Ένα λιτό χαρτί, κολλημένο στην καγκελόπορτα της Καθολικής Εκκλησίας της Παναγίας της Μεταστάσεως στη Μυτιλήνη, αναγγέλλει το τέλος μιας ζωής που έμεινε εγκλωβισμένη επί χρόνια στη Λέσβο.

Το σημείωμα αναγράφει:

«Στη μνήμη του Ζοζέ Κιεσέ, 44 ετών. Γεννήθηκε στην Κινσάσα, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, στις 23 Ιανουαρίου 1982. Απεβίωσε στη Μυτιλήνη, Ελλάδα, στις 22 Φεβρουαρίου 2026. Έζησε στους καταυλισμούς της Λέσβου – Μόρια και Καρά Τεπέ – για έξι χρόνια. Θα σε θυμόμαστε για πάντα. Φίλοι και οικογένεια».

Ο Ζοζέ – ή Τζόσε, όπως τον αποκαλούσαν – γεννήθηκε στην πρωτεύουσα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό το 1982, σύμφωνα με αναλυτικό ρεπορτάζ της «Εφημερίδας των Συντακτών». Πριν από περίπου έξι χρόνια εγκατέλειψε τη χώρα του, διασχίζοντας επικίνδυνες διαδρομές με την ελπίδα να βρει προστασία και ασφάλεια στην Ευρώπη. Στη Λέσβο βρέθηκε αντιμέτωπος με μια παρατεταμένη αναμονή, διαδοχικές απορριπτικές αποφάσεις και μια πραγματικότητα εγκλωβισμού που για χιλιάδες αιτούντες άσυλο στο νησί έχει γίνει κανονικότητα.

Από τη Μόρια στο Καρά Τεπέ

Ο 44χρονος έζησε για χρόνια στη Μόρια, βίωσε την πυρκαγιά που κατέστρεψε τον καταυλισμό το 2020 και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη δομή του Καρά Τεπέ. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες για διεθνή προστασία, σύμφωνα με πληροφορίες είχε λάβει πρόσφατα ακόμη μία απορριπτική απόφαση από την Υπηρεσία Ασύλου.

Λίγο μετά, στα τέλη Φεβρουαρίου, βρέθηκε νεκρός. Οι αρχές απέδωσαν τον θάνατό του σε αυτοχειρία.

«Η αναμονή σε καταστρέφει σιγά σιγά»

Συμπατριώτης και φίλος του, ο Ρούντι, μίλησε δημόσια για τον ψυχικό αντίκτυπο της μακρόχρονης αναμονής:

«Αφού έμεινα κολλημένος για επτά χρόνια και μετά από πολλές απορρίψεις, καταλαβαίνω βαθιά αυτόν τον πόνο. Υπήρξαν στιγμές που η ζωή φαινόταν χωρίς νόημα. Βλέπεις φίλους να φεύγουν. Άνθρωποι που έλαβαν τα χαρτιά τους και προχώρησαν, ενώ εσύ έμεινες σε αδιέξοδο. Η αναμονή, η αβεβαιότητα, η σιωπή για το μέλλον σου σε καταστρέφουν σιγά σιγά μέσα σου. Πολλοί άνθρωποι δεν πεθαίνουν μόνο στο ταξίδι. Πολλοί πεθαίνουν ψυχικά μετά την άφιξή τους, ξεχασμένοι σε συστήματα που τους κρατούν να περιμένουν για χρόνια».

Η υπόθεση του Ζοζέ επαναφέρει στο προσκήνιο τα ερωτήματα για τις συνθήκες ψυχικής υγείας στις δομές φιλοξενίας και για τη διάρκεια των διαδικασιών ασύλου. Σύμφωνα με οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στο νησί, τα περιστατικά έντονης ψυχολογικής επιβάρυνσης δεν είναι σπάνια, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις πολυετούς παραμονής χωρίς σαφή προοπτική.

Στην είσοδο της εκκλησίας, το χαρτί παραμένει ένα σιωπηλό μνημείο. Αναγράφει μόνο ημερομηνίες και τόπους: Κινσάσα – Μυτιλήνη. Έξι χρόνια ανάμεσα σε δύο ονόματα καταυλισμών.

Και μια φράση: «Θα σε θυμόμαστε για πάντα».

Ο θάνατος του 44χρονου υπενθυμίζει ότι πίσω από κάθε φάκελο ασύλου υπάρχει μια ζωή σε αναμονή – και ότι η αναμονή, όταν παρατείνεται επ’ αόριστον, μπορεί να μετατραπεί σε μια αόρατη αιχμαλωσία.