Τέσσερις διατάξεις - ασπίδα προστασίας καταναλωτών και επιχειρήσεων από τις εντολές διακοπής της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, λόγω οφειλής προερχόμενης από ρήτρες αναπροσαρμογής χρεώσεων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, εισηγείται ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας και σύσσωμη η Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος με τροπολογία που κατατέθηκε στο νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας.

Τα τέσσερα μέτρα

«Η τρέχουσα εφαρμογή στην Ελλάδα της ρήτρας αναπροσαρμογής χρεώσεων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με τον τρόπο που πραγματοποιήθηκε κατέληξε στη δημιουργία μιας de facto "ρήτρας πολλαπλασιασμού" της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας, που μεταφέρει καταχρηστικά το σύνολο των διακυμάνσεων των τιμών στους τελικούς καταναλωτές, με σοβαρές παρατυπίες, αδιαφάνεια και παραβάσεις στη συγκρότησή της», είναι το βασικό σκεπτικό, με το οποίο η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ εισηγείται απαγόρευση της εκτέλεσης εντολών αποσύνδεσης ηλεκτρικού ρεύματος, μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης επί των αγωγών που ασκούνται από οποιαδήποτε ένωση καταναλωτών κατά παρόχων και προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας. Με την ίδια τροπολογία απαγορεύεται η εκτέλεση εντολών αποσύνδεσης ηλεκτρικού ρεύματος έως τις 31/12/2022 ή έως την αναμόρφωση του υπολογισμού της ρήτρας αναπροσαρμογής για κάθε οφειλέτη-τελικό αποδέκτη της ηλεκτρικής ενέργειας.

Ορίζεται, εξάλλου, ότι οι προμηθευτές και οι πάροχοι που έδωσαν την εντολή αποσύνδεσης της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος υποχρεούνται στην επανασύνδεση εντός τριών ημερών από την έναρξη ισχύος των διατάξεων της τροπολογίας, ενώ για όποιον αποσυνδέει παροχή ηλεκτρικής ενέργειας προβλέπεται φυλάκιση έως ένα έτος και χρηματική ποινή έως 500 ημερήσιες μονάδες. Όποιος, δε, παραλείπει να επανασυνδέσει διακοπείσα παροχή ηλεκτρικής ενέργειας θα τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη και χρηματική ποινή έως 1.000 ημερήσιες μονάδες.

Το σκεπτικό

Στην αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας, που κατατέθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ, σημειώνεται εκ προοιμίου ότι η ηλεκτρική ενέργεια είναι αγαθό με αυτονόητο κοινωνικό χαρακτήρα και με καθολική σημασία.

Παρά ταύτα, όμως, «η τρέχουσα εφαρμογή στην Ελλάδα της ρήτρας αναπροσαρμογής χρεώσεων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με τον τρόπο που πραγματοποιήθηκε κατέληξε στη δημιουργία μιας de facto "ρήτρας πολλαπλασιασμού" της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας, που μεταφέρει καταχρηστικά το σύνολο των διακυμάνσεων των τιμών στους τελικούς καταναλωτές, με σοβαρές παρατυπίες, αδιαφάνεια και παραβάσεις στη συγκρότησή της, ιδίως αν θεωρηθεί ότι εφαρμόστηκε σε μία αγορά ενέργειας με σοβαρές στρεβλώσεις (χονδρεμπορική αγορά με ολιγοπωλιακά χαρακτηριστικά, καθετοποιημένες επιχειρήσεις με προνομιακή θέση στην αγορά, χειραγώγηση τιμών και αισχροκέρδεια στη χονδρεμπορική αγορά, αδιαφάνεια και ελλιπής ενημέρωση καταναλωτών στη λιανική αγορά)».

Παράνομη η διακοπή ρεύματος

Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ υπογραμμίζει ότι «η αποσύνδεση της παροχής του ηλεκτρικού ρεύματος λόγω μη καταβολής της ως άνω ρήτρας έχει πρόσφατα κριθεί δικαστικά ότι είναι παράνομη» και επισημαίνει ότι «η ρήτρα είναι παράνομη όταν επιβάλλεται είτε βάσει προηγούμενης συμβατικής επιφύλαξης επιβολής της, η οποία όμως γίνεται χωρίς την τήρηση καμίας προϋπόθεσης (ειδικό και σπουδαίο λόγο) και με μονομερή τρόπο κατά την απόλυτη κρίση του προμηθευτή, είτε με μη διαφανή, απλό και κατανοητό, ως προς τον υπολογισμό της, τρόπο και χωρίς ευχερή δυνατότητα ελέγχου και επαλήθευσης των χρεώσεων (βλ. και άρθρο 2 παρ. 7 ν. 2251/1994) ή και με μη επαρκή και μη έγκαιρη και εκ των προτέρων γνωστοποίηση στον καταναλωτή, αλλά λ.χ. ακόμη και μόνο μετά από απλή επιστολή του προμηθευτή ή με σημείωση στον λογαριασμό». Σε κάθε, δε, περίπτωση, τονίζει ο ΣΥΡΙΖΑ, «η εφαρμογή της οδηγεί εκ του αποτελέσματος, στη διαμόρφωση ιδιαίτερα δυσανάλογων αυξήσεων, που διαμορφώνονται ακόμη και ανεξάρτητα από την τυχόν μέση μεταβολή του πραγματικού κόστους που μπορεί πραγματικά να υφίστανται οι προμηθευτές λόγω της αύξησης του κόστους παραγωγής. (Βλ. και Μεντής Γ., Ρήτρες αναπροσαρμογής της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας σε συμβάσεις προμήθειας, Εφαρμογές Αστικού Δικαίου & Πολιτικής Δικονομίας, 2022, σελ. 385επ.)».

