Έναν προϋπολογισμό κοινωνικών ανισοτήτων έρχεται να υλοποιήσει η κυβέρνηση από την επόμενη χρονιά. Την ίδια στιγμή, βαριά πέφτει η σκιά της παραλλαγής Όμικρον και της ενεργειακής ακρίβειας πάνω από την οικονομία, ανεβάζοντας την ένταση των ανησυχιών, με αποτέλεσμα να κυριαρχούν φόβοι εντός του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης για την πορεία της ανάκαμψης και των εσόδων.

Η ανάπτυξη που προβλέπει η κυβέρνηση για το 2022 φαίνεται πως δεν αφορά το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας. Ο προϋπολογισμός του 2022 αναμένεται να φέρει περαιτέρω όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, καθώς περικόπτονται 1,7 δισ. ευρώ κοινωνικών δαπανών, παρά την ανάπτυξη, την ώρα που προβλέπεται «εκρηκτική αύξηση εσόδων από φόρους» κατά 7,5%, ήτοι πάνω από τους ρυθμούς ανάπτυξης και κατά βάση από έμμεσους φόρους.

Παράλληλα, και εν μέσω πανδημίας, οι δαπάνες του κράτους για την Υγεία είναι μειωμένες κατά 800 εκατ. ευρώ για το 2022, είτε υπολογίζοντας μόνο τις τακτικές δαπάνες είτε προσθέτοντας τις έκτακτες λόγω πανδημίας.

Καμία προστασία

Εν τω μεταξύ, ο προϋπολογισμός του 2022 δεν προβλέπει κανένα μέτρο προστασίας από την ακρίβεια, παρότι ο πληθωρισμός 4,8% για τον μήνα Νοέμβριο είναι ρεκόρ ενδεκαετίας και οι μελέτες δείχνουν πως οι αυξήσεις στα είδη πρώτης ανάγκης έχουν μειώσει το 10% των εισοδημάτων. Η άρνηση της κυβέρνησης να προχωρήσει στην αύξηση του κατώτατου μισθού, παρότι η Ελλάδα και η Εσθονία είναι οι μόνες δύο χώρες της Ε.Ε. που δεν τον έχουν αυξήσει ούτε το 2020 ούτε το 2021 και δεδομένου ότι όλες οι χώρες της Ε.Ε. βρίσκονται σε συνθήκες ύφεσης, δείχνει ότι κινείται με σχέδια ενάντια στα πλατιά λαϊκά στρώματα

Όμως δεν είναι μόνο τα παραπάνω. Υπάρχει η άρνηση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα, παρότι κάτι τέτοιο θα σήμανε εξοικονόμηση 300 ευρώ ανά νοικοκυριό για το πετρέλαιο θέρμανσης και 2.000 ευρώ για αγρότες με μεσαίες καλλιέργειες.

Σα να μην έφταναν όλα τα παραπάνω, η Ν.Δ. κάνει πως δεν... υπάρχει πανδημία στη χώρα, αποσύροντας περί τα 12,3 δισ. ευρώ ενισχυτικών μέτρων από την πραγματική οικονομία. Μάλιστα την ώρα που επικρατούν πολλοί σοβαροί παράγοντες αβεβαιότητας για τον προϋπολογισμό του 2022, όπως το ύψος του ιδιωτικού χρέους ή ο κίνδυνος κατάπτωσης των εγγυήσεων για το πρόγραμμα «Ηρακλής».

«Φουσκώνει» το ιδιωτικό χρέος

Στο μέτωπο της φοροδοτικής αδυναμίας, στοιχεία της ΑΑΔΕ δείχνουν ότι έφτασαν τα 4,39 δισ. ευρώ (4.385 εκατ. ευρώ) οι φόροι που έμειναν απλήρωτοι και κηρύχθηκαν ληξιπρόθεσμοι κατά το δεκάμηνο Ιανουαρίου - Οκτωβρίου 2021, με το συνολικό ληξιπρόθεσμο χρέος -σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ- να αγγίζει τα 110 δισ. ευρώ και να διαμορφώνεται στα 109.825 εκατ. ευρώ. Την ίδια ώρα, τον Οκτώβριο, σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, οι οφειλέτες αυξήθηκαν κατά 635.960, με τον συνολικό αριθμό τους να διαμορφώνεται στις 31 Οκτωβρίου 2021 σε 4.292.632 ΑΦΜ έναντι 3.656.672 ΑΦΜ τον αμέσως προηγούμενο μήνα.

Το συνολικό ποσό του ληξιπρόθεσμου χρέους διαμορφώθηκε στο τέλος Οκτωβρίου του 2021 στα 109,825 δισ. ευρώ, έναντι 109,416 δισ. ευρώ τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου, σημειώνοντας αύξηση της τάξεως του 0,37%.

Το πραγματικό ληξιπρόθεσμο χρέος διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο του 2021 σε 84,834 δισ. ευρώ, έναντι 84,537 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 0,35%.

Δραματική εικόνα

Την ίδια ώρα, μεγάλο τμήμα του πληθυσμού βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με τη φτωχοποίηση. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, πάνω από ένας στους τέσσερις πολίτες στην Ελλάδα -για την ακρίβεια το 27,5%- αντιμετωπίζει το φάσμα της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού.

Το μεγάλο αυτό ποσοστό αποτελεί θλιβερή «παραφωνία» για ευρωπαϊκή χώρα, ειδικά αν συγκριθεί με το 21,9% του μέσου όρου στην Ε.Ε. ή με ποσοστά υποπολλαπλάσια, όπως αυτά της Τσεχίας (11,5%), της Σλοβακίας (13,8%) ή και της Σλοβενίας (14,3%). Μάλιστα, το 2020, η Ελλάδα βρέθηκε στην τρίτη χειρότερη θέση της Ε.Ε. μετά τη Ρουμανία (35,8%) και τη Βουλγαρία (33,6%).

Στο μεταξύ, παρά τη σταθερή άνοδο κατά 20 έως 40 ευρώ ετησίως του ποσού που δαπανούσαν τα ελληνικά νοικοκυριά μεταξύ 2016 και 2019 για κατανάλωση, ο συνδυασμός lockdown και φτωχοποίησης το καθήλωσε στα ιστορικά χαμηλότερα επίπεδα της εποχής ευρώ.

Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές συρρικνώθηκε, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ., το 2020, στα 15.981,96 ευρώ ή 1.331,83 μηνιαίως, καταγράφοντας μείωση 9,9% από το 2019. Βρέθηκε δηλαδή όχι μόνο 788,57 ευρώ ή 37,2% κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα και τα 2.120,40 ευρώ μηνιαίως του 2008, αλλά και 644,11 ευρώ ή 32,6% χαμηλότερα από τα 1.975,94 ευρώ του 1999, καταγράφοντας έτσι αρνητικό ρεκόρ εποχής ευρώ.

Με βάση τα επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ., το 50% των νοικοκυριών δαπανά λιγότερα από 1.080 ευρώ τον μήνα, με τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία να δαπανούν το ένα πέμπτο (19,8%) του προϋπολογισμού τους για ενοίκιο.