Η ανάγκη των γονιών να «αναπνεύσουν» μέσα στην απαιτητική περίοδο των Πανελληνίων, αλλά και να σταθούν δίπλα στα παιδιά τους χωρίς να ταυτίζονται με την αγωνία τους, βρέθηκε στο επίκεντρο της συνέντευξης που παραχώρησε στο ρ/σ του «Ν» 99 fm η κλινική ψυχολόγος του Βοστάνειου Νοσοκομείου Μυτιλήνης, Στέλλα Σπύρου, με αφορμή την ανοικτή ενημερωτική ημερίδα που διοργανώνεται το Σάββατο 24 Ιανουαρίου στα Κεντρικά Λύκεια Μυτιλήνης.

Η εκδήλωση θα φιλοξενηθεί στην αίθουσα εκδηλώσεων του Πρότυπου Γενικού Λυκείου Μυτιλήνης. Όπως διευκρινίστηκε στον «αέρα», η προσέλευση έχει οριστεί στις 17:30 ώστε να υπάρχει χρόνος για καταγραφή, ερωτήσεις ή στοιχεία επικοινωνίας από όσους/ες επιθυμούν, ενώ οι ομιλίες προγραμματίζεται να ξεκινήσουν στις 18:00.

Μια δράση δημόσιας υγείας «με το σχολείο και την οικογένεια»
Η ημερίδα εντάσσεται στις δράσεις προαγωγής της υγείας και οργανώνεται από τη Διεύθυνση Νοσηλευτικής Υπηρεσίας του Νοσοκομείου Μυτιλήνης, με επικεφαλής τη διευθύντρια Ευαγγελία Χαλτσοτάκη, στηρίζεται από τον Διοικητή του Νοσοκομείου, Αλέκο Κουτσαντώνη και τη Διευθύντρια Ιατρικής Υπηρεσίας, Ελένη Μακρή. Παράλληλα, στηρίζεται από την Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Βορείου Αιγαίου, την Ένωση Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων Δήμου Μυτιλήνης, καθώς και από τοπικούς θεσμικούς φορείς, με στόχο να απευθυνθεί όχι μόνο σε γονείς, αλλά και σε μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς.
Σύμφωνα με την ενημέρωση των διοργανωτών, συμμετέχουν το Εργαστήριο Φυσικοθεραπείας και το Τμήμα Διατροφής-Διαιτολογίας, καθώς και οι ψυχολόγοι του ΠεΔΥΨΥ, σε μια προσπάθεια να φωτιστούν οι πολλαπλές πλευρές της εξεταστικής περιόδου: από την υγιεινή και τη σωματική αποφόρτιση, μέχρι τη διατροφική υποστήριξη και τη διαχείριση άγχους μέσα στο οικογενειακό σύστημα.

«Δεν σε σηκώνω, σε προστατεύω»: η μεταφορά του «σκέπαστρου»
Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση είχε η αφίσα της ημερίδας, η οποία, όπως περιέγραψε η Στέλλα Σπύρου, συνδέεται με μια προσωπική ιστορία: δημιουργήθηκε από την κόρη της την περίοδο που έδινε Πανελλήνιες μέσα στην πανδημία, λίγες ημέρες πριν από τις εξετάσεις. Στο σχέδιο, η υποψήφια αποτυπώνεται «καταρρεύοντας», ενώ δίπλα της ο πατέρας κρατά μια ομπρέλα.
«Αυτό που θέλω είναι ότι δεν σε σηκώνω σαν γονιός, αλλά είμαι το σκέπαστρο για να νιώσεις εσύ καλά», σημείωσε, εξηγώντας πως ο ρόλος της οικογένειας δεν είναι να «κουβαλήσει» το παιδί, αλλά να του προσφέρει ένα πλαίσιο ασφάλειας ώστε να σταθεί στα πόδια του. «Δεν δίνουμε Πανελλήνιες μαζί με το παιδί μας», τόνισε, περιγράφοντας την κρίσιμη διάκριση ανάμεσα στη στήριξη και στην υπερ-εμπλοκή.

