Ανεφάρμοστο στην πράξη αποδεικνύεται το δόγμα «επιστροφή ή φυλακή» που θεσμοθετήθηκε με τον νόμο 5226 για τις επιστροφές πολιτών τρίτων χωρών, τον οποίο ψήφισε η κυβέρνηση στις αρχές Αυγούστου. Παρά την πρόθεση για αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής, η έλλειψη υποδομών για τη μαζική κράτηση όσων δεν δικαιούνται άσυλο οδηγεί σε αδιέξοδο την εφαρμογή του μέτρου.

Με εσωτερικό μήνυμα προς τους υπαλλήλους της Υπηρεσίας Ασύλου, ο διοικητής Μάριος Καλέας ζήτησε την αναστολή της έκδοσης απορριπτικών αποφάσεων «μέχρι νεωτέρας». Η υπηρεσία βρίσκεται σε διαβούλευση με τη διεύθυνση νομικής υποστήριξης του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με στόχο να προσαρμόσει τις διαδικασίες και τα σχετικά πρακτικά δεδομένα στα όσα ορίζει η νέα νομοθεσία.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το ποσοστό απορριπτικών αποφάσεων κινείται γύρω στο 30%. Μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2025 εκδόθηκαν 16.590 αποφάσεις, εκ των οποίων 4.719 ήταν απορριπτικές. Εάν εφαρμοζόταν κατά γράμμα το νέο νομικό πλαίσιο, περίπου 5.000 άνθρωποι θα έπρεπε ήδη να έχουν οδηγηθεί στη φυλακή. Παράλληλα, με 27.015 αιτήσεις που εκκρεμούν σε πρώτο βαθμό, υπολογίζεται ότι περίπου 9.000 αιτούντες άσυλο θα λάβουν αρνητική απάντηση, αριθμός που καθιστά αδύνατη την κάλυψη με τις υπάρχουσες δομές κράτησης.

Η εφημερίδα Καθημερινή αποκάλυψε την αναστολή των απορριπτικών αποφάσεων, επιβεβαιώνοντας το «πάγωμα» της διαδικασίας. Ο διοικητής της Υπηρεσίας Ασύλου Μάριος Καλέας μιλώντας στην εφημερίδα ανέφερε ότι οι λόγοι είναι «καθαρά διαχειριστικοί» και πως σύντομα θα επανεκκινήσει η έκδοση αποφάσεων. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν πως το νέο δόγμα σκοντάφτει σε θεμελιώδεις ελλείψεις, αναδεικνύοντας τις αντιφάσεις της κυβερνητικής πολιτικής στο μεταναστευτικό.