Η εκπομπή "Αλλάζουμε το κλίμα στα FM" με οικοδεσπότη τον Μάριο Μπαλή, σε συνεργασία με το Τμήμα Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, φιλοξένησε τον Δρ. Στέργιο Βακάλη, καθηγητή Περιβαλλοντικής Μηχανικής, για μια εις βάθος συζήτηση πάνω στην πράσινη ενεργειακή μετάβαση, με τις προοπτικές και τις δυσκολίες που την περιβάλλουν. Το θέμα που απασχόλησε την εκπομπή ήταν οι τρόποι με τους οποίους η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη στην Ελλάδα και, ειδικότερα, στα νησιά, καθώς και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει αυτό το φιλόδοξο εγχείρημα.

Ο Δρ. Βακάλης, εισάγοντας το θέμα, τόνισε την ιστορική ανάγκη απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, όπως ο λιγνίτης και το πετρέλαιο, που μέχρι σήμερα στηρίζουν τις ενεργειακές ανάγκες των νησιών. Στην πορεία προς την πράσινη ενέργεια, η Ελλάδα, όπως και η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της, δίνει προτεραιότητα στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και στην ενεργειακή αυτονομία, ειδικά μετά τις παγκόσμιες αναταραχές, όπως η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η σύγκρουση στην Ουκρανία. Το εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα στην Ελλάδα, όπως εξήγησε ο καλεσμένος, θέτει αισιόδοξους στόχους για τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού τομέα μέσω της ενσωμάτωσης έξυπνων μετρητών, της διείσδυσης ανανεώσιμων πηγών και της σταδιακής εξάπλωσης αποθηκευτικών συστημάτων.

Αναλύοντας τον ρόλο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ο Δρ. Βακάλης ανέδειξε το σύνθετο και αμφιλεγόμενο ζήτημα της εγκατάστασης αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων ως κύριων πόρων παραγωγής ενέργειας, ενώ αναφέρθηκε και στη σημασία των αποθηκευτικών συστημάτων, όπως οι μπαταρίες και η αντλησιοταμίευση, που μπορούν να εξισορροπήσουν τη διακύμανση της παραγωγής ενέργειας. Το μεγάλο στοίχημα, εξήγησε, είναι η διαχείριση της ενέργειας που παράγεται κατά τη διάρκεια της ημέρας από φωτοβολταϊκά και πώς αυτή μπορεί να αποθηκευτεί για να χρησιμοποιηθεί όταν η ζήτηση αυξάνεται το απόγευμα. Ανάμεσα στις λύσεις που εξετάζονται είναι η ανάπτυξη των τεχνολογιών αποθήκευσης με έμφαση στις μπαταρίες και το υδρογόνο, όπως χαρακτηριστικά συμβαίνει στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας.

Εκτός από την τεχνολογική πρόοδο, ο Δρ. Βακάλης επισήμανε τη σημασία της κοινωνικής αποδοχής. Παρότι οι ΑΠΕ αποτελούν περιβαλλοντικά βιώσιμη επιλογή, συχνά συναντούν αντιδράσεις, κυρίως λόγω των αλλαγών χρήσεων γης και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στα τοπία των νησιών. Ο καθηγητής ανέφερε πως το παράδειγμα της Λέσβου, που συμμετέχει ως «πράσινο νησί» σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, αποτελεί ένα καλό πρότυπο για τη βιώσιμη ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών σε τοπικό επίπεδο. Στο ίδιο πλαίσιο, συζητήθηκε η αξιοποίηση βιομάζας, όπως τα αγροτικά υπολείμματα, και γεωθερμίας, που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ενεργειακή αυτάρκεια των νησιών.

Μια ακόμη σημαντική θεματική της συζήτησης ήταν η διασύνδεση των νησιών με το κεντρικό δίκτυο ενέργειας, ένα έργο ζωτικής σημασίας που θα συμβάλει στην απρόσκοπτη τροφοδοσία των νησιών με ηλεκτρική ενέργεια. Παράλληλα, οι τεχνολογικές εξελίξεις στους τομείς των έξυπνων δικτύων και των έξυπνων μετρητών αναμένεται να διαδραματίσουν κομβικό ρόλο στην ενεργειακή αποδοτικότητα και την ορθολογική χρήση της ενέργειας σε επίπεδο νοικοκυριών, εξοικονομώντας κόστος και μειώνοντας τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Η συζήτηση έκλεισε με μια αναφορά στην παγκόσμια τάση της αυξανόμενης ενεργειακής ζήτησης και το διαρκές ερώτημα της εξασφάλισης φθηνής και προσβάσιμης ενέργειας για όλους. Ο Δρ. Βακάλης υπογράμμισε ότι η ενέργεια αποτελεί κοινωνικό αγαθό και αναγκαίο στοιχείο για την ποιότητα ζωής, τονίζοντας την ανάγκη για συνετή και ισότιμη πρόσβαση στην ενέργεια.