Το μαλλί των προβάτων εμπνέει τη σύγχρονη τέχνη

Η τέχνη, η παράδοση και η σύγχρονη πραγματικότητα της λεσβιακής υπαίθρου συναντιούνται στο Χαμάμ Κάτω Κάστρου μέσα από την έκθεση «Περσινό Μαλλί», μια πρωτοβουλία που επιχειρεί να αναδείξει τη σημασία και τις προοπτικές αξιοποίησης ενός πολύτιμου φυσικού πόρου που σήμερα συχνά παραμένει αναξιοποίητος.

Η έκθεση εγκαινιάζεται την Παρασκευή 12 Ιουνίου, από τις 18:30 έως τις 21:00, ενώ θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό στις 13 και 14 Ιουνίου, από τις 09:00 έως τις 15:00. Τη διοργάνωση υπογράφουν η πρωτοβουλία «A Wool Connection» και η ΑΜΚΕ «ΝΗΜΑΤΑ για την αναζωογόνηση και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς στη Λέσβο», με την υποστήριξη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ινστιτούτου Γκαίτε.

Η χρονική συγκυρία της διοργάνωσης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η λεσβιακή κτηνοτροφία δοκιμάζεται από σοβαρές προκλήσεις. Οι διοργανωτές επισημαίνουν ότι η έκθεση φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μια πράξη αλληλεγγύης προς τους κτηνοτρόφους και τις οικογένειές τους, αναδεικνύοντας τόσο τη συμβολή τους στην τοπική οικονομία και παράδοση όσο και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το μαλλί του προβάτου, ένα υλικό που άλλοτε αποτελούσε σημαντικό οικονομικό αγαθό για τα νησιά του Αιγαίου, αλλά σήμερα συχνά θεωρείται υποπροϊόν χωρίς εμπορική αξία. Μέσα από τα έργα της έκθεσης, οι επισκέπτες καλούνται να αναρωτηθούν αν το μαλλί είναι πράγματι ένα άχρηστο υλικό ή αν η αξία του εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο το αντιλαμβανόμαστε και το αξιοποιούμε.

Πέντε διεθνείς καλλιτέχνες εμπνέονται από τη Λέσβο

Η έκθεση συγκεντρώνει πέντε διεθνείς δημιουργούς από διαφορετικά πεδία της σύγχρονης τέχνης, όπως οι εικαστικές τέχνες, η τέχνη του υφάσματος, ο κινηματογράφος, η φωτογραφία και ο ήχος. Τα έργα τους αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια καλλιτεχνικών διαμονών στη Λέσβο, στο πλαίσιο δράσεων που υποστηρίχθηκαν εν μέρει από το πρόγραμμα Culture Moves Europe.

Οι καλλιτέχνες εμπνεύστηκαν από τις παραδόσεις της επεξεργασίας του μαλλιού στο νησί, συνομιλώντας με κτηνοτρόφους, κουρείς και ανθρώπους που στο παρελθόν ασχολήθηκαν με τη μεταποίησή του. Μέσα από αυτή τη διαδικασία δημιουργήθηκαν έργα που συνδέουν τη λαϊκή γνώση με τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση.

Η κινηματογραφίστρια και ερευνήτρια Katharina Bellan παρουσιάζει το έργο «Pour la Laine», ένα καλλιτεχνικό ντοκιμαντέρ που καταγράφει τη διαδικασία του κουρέματος, τις διαδρομές του μαλλιού και τις ιστορίες των ανθρώπων που σχετίζονται με αυτό. Ηχητικά ντοκουμέντα και φωτογραφίες από την έρευνα ενσωματώνονται σε μια εγκατάσταση όπου το ίδιο το μαλλί λειτουργεί ως μέσο προβολής και ηχομόνωσης.

Παράλληλα, οι Tomás Eyzaguirre και Florencia Toro παρουσιάζουν το έργο «Sketch for Dressing the Body vol.III», ένα εφήμερο γλυπτό που συνδυάζει την πίληση, τις φυσικές βαφές και τις βιώσιμες τεχνικές επαναχρησιμοποίησης υλικών, προτείνοντας νέους τρόπους αξιοποίησης του μαλλιού στην τέχνη και το ένδυμα.

Η μνήμη των κοπαδιών μέσα από τον ήχο

Ιδιαίτερη συγκινησιακή φόρτιση φέρει το έργο «The Lost Carrier» του Samuel Perea-Díaz. Ο καλλιτέχνης αντλεί υλικό από ηχογραφήσεις κουδουνιών προβάτων που δεν υπάρχουν πλέον, δημιουργώντας μια ηχητική σύνθεση αφιερωμένη στα ζώα που χάθηκαν εξαιτίας της πρόσφατης υγειονομικής κρίσης.

Μέσα από τους ήχους που άλλοτε συνόδευαν την καθημερινότητα της λεσβιακής υπαίθρου, το έργο λειτουργεί ως καλλιτεχνικό μνημείο μνήμης και υπενθύμιση των συνεπειών που έχουν οι κρίσεις αυτές στις τοπικές κοινωνίες.

Κατά τη διάρκεια των εγκαινίων, στις 20:00 της Παρασκευής 12 Ιουνίου, ο Tomás Eyzaguirre θα παρουσιάσει ζωντανή μουσική performance με τίτλο «Por la Lana», προσθέτοντας μια ακόμη διάσταση στην εμπειρία της έκθεσης.

Ένας διάλογος για το μέλλον της υπαίθρου

Το «Περσινό Μαλλί» δεν περιορίζεται στην παρουσίαση καλλιτεχνικών έργων. Αποτελεί μια ανοιχτή πρόσκληση για διάλογο γύρω από τη βιωσιμότητα, την πολιτιστική κληρονομιά και το μέλλον της παραδοσιακής κτηνοτροφίας.

Οι διοργανωτές θέτουν ερωτήματα που αποκτούν ιδιαίτερη επικαιρότητα για τη Λέσβο. Πώς μπορεί να ανακτηθεί η αξία του τοπικού μαλλιού; Πώς μπορεί να διατηρηθεί ζωντανή η γνώση που συνοδεύει την επεξεργασία του; Και πώς μπορούν οι τοπικές κοινωνίες να μετατρέψουν ένα υλικό που σήμερα καταλήγει συχνά στις χωματερές σε πηγή δημιουργίας και ανάπτυξης;

Μέσα από εγκαταστάσεις, υφαντικά έργα, κινούμενη εικόνα και ηχητικές συνθέσεις, η έκθεση επιχειρεί να δώσει νέες απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα, μετατρέποντας το μαλλί από ένα παραμελημένο προϊόν σε σύμβολο δημιουργικότητας, μνήμης και ελπίδας για το μέλλον της λεσβιακής υπαίθρου.