Πρώτα το σώμα, μετά το άγχος των γονιών
Στην ίδια λογική της «ολιστικής» προσέγγισης, η κ. Σπύρου υπογράμμισε ότι η εξάντληση και τα σωματικά συμπτώματα δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύοντα, ειδικά σε μια περίοδο υψηλής έντασης. «Αν καταρρεύσει το παιδί, τι να την κάνουμε την ψυχική υγεία;» ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας γιατί στο πρόγραμμα υπάρχουν εισηγήσεις για τη σωματική δραστηριότητα, την υγιεινή και τη διατροφή.
Στην ημερίδα θα μιλήσουν οι φυσικοθεραπευτές/τριες Πάρης Ταρατόρης και Δήμητρα Κυρβουγιούκη για τα οφέλη της σωματικής δραστηριότητας κατά την προετοιμασία των εξετάσεων, με πρακτικές οδηγίες ακόμη και για άσκηση στο σπίτι. Η νοσηλεύτρια Ειρήνη Κοντοπού θα αναφερθεί σε συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται, ιδίως όταν η πνευματική κόπωση οδηγεί σε παραμέληση της φροντίδας. Ο διαιτολόγος Δημήτρης Κλαδίτης θα προσεγγίσει τη διατροφή ως «σύμμαχο και όχι βάσανο», δίνοντας έμφαση στη σταθερή, ρεαλιστική υποστήριξη της καθημερινότητας, αντί για επιλογές «τελευταίας στιγμής».
Την ψυχική διάσταση θα αναπτύξουν οι ψυχολόγοι Ευτυχία Γιακουμή και Στέλλα Σπύρου, με θέμα «μια κοινή πορεία γονέα και παιδιού». Τη συζήτηση θα συντονίσει ο εκπαιδευτικός Χριστόφορος Μουρουγιάννης.

Η βασική ερώτηση των γονιών και το «σπάσιμο» της ταύτισης
Σύμφωνα με την εμπειρία της κλινικής ψυχολόγου, το πρώτο ερώτημα που επανέρχεται κάθε χρόνο είναι κοινό: «Θα γράψει καλά το παιδί μου;» και, κυρίως, «πώς να διαχειριστούμε το άγχος ώστε να γράψει καλά;». Περιέγραψε μάλιστα τη χαρακτηριστική εικόνα των γονιών που, μπαίνοντας στην αίθουσα, κάθονται μπροστά «με όλο το σώμα» σαν να προσπαθούν να «ρουφήξουν» κάθε πληροφορία, και σταδιακά, προς το τέλος, «πέφτουν πίσω» και χαλαρώνουν, όταν συνειδητοποιούν ότι δεν είναι μόνοι/ες.
Σε αυτό το σημείο, η ίδια στάθηκε στο φαινόμενο της «ταύτισης» γονιών και παιδιών, όταν οι ενήλικες μεταφέρουν πάνω στον/στην υποψήφιο/α δικά τους απωθημένα, φόβους ή στόχους. «Άλλο εσύ, άλλο εγώ», όπως συνοψίστηκε στη συζήτηση, με την κ. Σπύρου να επισημαίνει ότι πολλοί γονείς δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν αν ο στόχος είναι πραγματικά του παιδιού ή της οικογένειας, ειδικά όταν υπάρχει η αγωνία «να διορθώσουμε τα λάθη μας».

Το «plan b» που ηρεμεί πρώτα τους γονείς
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ενός ρεαλιστικού δεύτερου πλάνου. Η κ. Σπύρου εξήγησε ότι αυτό που συχνά ηρεμεί δεν είναι κατ’ ανάγκη το παιδί, αλλά ο γονιός: η ύπαρξη επιλογών, εναλλακτικών διαδρομών και πιθανών επόμενων βημάτων μειώνει το αίσθημα αδιεξόδου που γεννά το άγχος. «Εμείς μπορεί να μην είχαμε τι μπορούμε να κάνουμε μετά τις Πανελλήνιες. Αλλά τώρα υπάρχουν», σημείωσε, περιγράφοντας πως η συζήτηση γύρω από το plan b λειτουργεί ως «φρένο» στην υπερβολή και στην καταστροφολογία.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και μια πιο ευρεία οπτική για την έννοια της «αποτυχίας», λέγοντας ότι μια μη επίτευξη στόχου μπορεί να γίνει αφορμή αναστοχασμού: «Μήπως τελικά μία αποτυχία είναι ένας λόγος να σκεφτούμε αν αυτό είναι πραγματικά αυτό που θέλουμε;». Η ίδια περιέγραψε τις Πανελλήνιες ως «κρας τεστ» και «στάδιο αλλαγής» για όλη την οικογένεια, με τη συστημική και οικογενειακή ματιά να αναγνωρίζει πως πρόκειται για μια μετάβαση που αλλάζει ρόλους και ισορροπίες.

