Έντονες και ανησυχητικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον η υπόθεση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, μετά την επιβεβαίωση κρούσματος σε κτηνοτροφική μονάδα στην περιοχή της Πελόπης. Η εξέλιξη αυτή ενεργοποιεί στο σύνολό του το αυστηρό πρωτόκολλο διαχείρισης και προκαλεί ισχυρό σοκ στον πρωτογενή τομέα του νησιού, καθώς οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στη συγκεκριμένη εκτροφή, αλλά απλώνονται ήδη στην κτηνοτροφία, στη μεταποίηση, στις εξαγωγές και συνολικά στην οικονομική ζωή της Λέσβου.

Η Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Βορείου Αιγαίου Αναστασία Αντωνέλλη, στις δηλώσεις της, επιβεβαίωσε ότι η υποψία υπήρχε ήδη από το Σάββατο, όταν ελήφθησαν δείγματα από τη μονάδα και εστάλησαν την Κυριακή στο αρμόδιο Ινστιτούτο για έλεγχο. Όπως ανέφερε, τα αποτελέσματα έφτασαν το απόγευμα της Δευτέρας και επιβεβαίωσαν την παρουσία του ιού σε εκτροφή στην Πελόπη.

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, στη συγκεκριμένη μονάδα είχαν εντοπιστεί 8 βοοειδή, από τα οποία είχαν προσβληθεί τα 4, ενώ δηλωμένα εμφανίζονται συνολικά 32 ζώα. Αυτό σημαίνει ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες καλούνται τώρα να ελέγξουν πλήρως την κατάσταση στη μονάδα και να διαπιστώσουν εάν υπάρχει επέκταση και στα υπόλοιπα ζώα.

Η κ. Αντωνέλλη χαρακτήρισε την κατάσταση πολύ δύσκολη, απογοητευτική και εν δυνάμει καταστροφική, επισημαίνοντας ότι ο συντονισμός περνά πλέον από το τοπικό επίπεδο στο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Αναφοράς Ασθένειας, το οποίο σε συνεργασία με το Υπουργείο και την Κομισιόν λαμβάνει τις αποφάσεις που η Περιφέρεια και οι τοπικές υπηρεσίες καλούνται να εφαρμόσουν.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι η απαγόρευση διακίνησης ζώντων ζώων και ζωικών προϊόντων είχε ήδη αποφασιστεί προληπτικά πριν από την επιβεβαίωση του κρούσματος, ακριβώς για να αποφευχθεί η διασπορά στην υπόλοιπη χώρα. Όπως σημείωσε, αυτή η απόφαση αποδείχθηκε σωστή, ακόμη κι αν προκάλεσε αντιδράσεις, αφού πλέον είναι σαφές ότι υπήρχε πραγματικός λόγος ανησυχίας.

Από αύριο, όπως είπε, η Περιφέρεια κινείται σε 2 κατευθύνσεις. Από τη μία προετοιμάζεται το διοικητικό και γραφειοκρατικό σκέλος που απαιτείται ώστε να προχωρήσουν οι αναγκαίες ενέργειες για τη συγκεκριμένη εκτροφή, και από την άλλη οργανώνεται η αποστολή νέων δειγμάτων στο εργαστήριο, καθώς δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί ο τύπος του ιού. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, επειδή επηρεάζει τα μέτρα που μπορεί να αποφασιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η ίδια ξεκαθάρισε ότι στη μονάδα θα εφαρμοστεί το προβλεπόμενο πρωτόκολλο, που περιλαμβάνει θανάτωση των ζώων και υγειονομική ταφή. Παράλληλα, η Περιφέρεια ενεργοποιεί το διαθέσιμο προσωπικό για εκτεταμένους ελέγχους, σε μια προσπάθεια να διαπιστωθεί γρήγορα αν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό ή αν υπάρχει περαιτέρω διασπορά.

