταντιδέλλης αποκάλυψε ότι επί περίπου 70 ημέρες το γάλα των μελών του συνεταιρισμού τυροκομούνταν αλλά παρέμενε αποθηκευμένο σε ψυγεία, χωρίς δυνατότητα κανονικής διάθεσης στην αγορά.

Το πρόβλημα, όπως εξήγησε, δεν αφορά μόνο τους κτηνοτρόφους αλλά ολόκληρη την τοπική οικονομία. Ο συνεταιρισμός απασχολεί 35 εργαζόμενους, οι περισσότεροι από τους οποίους ζουν στον Μεσότοπο και στα γύρω χωριά.

«Αν αύριο πούμε ότι απολύονται 35 άτομα, αυτοί οι άνθρωποι θα πρέπει να φύγουν από τον Μεσότοπο», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τον κίνδυνο κοινωνικής κατάρρευσης που αντιμετωπίζουν πολλές περιοχές της Δυτικής Λέσβου.

Η σύγκρουση για τον εμβολιασμό

Κεντρικό θέμα της συζήτησης αποτέλεσε το ζήτημα του εμβολιασμού των κοπαδιών. Ο Νίκος Μανάβης υποστήριξε ότι η Λέσβος πληρώνει την επιλογή της πλήρους «εκρίζωσης» μέσω μαζικών θανατώσεων χωρίς να υπάρχουν οι προϋποθέσεις για αποτελεσματική εφαρμογή ενός τέτοιου μοντέλου.

Από την πλευρά του ο Μανώλης Κωνσταντιδέλλης έκανε λόγο για πλήρη αποτυχία του κρατικού σχεδιασμού, λέγοντας ότι η κυβέρνηση δεν είχε ποτέ ένα ολοκληρωμένο πρωτόκολλο αντιμετώπισης ζωονόσων, παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει βρεθεί αντιμέτωπη και με άλλες επιζωοτίες όπως η ευλογιά και ο καταρροϊκός πυρετός.

Όπως είπε, μέχρι σήμερα στη χώρα έχουν θανατωθεί περίπου 1,5 εκατομμύριο πρόβατα λόγω ζωονόσων και μόνο στη Λέσβο εκτιμάται ότι έχουν οδηγηθεί σε λάκκους ταφής περίπου 50.000 έως 60.000 πρόβατα.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον η ίδια λογική των μαζικών θανατώσεων και επέμεινε ότι πρέπει να ανοίξει σοβαρά η συζήτηση για τον εμβολιασμό, ιδιαίτερα σε παραμεθόριες περιοχές όπως η Λέσβος.

«Οι αποζημιώσεις είναι όλα γραμμένα στο χιόνι»

Σκληρή κριτική ασκήθηκε και για τις αποζημιώσεις. Ο Μανώλης Κωνσταντιδέλλης κατήγγειλε ότι οι περισσότεροι παραγωγοί ζουν εδώ και μήνες μόνο με υποσχέσεις, χωρίς ουσιαστική οικονομική ενίσχυση. Όπως είπε, πολλοί κτηνοτρόφοι δεν μπορούν πλέον να πληρώσουν ασφαλιστικές εισφορές, δάνεια, ενοίκια ή τα έξοδα σπουδών των παιδιών τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, μέχρι στιγμής έχουν αποζημιωθεί μόνο περίπου 20 κτηνοτρόφοι και μόνο για τη θανάτωση των ζώων τους, χωρίς καμία ουσιαστική αποζημίωση για χαμένο εισόδημα, ζωοτροφές ή απώλεια παραγωγής γάλακτος.

Ο ίδιος έκανε λόγο για πλήρη έλλειψη ρευστότητας και ζήτησε άμεσα μέτρα στήριξης τόσο για τους κτηνοτρόφους όσο και για τους συνεταιρισμούς και τα μικρά τυροκομεία του νησιού.

Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Μανώλης Κωνσταντιδέλλης υπογράμμισε ότι η κρίση αυτή πρέπει να γίνει ένα μεγάλο μάθημα για τη χώρα και κυρίως για τη Λέσβο. Όπως είπε, απαιτείται πλήρης αναδιοργάνωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών, ενίσχυση των ελέγχων, δημιουργία τοπικών εργαστηρίων και ουσιαστικό σχέδιο προστασίας της κτηνοτροφίας, πριν η παραγωγική βάση του νησιού χαθεί οριστικά.