Στην ανασκαφική θέση όπου πριν από λίγες εβδομάδες αποκαλύφθηκαν 50 απολιθωμένοι κορμοί, πλέον έχουν αποκαλυφθεί περισσότεροι από 80- κατά την διάρκεια των συνεχιζόμενων σωστικών ανασκαφών στον οδικό άξονα Καλλονής – Σιγρίου.

Ο διευθυντής του Μουσείου Σιγρίου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους, καθηγητής Νίκος Ζούρος εξηγεί στην κάμερα του «Ν» πώς αντλούνται στοιχεία 20 εκατομμυρίων ετών από τις ανασκαφές. Πρόκειται για μία από τις πιο πλούσιες απολιθωματοφόρες θέσεις του Απολιθωμένου Δάσους, και παρά το γεγονός ότι οι καιρικές συνθήκες είναι αντίξοες, συνεχίζονται οι ανασκαφές, η αποκάλυψη των ευρημάτων, ώστε να αποκατασταθεί η κυκλοφορία και να προχωρήσει άμεσα το έργο κατασκευής του οδικού άξονα Καλλονής Σιγρίου.

Τα νέα ευρήματα βρίσκονται στα όρια μίας Κοιλάδας. «Οι μεγάλες ποσότητες νερού μετά τις ηφαιστειακές εκρήξεις, είχαν ως αποτέλεσμα να παρασύρουν πολλά σπασμένα απολιθωμένα δέντρα, τα οποία μεταφέρθηκαν στην εν λόγω θέση και δημιούργησαν φράγμα, το οποίο συγκράτησε και άλλους απολιθωμένους κορμούς, ώστε να συσσωρευτεί μεγάλος αριθμός κορμών» εξηγεί ο κ. Ζούρος. Πρόκειται για διαφορετικά δέντρα, σε διαφορετικά υψόμετρα, κι έτσι σήμερα μπορούν να συλλεχθεί πλήθος στοιχείων για τα είδη δέντρων που υπήρχαν στη Λέσβο 20 εκατομμύρια χρόνια πριν.

Ημερολόγιο αποκαλύψεων
Στις αρχές Νοεμβρίου 2020 εντοπίστηκαν 14 απολιθωμένοι κορμοί μεγάλων και μικρών κωνοφόρων και καρποφόρων δένδρων, διαφορετικής ηλικίας. Με ιδιαίτερη προσοχή οι απολιθωμένοι κορμοί, μετά την λεπτομερή αποτύπωση τους, μεταφέρθηκαν σε ασφαλές σημείο προκειμένου να μελετηθούν, να συντηρηθούν και να επανεκτεθούν.

Με τον ολοκλήρωση όμως της πρώτης ομάδας των απολιθωμένων κορμών διαπιστώθηκε ότι η ομάδα αυτή βρίσκονταν πάνω σε άλλη ομάδα κορμών η οποία είχε παρόμοια χαρακτηριστικά σε μέγεθος και πλήθος ευρημάτων. Και για τη δεύτερη ομάδα ευρημάτων, τα οποία προέρχονται από το ίδιο μεικτό δάσος καρποφόρων και κωνοφόρων δένδρων που είχε αναπτυχθεί πριν από 18 εκατομμύρια χρόνια στις πλαγιές του Ορδύμνου, ακολουθήθηκε η ίδια διαδικασία της αποτύπωσης, ανασκαφής και μεταφοράς τους από το σημείο στα Εργαστήρια του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας.

Μάλιστα χρειάστηκε να δημιουργηθεί παρακαμπτήριος δρόμος στο σημείο αυτό προκειμένου να ολοκληρωθεί με ταχείς ρυθμούς η ανασκαφή και να ολοκληρωθεί η κατασκευή του αγωγού ομβρίων καθώς και του αυτοκινητοδρόμου στο συγκεκριμένο τμήμα. «Αλλά και πάλι, λέει ο κ. Ζούρος, δεν είχαμε φτάσει στο τέλος της ανασκαφής. 10 μέρες πριν από τα Χριστούγεννα διαπιστώθηκε ότι και νέοι απολιθωμένοι κορμοί βρίσκονταν στην ανατολική πλευρά του σκάμματος και για το λόγο αυτό η ανασκαφή επεκτάθηκε προκειμένου να αποκαλυφθούν και τα νέα σημαντικά ευρήματα που πλησιάζουν πλέον τον αριθμό των πενήντα απολιθωμένων κορμών».

