«Θέλουμε να ζήσουμε, να μείνουμε στον τόπο μας. Για τα παιδιά μας». Τα λόγια κτηνοτρόφου από την Αγία Παρασκευή, που έχασε το κοπάδι του τον Μάιο, έδωσαν το περιεχόμενο της κινητοποίησης στην προκυμαία της Μυτιλήνης, την Κυριακή 8 Νοεμβρίου. Ανήμερα της 114ης επετείου της απελευθέρωσης, οι άνθρωποι της κτηνοτροφίας κατέβηκαν στην πόλη κουβαλώντας οκτώ μήνες απωλειών, χρεών και αβεβαιότητας. Στο τέλος βρέθηκαν με τα παιδιά και τα πανό τους στην εξέδρα των επισήμων.

Η παρέλαση ολοκληρώθηκε έπειτα από καθυστέρηση, ένταση και αντιπαράθεση για την παρουσία των πολιτικών επισήμων. Εκείνο όμως που έφερε τους κτηνοτρόφους στον δρόμο παραμένει: η αγωνία για το πώς θα συντηρήσουν τα ζώα τους, πώς θα πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους και αν θα μπορέσουν να συνεχίσουν τη δουλειά τους.

«Και εμείς γιορτάζουμε»

Λίγο μετά τις 10 το πρωί άρχισαν να συγκεντρώνονται έξω από το κτίριο της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Κρατώντας ελληνικές σημαίες, δήλωναν ότι η κινητοποίηση είναι ειρηνική και ότι δεν επιθυμούν να εμποδίσουν την παρέλαση και τις επετειακές εκδηλώσεις.

«Και εμείς έχουμε παιδιά, και εμείς γιορτάζουμε», ανέφερε ένας από τους συμμετέχοντες. Η παρουσία τους εκεί ήταν, όπως εξηγούσαν, αποτέλεσμα της ανάγκης να ακουστούν. Ζητούσαν το μήνυμα να φτάσει στην Αθήνα, στον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και στον πρωθυπουργό.

Άλλος συμμετέχων μίλησε για «οκτώ μήνες αδιαφορίας», συνδέοντας συμβολικά την επέτειο με την ανάγκη να βγει η αγροτιά και η κτηνοτροφία από το αδιέξοδο. Οι συγκεντρωμένοι μετακινήθηκαν στη συνέχεια απέναντι από την εξέδρα των επισήμων. Στο πανό της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου αναγραφόταν: «Κυβέρνηση – Ε.Ε., καταστρέψατε την ελαιοκομία, ρημάζετε την κτηνοτροφία. Όχι άλλη κοροϊδία».

Η «τυπική διαμαρτυρία» και η έκρηξη οργής

Η ένταση κλιμακώθηκε όταν ο εκφωνητής της παρέλασης χαρακτήρισε την κινητοποίηση «τυπική διαμαρτυρία». Για τους συγκεντρωμένους, που είχαν μόλις περιγράψει την αδυναμία τους να ανταποκριθούν ακόμη και στις καθημερινές ανάγκες των εκμεταλλεύσεών τους, η διατύπωση προκάλεσε οργή.

Κτηνοτρόφοι πήραν το μικρόφωνο και μίλησαν για όσα περνούν από την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού: κοπάδια που χάθηκαν, ζώα που παραμένουν αδιάθετα, κλειστά σφαγεία και λογαριασμούς που συνεχίζουν να τρέχουν. Η ατμόσφαιρα βάρυνε, καθώς η συσσωρευμένη αγωνία ακούστηκε πλέον από τα μεγάφωνα της παρέλασης.

Ζήτησαν να απέχουν οι πολιτικοί επίσημοι από την εξέδρα και να παραμείνουν μόνο στρατιωτικοί. Η άρνηση των επισήμων να αποδεχθούν το αίτημα διατήρησε το αδιέξοδο. Σύμφωνα με πληροφορίες από το σημείο, στην παρουσία τους επέμεναν ο υφυπουργός που εκπροσωπούσε την κυβέρνηση και ο Χαράλαμπος Αθανασίου.

Η παρέλαση καθυστέρησε και η διεξαγωγή της έφτασε να αμφισβητείται. Η ευθύνη αυτής της εξέλιξης δεν μπορεί να φορτώνεται στους κτηνοτρόφους, αποσιωπώντας την επιμονή των πολιτικών επισήμων. Οι διαμαρτυρόμενοι είχαν δηλώσει ότι ήθελαν να γίνει η παρέλαση. Η αντιπαράθεση αφορούσε την παρουσία των πολιτικών στην εξέδρα.

