Ένα συγκινητικό χριστουγεννιάτικο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, γραμμένο στη λαμπερή και εξόχως περιγραφική γλώσσα, που ναι μεν είναι η καθαρεύουσα, αλλά είναι μια απαστράπτουσα και ζωντανή γλώσσα, τον «Αμερικάνο» ανέβασε το Θεατρικό Εργαστήρι του Δήμου Μυτιλήνης στις 19 Δεκεμβρίου.

Η πρώτη δημοσίευση του χριστουγεννιάτικου διηγήματος του μεγάλου Σκιαθίτη λογοτέχνη Αλάξανδρου Παπαδιαμάντη έγινε στις 25 και 26 Δεκεμβρίου 1891 στην εφημερίδα Άστυ.

Ακούστε τι μας είπε ο σκηνοθέτης της παράστασης, Στρατής Βλαστάρης:

Ταξιδεμένος 25 χρόνια στην Αμερική και αφήνοντας πίσω τη μνηστή του στο χωριό, ο Αμερικάνος κόντεψε να ξεχάσει τελείως τα ελληνικά του.

Επιστρέφοντας στο χωριό του, παραμονή Χριστουγέννων, πασχίζει με λαχτάρα να μάθει για την μνηστή του, όμως δεν ρωτάει τίποτε και κανέναν: «Επροτίμα να αγνοεί τι έγινε η μνηστή του μέχρι της τελευταίας στιγμής καθ’ ην θα απεβιβάζετο εις τον τόπον της γεννήσεώς του και θα προσήρχετο εις ευλαβή επίσκεψιν εις το ερείπιον όπου άλλοτε ήτο η πατρώα οικία του".

Παρακολουθώντας το σπίτι της αρραβωνιαστικιάς μέσα από αυτό το χάλασμα βλέπει παιδιά να βροντούν την πόρτα της «Να τα πούμε θεια; να τραγουδήσουμε;».

Μετά μια στιγμήν ηνοίχθη η θύρα και γραία τις με μαύρη μαντήλα προκύψασα είπε με θλιβερή φωνή:

«- Όχι, παιδάκια μου, τι να τραγουδ’ στε από μας; Έχουμε κανέναν εμείς; Καλή χρονίτσα να’ χετε και σύρτε αλλού να τραγουδ’ στε».

Αφού ο ξένος επί πολλής ώρας παρακολούθησε τις σκιές μέσα στο σπίτι ανακάλυψε την μνηστή του καθισμένη στο τζάκι και εις τα ώτα του ξένου έφθασαν ευκρινώς οι δύο ούτοι στίχοι:

«Αλίμονο και αλλοί καημός του γεμιτζή ξενιτεμός».

Η άφθαστη διηγηματική ωραιότητα του Παπαδιαμάντη μας συγκινεί βαθύτατα και μας μεταφέρει το κλίμα άλλων εποχών με αμεσότητα, σεμνότητα, χιούμορ και αγάπη για κάθε άνθρωπο.

«Όταν οι γείτονες της θείας Κυρατσώς της Μιχάλαινας ξύπνησαν μετά τα μεσάνυχτα να πάνε στην εκκλησία, πολύ εξεπλάγησαν ιδόντες την οικίαν της πτωχής χήρας εκεί όπου δεν εδέχοντο τα παιδία να τραγουδήσουν, αλλά τα απέπεμπον με τας φράσεις “δεν έχουμε κανέναν και τι θα τραγουδ’ στε από μας, κατάφωτον μ’ όλα τα παραθυρόφυλλα ανοικτά” και όλοι ρωτούσαν: Τι τρέχει; Τι συμβαίνει;

Μετά τρεις ημέρας την Κυριακήν μετά του Χριστού γέννησιν, ετελούντο οι γάμοι εν πάση χαρά και σεμνότητι του Ιωάννη Ευσταθίου Μοθωνιού μετά της Μελαχροινής Μιχαήλ Κουμπουρτζή. Η θεια Κυρατσώ, μετά τόσα έτη, εφόρεσεν επ’ ολίγας στιγμάς χρωματιστήν πολιτική μανδήλα δια να ασπασθή τα στέφανα και την παραμονήν του Αγίου Βασιλείου, το εσπέρας ιστάμενη εις τον εξώστη ηκούσθη φωνούσα προς τους διερχόμενους ομίλους των παίδων:

“Ελάτε παιδιά να τραγ’δήστε».

Εμείς προσεγγίσαμε με ευλάβεια το κείμενο του διηγήματος αφήνοντας τους αφηγητές να μας περιγράψουν με γλαφυρότητα την ιστορία του και προσθέσαμε κάποια δραματοποιημένα στοιχεία από το διήγημα που βοηθούν στην κατανόηση της δράσης.

Θεατρικό Εργαστήρι Δήμου Μυτιλήνης, Δεκέμβριος 2022

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ : Στρατής Βλαστάρης

ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΙΑ: Βαγγέλης Λουίζος

ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ: Μαρία Σουπιάδου

ΦΩΤΙΣΜΟΙ: Κώστας Καρατζάς, Θέμις Χατζηλάμπρου

ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΥΣΙΚΗΣ: Στρατής Βλαστάρης

ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ: Αγγελική Τουραμάνη

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ: Ανδρομάχη Βουγιούκα, Φιλιώ Εγγλέζου, Μαρία Ξενέλλη

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΦΙΣΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ : Μυρσίνη Κουτσκουδή

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ : Δέσποινα Δερεδίνη

ΑΦΗΓΗΤΕΣ

Πρώτος: Θέμις Χατζηλάμπρου (και πελάτης καφενείου)

Δεύτερος: Φιλιώ Εγγλέζου (και Νύφη)

Τρίτος: Σταύρος Σίμου (και πελάτης καφενείου)

Τέταρτος: π. Αθηνόδωρος Κατσαμάτσας

ΡΟΛΟΙ

Ξένος: Σταμάτης Κατσαμπής

Μπαρμπ' Αναγνώστης: Φώτης Ξενέλλης

Μπάρμπα Τριαντάφυλλος & Κλητήρας : Βαγγέλης Λουίζος

Βαγγέλης Παχούμης : Γιώργος Πατές

Μάνα : Βίκυ Μαρμαρινού

και τα παιδιά:

Θανάσ'ς : Γιώργος Κατσαμπής

Γληόρ΄ς : Αναστάσιος Φραντζέσκος

Μαριέλ' : Άρτεμις Φραντέσκου