Αποτέλεσμα των παραπάνω παραμέτρων και αδιαφανών όρων είναι ότι ο καταναλωτής είναι αδύνατον να προσδιορίσει την τελική επιβάρυνση που θα υποστεί λόγω εφαρμογής της ρήτρας, αναφέρουν οι βουλευτές της αξιωματικής αντιπολίτευσης και σημειώνουν πως ήδη φορείς της κοινωνίας και καταναλωτικές ενώσεις, όπως η ΕΚΠΟΙΖΩ και το ΙΝΚΑ, αλλά και επιστημονικοί φορείς, όπως η Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας, είτε έχουν ήδη είτε πρόκειται στο άμεσο μέλλον να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη κατά της ως άνω καταχρηστικής εφαρμογής της ρήτρας, προβάλλοντας ιδιαίτερα επεξεργασμένη, νομικά τεκμηριωμένη και πειστική επιχειρηματολογία.

Οι αγωγές-Η δικαιοσύνη

Σε αυτό το κλίμα, μάλιστα, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ σπεύδει να υπενθυμίσει ότι οι έννομες συνέπειες των δικαστικών αποφάσεων που εκδίδονται μετά από συλλογικές αγωγές που ασκούνται από τις ενώσεις καταναλωτών ισχύουν έναντι πάντων, ακόμη και αν δεν είναι διάδικοι της σχετικής δίκης. Προσθέτει, δε, ότι και οι αγωγές που θα ασκηθούν ατομικά στα πολιτικά δικαστήρια της χώρας αναμένεται, επίσης, να επιδράσουν καθοριστικά στη νομική θεώρηση και στην τοποθέτηση συνολικά της νομολογίας σε σχέση με τη νομιμότητα της ως άνω ρήτρας και του τρόπου εφαρμογής της.

«Όμως, οι διακοπές παροχής ηλεκτρικού ρεύματος είναι ένα ήδη υφιστάμενο, παρόν ζήτημα, έναντι του οποίου οι πολίτες πρέπει να προστατευθούν χωρίς καμία καθυστέρηση, μέχρι την ανάληψη άλλων αποτελεσματικών μέτρων προστασίας τους και εξομάλυνσης της αγοράς προμήθειας ενέργειας και την εφαρμογή ενός διαφανούς πλαισίου απόλυτα συμβατού με το εθνικό και ενωσιακό δίκαιο. Η εν λόγω κρατική πρόνοια θα πρέπει να εκτείνεται και στις επιχειρήσεις, παρότι δεν εμπίπτουν στην έννοια του καταναλωτή, υπό τον ν. 2251/1994, αφού πρόκειται για τελικούς αποδέκτες του αγαθού της ηλεκτρικής ενέργειας, των οποίων η ομαλή ανταπόκριση στις έκτακτες συνθήκες της ενεργειακής κρίσης, έτσι όπως αυτή έχει οξυνθεί από τις επιλογές, την ανεπάρκεια και την αναλγησία της κυβέρνησης, συνιστά προϋπόθεση ακόμη και για την ίδια την εξακολούθηση της λειτουργίας τους», αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση της νομοθετικής πρωτοβουλίας που ανέλαβε η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία υπογραμμίζει ότι οι «ολιγωρίες στην άσκηση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων φορέων όπως η ΡΑΕ ή η Επιτροπή Ανταγωνισμού, καθώς και καθυστερήσεις που υπάρχουν στη λειτουργία της δικαιοσύνης και των Ανεξάρτητων Αρχών, εξαιτίας της ανεπάρκειας της κυβέρνησης να την υποστηρίξει στο έργο της μέσα στην πανδημία», δεν μπορούν να αναχαιτίσουν την επιταγή άμεσης παρέμβασης και κρατικής πρόνοιας για τους πολίτες που κινδυνεύουν να χάσουν ένα τόσο βασικό αγαθό, ενώ αντιμετωπίζουν πρωτόγνωρα και απρόβλεπτα ύψη χρεώσεων, στα οποία πολλοί δεν δύνανται αντικειμενικά να ανταποκριθούν.