Ήδη, μόνο στη ζώνη προστασίας των 3 χιλιομέτρων γύρω από τη μονάδα έχουν καταγραφεί 131 εκτροφές αιγοπροβάτων με 22.336 ζώα, 48 εκτροφές βοοειδών με 843 ζώα και 5 εκτροφές χοίρων με 63 ζώα. Καταγραφή γίνεται και στη ζώνη των 10 χιλιομέτρων, ώστε να διαμορφωθεί πλήρης εικόνα και να ακολουθήσουν οι αναγκαίοι έλεγχοι.

Η κ. Αντωνέλλη επισήμανε ακόμη ότι το σχέδιο έκτακτης ανάγκης που εφαρμόζεται προβλέπει συγκεκριμένες ζώνες επιτήρησης και προστασίας, ωστόσο ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι τα μέτρα μπορεί να γίνουν αυστηρότερα. Όπως ανέφερε, ενώ αρχικά γινόταν λόγος για ζώνη 3 χιλιομέτρων, πλέον μεταφέρεται η πληροφορία ότι αυτή η απόσταση ενδέχεται να επεκταθεί στα 5 χιλιόμετρα, με αντίστοιχη διεύρυνση και της ευρύτερης ζώνης ελέγχου.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ανησυχία για την οικονομία της Λέσβου είναι ήδη μεγάλη. Η Αντιπεριφερειάρχης υπογράμμισε ότι η απώλεια δεν αφορά μόνο τα ζώα που θανατώνονται, αλλά και τα προϊόντα που δεν μπορούν να διακινηθούν, καθώς και το συνολικό εισόδημα που χάνεται από κτηνοτρόφους, τυροκόμους, εμπόρους και εργαζόμενους που στηρίζονται στον κτηνοτροφικό κύκλο. Όπως ανέφερε, σήμερα μόνο υπήρχαν 150 τόνοι γάλακτος που έπρεπε να φύγουν από το νησί, ενώ επρόκειτο να διακινηθούν και μεγάλες ποσότητες κρέατος και ζώντων ζώων ενόψει και της πασχαλινής περιόδου.

Η ίδια έδωσε ιδιαίτερο βάρος και στον κίνδυνο ευρύτερων επιπτώσεων σε εθνικό επίπεδο, σημειώνοντας ότι αν η χώρα τεθεί σε παρατεταμένο περιορισμό για εξαγωγές ζωικών προϊόντων, οι συνέπειες θα είναι συνολικές για την ελληνική κτηνοτροφία. Υπογράμμισε μάλιστα ότι δεν αποκλείεται η Κομισιόν να ζητήσει ακόμα και αναδρομική διερεύνηση προϊόντων που έχουν ήδη φύγει το τελευταίο διάστημα, γεγονός που δείχνει πως το ζήτημα ξεπερνά τα στενά όρια της Λέσβου και αποκτά σαφώς εθνική διάσταση.

Σε ό,τι αφορά την πιθανή προέλευση του ιού, η κ. Αντωνέλλη ανέφερε ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις, αλλά οι εκτιμήσεις των κτηνιάτρων συγκλίνουν στο ότι η γεωγραφική εγγύτητα με την Τουρκία αυξάνει τον κίνδυνο μεταφοράς. Όπως εξήγησε, ο ιός μπορεί να μεταδοθεί ακόμη και αερογενώς, αλλά και μέσω πτηνών. Μάλιστα, επειδή η συγκεκριμένη μονάδα βρίσκεται σε απομακρυσμένη ορεινή περιοχή, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η επιμόλυνση των υδάτων από περιττώματα πουλιών. Η ίδια πάντως ξεκαθάρισε ότι όλα αυτά παραμένουν εκτιμήσεις και όχι εξακριβωμένα δεδομένα.

Παράλληλα, θέλησε να βάλει τέλος σε ακραία και ατεκμηρίωτα σενάρια που κυκλοφορούν, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα υπαρκτό και σοβαρό ζωονόσημα με γνωστούς επιστημονικούς τρόπους μετάδοσης και όχι για υπόθεση που προσφέρεται για συνωμοσιολογικές ερμηνείες.