Ζωή μέσα από την καταστροφή
Τα τελευταία ευρήματα συγκροτούν μια μοναδική συγκλονιστική εικόνα καταστροφής ενός οικοσυστήματος λόγω μιας γιγάντιας ηφαιστειακής έκρηξης, όπως οι Πληνιακού τύπου ηφαιστειακές εκρήξεις της Σαντορίνης το 1630 π.Χ ή του Βεζούβιου το 79 μ.Χ.
«Παρόμοιες εικόνες έχουμε συναντήσει μόνο από την έκρηξη του ηφαιστείου της Αγίας Ελένης στις ΗΠΑ το 1980, που προκάλεσε καταστροφή δάσους σεκόιας στην Πολιτεία της Washington» λέει ο κ. Ζούρος ο οποίος τονίζει πως: «τα νέα ευρήματα, αποτελούν μάρτυρες της βιαιότητας των ηφαιστειακών εκρήξεων που σκέπασαν τη Λέσβο με τα ηφαιστειακά τους προϊόντα πριν από 18 εκατομμύρια χρόνια».
Οι κορμοί των δένδρων του δάσους έσπασαν και παρασύρθηκαν σαν σπιρτόκουτα από την βιαιότητα των αερίων των ηφαιστειακών εκρήξεων. Μεγάλες ποσότητες ηφαιστειακής στάχτης κάλυψαν τη βλάστηση σε μια μεγάλη έκταση γύρω από το ηφαίστειο.
Στη συνέχεια, έντονες βροχοπτώσεις προκάλεσαν εκτεταμένες πλημμύρες που σάρωσαν την περιοχή, δημιουργώντας μεγάλες λασποροές παρασύροντας την ηφαιστειακή στάχτη μαζί με ηφασιτειακές βολίδες και τους σπασμένους κορμών δένδρων.
Οι γιγάντιες λασποροές έφραξαν τις κοιλάδες, συσσωρεύοντας τους κορμούς των δένδρων δημιουργώντας μικρά «φράγματα» που εμπόδιζαν την κίνηση της λάσπης και ρευστών πλούσιων σε πυρίτιο προς την θάλασσα. Σε αυτό το περιβάλλον πραγματοποιήθηκε η αντικατάσταση των οργανικών μορίων του ξύλου από διοξείδιο του πυριτίου που προκάλεσε την απολίθωση. Με τον τρόπο αυτό οι φραγμένες κοιλάδες μετατράπηκαν σε σημαντικά αρχεία του Απολιθωμένου Δάσους της Λέσβου.
Κάνοντας έναν απολογισμό των ευρημάτων το 2020, ο κ. Ζούρος υποστηρίζει ότι «πολλές νέες σημαντικές απολιθωματοφόρες θέσεις προστέθηκαν στις ήδη γνωστές αποκαλύπτοντας πολλά νέα στοιχεία για την εικόνα του υποτροπικού δάσους που υπήρχε στη Λέσβο πριν από 20 εκατομμύρια χρόνια. Τα νέα ευρήματα προσθέτουν νέες πληροφορίες για τα είδη που υπήρχαν στο δάσος αλλά και τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή».

Σχετικά τώρα με τη σημασία όλων αυτών, ο κ. Ζούρος καταλήγει λέγοντας: «Η συνεχιζόμενη επιστημονική έρευνα στην περιοχή του Απολιθωμένου Δάσους από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας σε συνεργασία με Πανεπιστήμια και Ερευνητικά κέντρα από την Ελλάδα και το εξωτερικό, προκαλεί το διεθνές επιστημονικό ενδιαφέρον. Παράλληλα, προκύπτουν πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία για την τοποθεσία των ηφαιστείων, την προέλευση των ηφαιστειακών υλικών που σκέπασαν τη βλάστηση και δημιούργησαν το Απολιθωμένο Δάσος, τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούσαν, τη βιαιότητα των ηφαιστειακών εκρήξεων την περίοδο του Μειοκαίνου στο Βόρειο Αιγαίο. Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου συνεχίζει με εντατικούς ρυθμούς τις εργασίες συντήρησης των νέων ευρημάτων ώστε στη συνέχεια να αναδειχθούν τα νέα ευρήματα σε ειδικές θέσεις κατά μήκος του νέου αυτοκινητόδρομου».