250 ευρώ την ημέρα και κανένα περιθώριο

Οι μαρτυρίες των παραγωγών εξηγούν το βάρος που είχε προηγηθεί της έντασης. Ένας κτηνοτρόφος ανέφερε ότι χρειάζεται περίπου 250 ευρώ την ημέρα για να ταΐσει το δικό του κοπάδι. Τα ζώα παραμένουν μέσα, οι γέννες αρχίζουν και η ανάγκη για ζωοτροφές αυξάνεται.

Άλλοι περιέγραψαν το αδιέξοδο με τα αδιάθετα αρνιά. Κτηνοτρόφος δήλωσε ότι έχει ακόμη περσινά αρσενικά ζώα, τα οποία έχουν μεγαλώσει και παραμένουν άσφαχτα. Κάθε ημέρα σημαίνει επιπλέον τροφή και επιπλέον έξοδα, χωρίς τη δυνατότητα να εισπράξει από την πώλησή τους.

«Δεν ξέρουμε το αύριο», ακούστηκε χαρακτηριστικά. Η νέα παραγωγική περίοδος βρίσκει τους ανθρώπους αυτούς με τις εκκρεμότητες της προηγούμενης. Οι γέννες συνοδεύονται από την αγωνία για το πού θα διατεθούν τα νεογέννητα και πώς θα συντηρηθούν μέχρι τότε.

«Ξεσπιτωθήκαμε, δεν θα ξεσπιτωθούμε»

«Το πρώτο μέλημα για εμάς είναι να ανοίξουν τα σφαγεία», τόνισε ένας από τους συγκεντρωμένους, ζητώντας παράλληλα βοήθεια για όσους έχασαν τα κοπάδια τους.

Παραγωγοί που διατηρούν τα ζώα τους δήλωσαν ότι δεν έχουν λάβει χρήματα για τις δικές τους ανάγκες και απώλειες. Περιέγραψαν μια καθημερινότητα συνεχούς δανεισμού και οφειλών, με τα περσινά ζώα ακόμη στις εκμεταλλεύσεις και τις νέες γέννες να ξεκινούν.

«Χρεωνόμαστε καθημερινά», ανέφεραν. «Κοντεύουμε να ξεσπιτωθούμε», είπε ένας κτηνοτρόφος. Δίπλα του ήρθε η απάντηση: «Ξεσπιτωθήκαμε, δεν θα ξεσπιτωθούμε».

Μέσα σε αυτή την ανταλλαγή χώρεσε η απόσταση ανάμεσα στην αναμονή μιας λύσης και στην πραγματικότητα ανθρώπων που αισθάνονται ότι έχουν ήδη χάσει το έδαφος κάτω από τα πόδια τους. «Θέλουμε τη ζωή μας πίσω. Τις δουλειές μας», είπε ο κτηνοτρόφος από την Αγία Παρασκευή.

Δουδωνής στο πλευρό των συγκεντρωμένων

Στην κινητοποίηση βρέθηκε ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, Παναγιώτης Δουδωνής. Δήλωσε ότι η τιμή σε όσους απελευθέρωσαν το νησί συνδέεται με τη στήριξη των ανθρώπων που αγωνίζονται για το μέλλον του.

«Εγώ δεν θα παρακολουθήσω την παρέλαση με τους επισήμους. Θα είμαι εδώ μαζί με τους κτηνοτρόφους», ανέφερε, εκφράζοντας τη συμπαράστασή του στα αιτήματά τους και στον αγώνα για τις οικογένειες και τα παιδιά τους.

Οι οικογένειες της κτηνοτροφίας στην εξέδρα

Τελικά, οι κτηνοτρόφοι και τα παιδιά τους πήραν θέση με πανό στην εξέδρα των επισήμων. Ο δήμαρχος Μυτιλήνης, Παναγιώτης Χριστόφας, και η δημοτική αρχή βρίσκονταν κοντά τους, απέναντι από την εξέδρα, μαζί με συγκεντρωμένους κτηνοτρόφους.

Η παρέλαση ξεκίνησε χωρίς πολιτικούς επισήμους στην εξέδρα. Τα στρατιωτικά τμήματα και η Στρατονομία αποσύρθηκαν και δεν παρέλασαν, σύμφωνα με πληροφορίες κατόπιν εντολής του υπουργείου. Η απόσυρσή τους δεν αποτελούσε αίτημα των κτηνοτρόφων, οι οποίοι είχαν ζητήσει την παρουσία στρατιωτικών στην εξέδρα.

Η παρέλαση ολοκληρώθηκε. Στη θέση των επισήμων έμεινε η εικόνα των παραγωγών με τα παιδιά τους και τα πανό. Και από τις δηλώσεις τους, ένα αίτημα που περιγράφει με ακρίβεια το διακύβευμα για τα χωριά της Λέσβου: «Θέλουμε να ζήσουμε, να μείνουμε στον τόπο μας».