Με αφορμή το ΦΕΚ (Τεύχος Β’ 4552/20.08.2025) που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες μέρες και καταγράφει νέο κύμα υποβαθμίσεων σχολικών μονάδων σε Λέσβο και Λήμνο, αναδεικνύεται για ακόμη μία φορά το βαθύ δημογραφικό πρόβλημα που πλήττει τις ακριτικές περιοχές. Οι μαθητές λιγοστεύουν, τα σχολεία συγχωνεύονται ή υποβαθμίζονται, και η τοπική κοινωνία βλέπει το μέλλον της να συρρικνώνεται. Στην καρδιά αυτού του προβλήματος βρίσκεται η υπογεννητικότητα, η οποία σε συνδυασμό με την απουσία ουσιαστικών πολιτικών στήριξης από την κυβέρνηση οδηγεί σε ένα επικίνδυνο αδιέξοδο για το Βόρειο Αιγαίο.

Τα στοιχεία από το Βοστάνειο Νοσοκομείο Μυτιλήνης καταγράφουν την πορεία των γεννήσεων τα τελευταία χρόνια και αποκαλύπτουν τη σκληρή αλήθεια. Στον ελληνικό πληθυσμό του νησιού, οι γεννήσεις την τετραετία 2020-2023 παραμένουν καθηλωμένες γύρω από τις 400 ετησίως, με μόνη εξαίρεση το 2021 που καταγράφηκαν 428.Το 2020 γεννήθηκαν 397 μωρά από Έλληνες γονείς.Το 2021 καταγράφηκαν 428 γεννήσεις ενώ το 2022 μόλις 394 γεννήσεις από Έλληνες. Το 2023 είχαμε 393 γεννήσεις.
Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι, ακόμη και στα χρόνια που οι γεννήσεις εμφανίζουν μια μικρή αύξηση, η πραγματικότητα παραμένει αμείλικτη καθώς ο πληθυσμός του νησιού γερνά και μειώνεται. Ακόμα πιο ανησυχητικά είναι τα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ για τη φυσική κίνηση του πληθυσμού καθώς σε επίπεδο Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου για το έτος 2023 η εικόνα είναι αντίστοιχη με τους θανάτους να ξεπαρνάνε κατά πολύ τις γεννήσεις.

Η αναλογία αυτή δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Οι ακριτικές περιοχές του Αιγαίου οδηγούνται σε δημογραφικό μαρασμό, με τις κοινωνίες τους να συρρικνώνονται και τις νεότερες γενιές να λιγοστεύουν.Παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις ειδικών, το δημογραφικό πρόβλημα παραμένει εκτός της κυβερνητικής ατζέντας.

Η έλλειψη κινήτρων για τους νέους γονείς, η απουσία υποδομών στήριξης της παιδικής ηλικίας και η αποψίλωση των χωριών από υπηρεσίες οδηγούν πολλούς νέους είτε να μετακινηθούν προς τα αστικά κέντρα είτε να εγκαταλείψουν τα νησιά. Έτσι, το πρόβλημα δεν είναι μόνο αριθμητικό, αλλά και κοινωνικό καθώς χωρίς νέες οικογένειες, χωρίς παιδιά και σχολεία, οι ακριτικές περιοχές κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς μέλλον.

Η εκπαίδευση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της κρίσης. Κάθε χρόνο οι συγχωνεύσεις σχολείων καταγράφονται με ψυχρούς αριθμούς στα ΦΕΚ, χωρίς καμία μέριμνα για τις τοπικές κοινωνίες. Για τους κατοίκους, το σχολείο δεν είναι απλώς μια αίθουσα μαθημάτων αλλά είναι ο τελευταίος κρίκος που κρατά ζωντανό το χωριό. Όταν χάνεται, χάνεται και η ελπίδα.

Η κυβέρνηση μπορεί να εξαγγέλλει «αναπτυξιακά σχέδια» και «πρωτοβουλίες για την οικογένεια», αλλά στην πράξη αφήνει τις ακριτικές περιοχές να σβήνουν. Η Λέσβος και η Λήμνος βρίσκονται ήδη σε τροχιά ερήμωσης, το έδειξαν και τα στοιχεία της απογραφής πληθυσμού του 2021.

Αν δεν υπάρξουν άμεσα και ουσιαστικά μέτρα για την ανακοπή της υπογεννητικότητας και για τη στήριξη των νέων οικογενειών, το ερώτημα που θα κληθεί να απαντήσει η Κυβέρνηση είναι αν θέλει πραγματικά η Ελλάδα να κρατήσει ζωντανά τα ακριτικά της νησιά – ή θα τα αφήσει να σβήσουν σιωπηλά;