Η ναυτιλία, ένας από τους πιο κρίσιμους πυλώνες της παγκόσμιας οικονομίας, βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση της πράσινης μετάβασης. Έρευνα του Bayes Business School στο Λονδίνο, με βασικό πρωταγωνιστή τον Δρ. Ιωάννη Μουτζούρη, Onassis Associate Professor of Shipping Finance and Sustainability, χαράζει τον δρόμο προς ένα πιο βιώσιμο ναυτιλιακό μέλλον.

Ο κ. Μουτζούρης παρουσίασε πρόσφατα στο Bayes Annual Research Day μια λευκή βίβλο που αποτυπώνει το εύρος των τεχνολογικών, χρηματοοικονομικών και ρυθμιστικών εμποδίων που πρέπει να υπερβεί η ναυτιλιακή βιομηχανία ώστε να πετύχει τον στόχο «καθαρών μηδενικών εκπομπών» έως το 2050. Όπως επισημαίνει, ο κλάδος ευθύνεται σήμερα για το 2-3% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ η μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας προϋποθέτει τεράστιες επενδύσεις.

Η τριπλή πρόκληση των πλοιοκτητών

Η έρευνα αναδεικνύει ένα «τρίλημμα» που αντιμετωπίζουν οι πλοιοκτήτες:

Να επενδύσουν σε φθηνότερα αλλά ρυπογόνα πλοία.

Να επιλέξουν ακριβότερα, πιο πράσινα σκάφη.

Ή να καθυστερήσουν την επένδυση εν μέσω αβεβαιότητας.

Η διακύμανση των ναύλων σε συνδυασμό με την τεχνολογική ασάφεια δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τις αποφάσεις. Ένα πλοίο διπλού καυσίμου (LNG) κοστίζει 12-28% ακριβότερα από το συμβατικό, ενώ η διαφορά για τα πλοία που χρησιμοποιούν μεθανόλη φτάνει το 9-20%. Ωστόσο, οι αποδόσεις δεν αντανακλούν το αυξημένο κόστος.

«Τα περιθώρια χρηματοδότησης μέσω πράσινων δανείων είναι ακόμη πολύ μικρά για να καλύψουν τις τεράστιες ανάγκες κεφαλαίου», τονίζει ο κ. Μουτζούρης.

Η συμβολή του UK National Clean Maritime Research Hub

Η συγκεκριμένη έρευνα εντάσσεται στο UK National Clean Maritime Research Hub, ένα εθνικό δίκτυο 14 πανεπιστημίων που χρηματοδοτείται από τη βρετανική κυβέρνηση και το EPSRC. Ο Δρ. Μουτζούρης είναι συν-ερευνητής και υπεύθυνος για τον τομέα «Προηγμένες ναυτιλιακές λειτουργίες, ψηφιοποίηση και πράσινη χρηματοδότηση».

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) έχει θέσει στόχο την πλήρη απανθρακοποίηση μέχρι το 2050, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη εφαρμόζει το FuelEU Maritime Regulation και επεκτείνει το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS) στη ναυτιλία. «Η πρόοδος είναι υπαρκτή, αλλά με τους σημερινούς ρυθμούς υιοθέτησης πράσινων τεχνολογιών δύσκολα θα φτάσουμε στα αναθεωρημένα όρια του IMO και στη συμμόρφωση με τη Συμφωνία του Παρισιού», υπογράμμισε ο κ. Μουτζούρης σε πρόσφατη παρέμβασή του στην London International Shipping Week.

Πολυεπιστημονική ματιά

Η δουλειά του Ιωάννη Μουτζούρη δεν περιορίζεται στα χρηματοοικονομικά της ναυτιλίας. Μέσα από συνέργειες με επιστήμονες της City St George’s School of Health and Medical Sciences, εξετάζεται και ο αντίκτυπος της απανθρακοποίησης στην επισιτιστική ασφάλεια και στο εμπόριο. Το έργο αυτό δείχνει πώς η βιωσιμότητα στη ναυτιλία δεν αφορά μόνο τις θαλάσσιες μεταφορές αλλά και την καθημερινότητα των κοινωνιών.

Το μέλλον

Με έναν παγκόσμιο στόλο που κατά 36% είναι άνω των 15 ετών, η ανάγκη για νέες επενδύσεις είναι πιεστική. Ωστόσο, χωρίς πιο ισχυρά οικονομικά και ρυθμιστικά κίνητρα, η μετάβαση σε μια καθαρή ναυτιλία παραμένει αβέβαιη.

«Για να επενδύσουν οι ναυτιλιακές εταιρείες σε πράσινα πλοία και τεχνολογίες, χρειάζονται ξεκάθαρα οικονομικά και χρηματοδοτικά κίνητρα», σημειώνει ο Δρ. Μουτζούρης, τονίζοντας τον ρόλο που μπορεί να παίξει η πράσινη χρηματοδότηση αλλά και η διεθνής συνεργασία.