Σε εξέλιξη βρίσκεται αυτή την ώρα η τελετή εγκαινίων των έργων αποκατάστασης στο Κάστρο Μυτιλήνης, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη. Πρόκειται για την επίσημη παράδοση των έργων «Αποκατάσταση βορείου περιβόλου Κάστρου Μυτιλήνης» και «Αποκατάσταση οθωμανικού ιεροδιδασκαλείου (Μεντρεσέ) στο Κάστρο Μυτιλήνης».

Η εκδήλωση πραγματοποιείται με τη συνδιοργάνωση του Υπουργείου Πολιτισμού, της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, ενώ μετά το πέρας των εγκαινίων ακολουθεί γκαλά όπερας στον χώρο του Κάστρου.

Ο βόρειος περίβολος, η ισχυρότερη γραμμή άμυνας του Κάστρου

Ο βορειοανατολικός περίβολος αποτελεί ένα από τα πλέον εντυπωσιακά και στρατηγικής σημασίας τμήματα του Κάστρου Μυτιλήνης. Χτισμένος πάνω σε απόκρημνο βράχο με έντονη υψομετρική κλίση, δεσπόζει στο Μεσαίο Κάστρο, κοντά στην ιστορική συνοικία της Επάνω Σκάλας, αποτυπώνοντας τη διαχρονική αμυντική ισχύ του μνημείου.

Το συγκεκριμένο τμήμα προστατευόταν από δεύτερο, χαμηλότερο εξωτερικό τείχος – το γνωστό προτείχισμα – που αποτελούσε την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι σε κάθε επιδρομή. Μέσα από δύο διαδοχικές θολωτές πύλες και έναν στενό λιθόστρωτο διάδρομο εξασφαλιζόταν η επικοινωνία μεταξύ του Μεσαίου και του Κάτω Κάστρου, στοιχείο που αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία του σημείου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εννέα τυφεκιοθυρίδες που σώζονται στα χαμηλά τμήματα των τειχών, οι επάλξεις με τον εσωτερικό περίδρομο για την κίνηση των υπερασπιστών, αλλά και η λίθινη κλίμακα που οδηγούσε σε αυτόν. Παράλληλα, το εσωτερικό τμήμα του περιβόλου, δυτικά της πύλης, έως τη βυζαντινή δεξαμενή, θεωρείται το αρχαιότερο σωζόμενο κομμάτι της οχύρωσης, διατηρώντας εμφανή ίχνη διαδοχικών οικοδομικών φάσεων και επεμβάσεων από διαφορετικές ιστορικές περιόδους.

Ο Μεντρεσές, ένα σπάνιο μνημείο της οθωμανικής περιόδου

Ξεχωριστή θέση στα έργα που εγκαινιάζονται κατέχει το Οθωμανικό Ιεροδιδασκαλείο, γνωστό ως Μεντρεσές, ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στη Λέσβο.

Το κτίριο βρίσκεται στο εσωτερικό του Μεσαίου Κάστρου, κοντά στον Τεκέ, και σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές ιδρύθηκε πριν από τα μέσα του 16ου αιώνα από τον περίφημο Οθωμανό ναύαρχο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας του δεν λειτούργησε μόνο ως θρησκευτικό και εκπαιδευτικό ίδρυμα, αλλά και ως ιμαρέτ, δηλαδή χώρος σίτισης των φτωχών, καθώς και ως χώρος μυστικιστικής λατρείας.

Η ιστορική του διαδρομή συνεχίστηκε και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, όταν το κτίριο χρησιμοποιήθηκε για τη στέγαση μεγάλου αριθμού προσφύγων που κατέφυγαν στη Μυτιλήνη.

Αρχιτεκτονική με ιδιαίτερη αξία

Ο Μεντρεσές παρουσιάζει σχεδόν τετράγωνη κάτοψη, διαστάσεων περίπου 18,5 επί 21 μέτρων, και αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα γύρω από μια εσωτερική αυλή, από την οποία οργανώνονται όλοι οι επιμέρους χώροι του συγκροτήματος.

Η μοναδική είσοδος ανοίγεται προς τον λιθόστρωτο δρόμο, ενώ στο πλάι διατηρείται μικρή θυρίδα εξαγνισμού. Στο εσωτερικό δεσπόζει η επιβλητική λίθινη κλίμακα από λαξευτούς κοκκινωπούς λίθους που συνέδεε τους δύο ορόφους, κάτω από την οποία διαμορφώνεται μικρή δεξαμενή νερού, στοιχείο χαρακτηριστικό της λειτουργικής οργάνωσης του κτιρίου.

Οι εργασίες αποκατάστασης ανέδειξαν τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του συγκροτήματος, διατηρώντας την αυθεντικότητα ενός μνημείου που συνδέει διαφορετικές ιστορικές περιόδους της Λέσβου.

Μουσική βραδιά μετά τα εγκαίνια

Μετά την ολοκλήρωση της τελετής εγκαινίων, το πρόγραμμα συνεχίζεται με γκαλά όπερας στον χώρο του Κάστρου, συνδυάζοντας την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς με μια υψηλού επιπέδου καλλιτεχνική εκδήλωση.