Σημαντικές αλλαγές φέρνει η εφαρμογή των διατάξεων για την παραγραφή χρεών προς τα ασφαλιστικά ταμεία (ΚΕΑΟ), με τους ασφαλισμένους να πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, καθώς ο «χάρτης» των οφειλών χωρίζεται πλέον στα δύο. Ενώ για τις παλαιότερες οφειλές ισχύει η 10ετία, για τις νέες εισφορές που γεννιούνται από φέτος, ο χρόνος παραγραφής συρρικνώνεται δραστικά.

Οι δύο «ταχύτητες» της παραγραφής

Σύμφωνα με τον Νόμο 4997/2022 και τις πρόσφατες οδηγίες, ο χρόνος που έχει στη διάθεσή του ο ΕΦΚΑ για να διεκδικήσει οφειλόμενες εισφορές διαμορφώνεται ως εξής:

- Η 10ετία για τα «παλιά»: Για οφειλές που δημιουργήθηκαν έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025, ο χρόνος παραγραφής παραμένει στα 10 έτη. Ακόμη και αν η βεβαίωση της οφειλής γίνει μετά την έναρξη του νέου κανόνα, η παλαιότητα του χρέους το κρατά στη 10ετή ρύθμιση.

- Η 5ετία για τα «νέα»: Για οφειλές που γεννιούνται από την 1η Ιανουαρίου 2026 και μετά, η παραγραφή πέφτει πλέον στην 5ετία. Αυτό σημαίνει ότι ο μηχανισμός του ΚΕΑΟ θα πρέπει να κινηθεί πολύ ταχύτερα για τη βεβαίωση και τη διεκδίκησή τους.
Τα κρίσιμα ορόσημα

Για να γίνει κατανοητό πότε «σβήνουν» τα χρέη, οι ασφαλισμένοι πρέπει να γνωρίζουν ότι η προθεσμία ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από τη γέννηση της οφειλής. Ειδικότερα:

- Οφειλές του 2026 παραγράφονται την 1η Ιανουαρίου 2032.

- Οφειλές του 2027 παραγράφονται την 1η Ιανουαρίου 2033.

Εάν ο ΕΦΚΑ αναζητήσει την οφειλή εντός της πενταετίας, η παραγραφή ανανεώνεται για επιπλέον 5 χρόνια από τη στιγμή της ειδοποίησης.

Τι διακόπτει την παραγραφή

Η παραγραφή δεν είναι αυτόματη και μπορεί να ανατραπεί ανά πάσα στιγμή εάν ο ΕΦΚΑ προβεί σε συγκεκριμένες ενέργειες. Οι πιο συνηθισμένες «παγίδες» που μηδενίζουν το κοντέρ είναι:

Η ατομική ειδοποίηση: Η λήψη επίσημης ειδοποίησης από το ΚΕΑΟ για έναρξη αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η καταβολή δόσης: Οποιαδήποτε πληρωμή έναντι της οφειλής ή η ένταξη σε ρύθμιση.

Αναγκαστικά μέτρα: Η εγγραφή κατάσχεσης σε ακίνητη ή κινητή περιουσία, καθώς και η δέσμευση λογαριασμών.

Πλειστηριασμοί: Η αναγγελία του ΚΕΑΟ σε πλειστηριασμό ή πτώχευση του οφειλέτη.

Τι πρέπει να κάνουν οι ασφαλισμένοι

Ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες και αυτοαπασχολούμενοι έχουν πλέον το δικαίωμα να υποβάλουν αίτηση για εξέταση παραγραφής οφειλών. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να διαπιστώσουν εάν υπάρχουν παλαιά χρέη που υπερβαίνουν τη 10ετία και δεν έχουν διακοπεί από κάποια ενέργεια του Ταμείου, ώστε να απαλλαγούν από αυτά.

Είναι σαφές ότι η μείωση του χρόνου παραγραφής λειτουργεί ως «δίκοπο μαχαίρι»: από τη μία ανακουφίζει τους συνεπείς οφειλέτες από την αιώνια ομηρία, από την άλλη όμως ενεργοποιεί ταχύτερα τα αντανακλαστικά του εισπρακτικού μηχανισμού.

Τι πρέπει να προσέξουν οι ασφαλισμένοι:

Απώλεια «ενσήμων»: Με την παραγραφή, ο αντίστοιχος χρόνος ασφάλισης διαγράφεται οριστικά. Αν αυτός ο χρόνος σας είναι απαραίτητος για τη συνταξιοδότηση, ίσως σας συμφέρει να μην ζητήσετε παραγραφή αλλά να ρυθμίσετε την οφειλή.

Μισθωτοί: Για οφειλές εργοδοτών που αφορούν μισθωτούς, η διαδικασία γίνεται κεντρικά από το ΚΕΑΟ και οι εργαζόμενοι δεν χάνουν τα ασφαλιστικά τους δικαιώματα.

Μη βεβαιωμένες οφειλές: Αν οι οφειλές δεν έχουν βεβαιωθεί ακόμη, η παραγραφή γίνεται αυτόματα από τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ χωρίς να απαιτείται ενέργεια του ασφαλισμένου