Γιατί «πιο νωρίς» και γιατί αφορά και όσους/ες δεν δίνουν φέτος
Απαντώντας στο ερώτημα γιατί η ημερίδα γίνεται ήδη από τον Ιανουάριο, η κ. Σπύρου ήταν κατηγορηματική: «Το άγχος και γενικά η διαχείριση δεν ξεκινάει τελευταία στιγμή». Όταν φτάνει η άνοιξη, «είμαστε πλέον στο πικ», όπως είπε, και τότε η δυνατότητα προετοιμασίας έχει περιοριστεί.
Για τον ίδιο λόγο, κάλεσε και γονείς που δεν έχουν παιδί/α στην Γ΄ Λυκείου να συμμετάσχουν, ώστε να αποκτήσουν έγκαιρα γνώση και εργαλεία, αλλά και γονείς που έχουν ήδη περάσει την εμπειρία, για να μοιραστούν πρακτικές στρατηγικές. Η ίδια ανέφερε ως ιδιαίτερα χρήσιμη την παρουσία ακόμη και φοιτητών/τριών, που μπορούν να λειτουργήσουν ως «γέφυρα γενεών» και να δώσουν μια πιο αποδραματοποιημένη, βιωματική εικόνα.

Ομάδες γονέων και συνέχεια της υποστήριξης
Σημαντικό στοιχείο της παρέμβασης, όπως αναφέρθηκε, είναι ότι δεν εξαντλείται σε μια μεμονωμένη ομιλία. Προηγούμενες χρονιές, μετά τις εκδηλώσεις, δημιουργήθηκαν ομάδες γονέων στο νοσοκομείο, όπου οι συμμετέχοντες/ουσες συνέχισαν πιο συστηματικά τη συζήτηση για αγωνίες, δυσκολίες και στόχους. Όπως είπε η κ. Σπύρου, εφόσον υπάρξει ενδιαφέρον, υπάρχει πρόθεση να επαναληφθεί και φέτος η αντίστοιχη διαδικασία, με πιο εξατομικευμένη στήριξη και συμβουλευτική.
Παράλληλα, προβλέπεται και χρόνος για ερωτήσεις και επικοινωνία μέσω email, ώστε όσοι/ες δυσκολεύονται να μιλήσουν δημόσια να μπορούν να απευθυνθούν στους ειδικούς και να λάβουν απάντηση σε δεύτερο χρόνο.

Η αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη και «ό,τι δεν γράφεις»
Μία από τις πιο επίκαιρες στιγμές της συνέντευξης ήταν η αναφορά της Στέλλας Σπύρου στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης από εφήβους και γονείς, όχι μόνο για σχολικές εργασίες, αλλά και ως «υποκατάστατο» συνομιλητή. Περιγράφοντας ένα παράδειγμα από σχετική εκπαιδευτική διαδικασία, σημείωσε τη διαφορά ανάμεσα στην απάντηση ενός συστήματος και στην ανθρώπινη, κλινική κατανόηση: «Η τεχνητή νοημοσύνη απαντά σε αυτό που γράφεις. Όχι σε αυτό που δεν γράφεις. Οι ψυχολόγοι όμως ανακαλύπτουν αυτό που δεν γράφεις». Προειδοποίησε, επίσης, για τους κινδύνους της άκριτης εμπιστοσύνης, μιλώντας για πιθανή «εξάρτηση» και για το πώς ένα εργαλείο μπορεί να ενισχύει απλουστευτικά αυτό που ήδη πιστεύει ο χρήστης.

Κάλεσμα συμμετοχής
Κλείνοντας, η κ. Σπύρου απηύθυνε ανοιχτό κάλεσμα προς τους γονείς να βρεθούν στην ημερίδα, επισημαίνοντας ότι πίσω από κάθε τέτοια οργάνωση υπάρχει συλλογική προσπάθεια και εμπειρία ανθρώπων που έχουν «ζήσει» την πίεση των Πανελληνίων και ως γονείς. «Ελάτε να το συζητήσουμε», ήταν το μήνυμα, με στόχο η περίοδος των εξετάσεων να μην λειτουργεί ως παράγοντας απορρύθμισης για όλη την οικογένεια, αλλά ως ένα στάδιο που μπορεί να περάσει με περισσότερη φροντίδα, σαφήνεια ρόλων και ουσιαστική υποστήριξη.