Σε έναν μαραθώνιο εγκαινίων και κοπής κορδελών έχει επιδοθεί το τελευταίο διάστημα η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, πραγματοποιώντας διαδοχικές επισκέψεις σε όλη τη χώρα,Στο πλαίσιο αυτό, το διήμερο Κυριακή 12 και Δευτέρα 13 Ιουλίου βρίσκεται και στη Λέσβο.

Ο Πύργος είχε ανοίξει από το 2025

Το μεσημέρι της Κυριακής η υπουργός έκοψε την κορδέλα στον Μεσαιωνικό Πύργο του Αμπελικού και στο Μουσείο Ρητίνης, παρουσιάζοντας την εκδήλωση ως μια νέα αρχή για δύο σημαντικά έργα πολιτισμού.Υπάρχει όμως μία μικρή... λεπτομέρεια που χαλάει το αφήγημα.

Ο Μεσαιωνικός Πύργος του Αμπελικού δεν περίμενε τη Λίνα Μενδώνη για να ανοίξει. Το έργο είχε ολοκληρωθεί ήδη από το καλοκαίρι του 2025 και τον Αυγούστου εκείνης της χρονιάς η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου είχε διοργανώσει την πρώτη επίσημη παρουσίασή του στο κοινό, παρουσία του δημάρχου Μυτιλήνης Παναγιώτη Χριστόφα. Ο χώρος είχε ήδη παραδοθεί και παρουσιαστεί στους πολίτες σχεδόν έναν χρόνο πριν από τα νέα... εγκαίνια.

Έτσι, η υπουργός δεν εγκαινίασε ένα καινούργιο έργο.Με άλλα λόγια, σχεδόν έναν χρόνο μετά την ολοκλήρωση και την πρώτη δημόσια παρουσίασή του, ο ίδιος χώρος βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο μιας επίσημης τελετής εγκαινίων.

Επικοινωνιακή διαχείριση ή ουσιαστική πολιτική;

Βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο και το γεγονός αυτό αναζωπυρώνει τη συζήτηση γύρω από την επιλογή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού να οργανώνει τελετές εγκαινίων για έργα που έχουν ήδη ολοκληρωθεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, λειτουργούν εδώ και μήνες.Η πρακτική αυτή ερμηνεύεται από αρκετούς ως μια προσπάθεια επικοινωνιακής αξιοποίησης των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων από το ΕΣΠΑ.

Η ουσία πίσω από την κορδέλα

Κανείς δεν αμφισβητεί τη σημασία της αποκατάστασης του Μεσαιωνικού Πύργου του Αμπελικού ή τη δημιουργία του Μουσείου Ρητίνης, δύο παρεμβάσεων που ενισχύουν την πολιτιστική ταυτότητα της νότιας Λέσβου και μπορούν να αποτελέσουν μοχλό ανάπτυξης για την περιοχή.

Όμως το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο. Τους τελευταίους μήνες η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού πραγματοποιεί αλλεπάλληλες τελετές εγκαινίων σε ολόκληρη τη χώρα, επιχειρώντας να δημιουργήσει την εικόνα μιας κυβέρνησης που παραδίδει διαρκώς νέα έργα. Μόνο που πολλές φορές οι κορδέλες κόβονται πολύ μετά την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων ή σε χώρους που έχουν ήδη δοθεί σε χρήση.

Η επιλογή αυτή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία καθώς μια περίοδο έντονης πολιτικής κινητικότητας, οι δημόσιες εμφανίσεις, οι φωτογραφίες και οι πανηγυρικές δηλώσεις φαίνεται πως αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα από τα πραγματικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χώροι πολιτισμού.
Και αυτά τα προβλήματα είναι υπαρκτά.

Την ίδια ώρα που στήνονται εξέδρες και κόβονται κορδέλες, αρχαιολογικοί χώροι και μουσεία της Λέσβου εξακολουθούν να λειτουργούν με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Κάστρου της Μήθυμνας, όπου υπηρετούν μόλις δύο εργαζόμενοι, ενώ το Αρχοντικό της Βαρελτζίδαινας στην Πέτρα παραμένει κλειστό λόγω έλλειψης προσωπικού.

Αυτή είναι η πραγματική εικόνα της πολιτιστικής πολιτικής στο νησί· μια εικόνα που δεν χωρά εύκολα στα δελτία Τύπου και στις αναμνηστικές φωτογραφίες.

Οι πολίτες ασφαλώς δεν έχουν ανάγκη από δεύτερα ή τρίτα εγκαίνια του ίδιου έργου. Περιμένουν να δουν τους αρχαιολογικούς χώρους ανοιχτούς, τα μουσεία στελεχωμένα, τα μνημεία ζωντανά και προσβάσιμα καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Γιατί ο πολιτισμός δεν μετριέται με τον αριθμό των κορδελών που κόβονται ούτε με τις φωτογραφίες των επισήμων. Μετριέται από το αν τα έργα λειτουργούν, αν εξυπηρετούν την κοινωνία και αν έχουν τη στήριξη που χρειάζονται. Και εκεί είναι που η κυβέρνηση καλείται να δώσει απαντήσεις, πέρα από τις κάμερες και τα επικοινωνιακά στιγμιότυπα.