Το αισιόδοξο σενάριο

Μετά από σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου του «Ν», η κ. Αντωνέλλη άφησε ανοιχτό και ένα συγκρατημένα αισιόδοξο ενδεχόμενο. Όπως είπε, στο μυαλό της υπάρχει ένα τέτοιο σενάριο και δεν βασίζεται απλώς σε ευχή, αλλά σε ορισμένα δεδομένα που μέχρι τώρα φαίνεται να έχουν σημασία.

Το πρώτο στοιχείο είναι ότι τα 4 επιβεβαιωμένα κρούσματα εντοπίστηκαν σε μια δύσβατη, απομονωμένη και υπερυψωμένη περιοχή, κάτι που ενδέχεται να έχει λειτουργήσει περιοριστικά ως προς την εξάπλωση. Το δεύτερο είναι ότι ο ίδιος κτηνοτρόφος διαθέτει και αιγοπρόβατα σε άλλο σημείο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει παρατηρηθεί πρόβλημα σε αυτά τα ζώα, παρότι η νόσος προσβάλλει όλα τα δίχηλα ζώα.

Αυτό, όπως εξήγησε, δεν επιτρέπει εφησυχασμό, αφήνει όμως ένα μικρό περιθώριο ελπίδας ότι ίσως το κρούσμα να παραμείνει εντοπισμένο. Η ίδια πάντως παρέμεινε ρεαλίστρια, λέγοντας ότι όταν η γειτονική χώρα αντιμετωπίζει τέτοια νοσήματα, η Λέσβος είναι εκ των πραγμάτων εκτεθειμένη. Παράλληλα, προανήγγειλε ότι θα ζητηθεί προληπτικός εμβολιασμός στα υπόλοιπα ζώα, παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν δέχεται εύκολα τέτοιες παρεμβάσεις ως μέτρο πρόληψης, λόγω των γνωστών περιορισμών που θέτει στη διάκριση ανάμεσα σε ζώα που έχουν νοσήσει και σε ζώα που έχουν αναπτύξει αντισώματα μέσω εμβολιασμού.

Η κ. Αντωνέλλη αναφέρθηκε και στην ανάγκη άμεσης ενίσχυσης των ελεγκτικών μηχανισμών, τονίζοντας ότι η υπηρεσία είναι ήδη αποδεκατισμένη και δεν μπορεί μόνη της να σηκώσει το βάρος μιας τόσο μεγάλης επιχείρησης. Εμφανίστηκε βέβαιη ότι θα φτάσουν στη Λέσβο κλιμάκια τόσο από το Υπουργείο όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς δεν πρόκειται μόνο για υπόθεση εφαρμογής πρωτοκόλλων, αλλά και για ζήτημα καταγραφής των συνολικών επιπτώσεων στην οικονομία και στην παραγωγή.

Την ίδια στιγμή, κάλεσε την κυβέρνηση και τους βουλευτές να αναλάβουν πρωτοβουλίες για ειδική μέριμνα προς τη Λέσβο και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, σημειώνοντας ότι οι τοπικές αρχές δεν έχουν ούτε την αρμοδιότητα ούτε τα εργαλεία για να αποζημιώσουν τους πληγέντες ή να χαράξουν αγροτική πολιτική. Όπως είπε, η Περιφέρεια εκτελεί τις αποφάσεις του Εθνικού Κέντρου, όμως η έκταση του προβλήματος απαιτεί εθνικό και ευρωπαϊκό χειρισμό.

Κλείνοντας, εξέφρασε εμπιστοσύνη στις κτηνιατρικές υπηρεσίες της Λέσβου, υπενθυμίζοντας ότι και στο παρελθόν είχαν συμβάλει καθοριστικά στον περιορισμό άλλων ζωονόσων. Τόνισε όμως ότι η παρούσα κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη και ότι όλοι βρίσκονται πλέον σε κατάσταση απόλυτης επιφυλακής, με στόχο να αποτραπεί το χειρότερο σενάριο για τη Λέσβο, την κτηνοτροφία της και συνολικά την οικονομία του τόπου.