Ένα νέο «καμπανάκι» χτύπησε για την ασφάλεια των πτήσεων στην Ελλάδα, μετά το χθεσινό (4/1/26) μπλακ άουτ στις επικοινωνίες του FIR Αθηνών και των αεροδρομίων αποκαλύπτοντας με τον πιο δραματικό τρόπο την επικινδυνότητα ενός συστήματος τηλεπικοινωνιών που μετρά πάνω από 30 χρόνια ζωής. Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι δεν ετέθη θέμα ασφάλειας πτήσεων, οι ακυρώσεις, οι καθυστερήσεις και η αδυναμία υλοποίησης προγραμματισμένων δρομολογίων έφεραν στο φως σοβαρά προβλήματα και έθεσαν σε δοκιμασία την υποδομή ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας.

Η κυβέρνηση ενεργοποίησε πενταμελή επιτροπή διερεύνησης, με συμμετοχή ΥΠΑ, ΓΕΕΘΑ, EUROCONTROL και της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, για να εξακριβώσει τα αίτια. Ωστόσο, παρά την εμπλοκή υψηλόβαθμων φορέων, 30 ώρες μετά το περιστατικό τα ακριβή αίτια παραμένουν ασαφή, μέσα σε ένα σκηνικό αντικρουόμενων εκτιμήσεων που εναλλάσσονται από τεχνικές δυσλειτουργίες σε υποτιθέμενες μαζικές παρεμβολές στις ραδιοσυχνότητες.

Το περιστατικό επαναφέρει στο προσκήνιο την απαίτηση για άμεσο εκσυγχρονισμό του συστήματος ελέγχου, καθώς η ΥΠΑ συνεχίζει να λειτουργεί με αναλογικό εξοπλισμό δεκαετιών και εφεδρικά συστήματα που δεν ενεργοποιούνται όταν τα κρίσιμα δίκτυα παρουσιάζουν βλάβες. Την ίδια στιγμή, η εισαγγελική έρευνα έχει ήδη ξεκινήσει, με εντολή διερεύνησης από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών για πιθανές επικίνδυνες παρεμβολές στις επικοινωνίες αεροσκαφών, ενισχύοντας την πίεση για άμεση και ουσιαστική παρέμβαση στις υποδομές.

Οι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας και οι ηλεκτρονικοί μηχανικοί, όπως τονίζουν οι εκπρόσωποί τους, έπραξαν το αυτονόητο κάτω από αντίξοες συνθήκες και εξασφάλισαν την ασφάλεια των πτήσεων. «Όπως μαγικά συνέβη το μπλακ άουτ, έτσι μαγικά ξεσυνέβη, αλλά πίσω από αυτή την αποκατάσταση κρύβεται χρόνια αδιαφορίας», δήλωσε στον Dnews η αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίς, Όλγα Τόκη.

FIR Αθηνών: Το απαρχαιωμένο σύστημα των 30 ετών και το εφεδρικό που δεν λειτούργησε ποτέ

Το τηλεπικοινωνιακό σύστημα, που μετρά περισσότερα από 30 χρόνια ζωής κατέρρευσε, είχαμε πλήρη διακοπή επικοινωνιών μεταξύ των πύργων ελέγχου και των πιλοτηρίων, αφήνοντας τις πτήσεις εκτεθειμένες. Παρά την άμεση και υποδειγματική αντίδραση των Ελεγκτών όπως σημειώνει η κα Τόκη οι οποίοι εξασφάλισαν την ασφαλή προσγείωση των αεροσκαφών, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) δεν είχε εφεδρικό σχέδιο ή θωράκιση για να αντιμετωπίσει την κρίση. Η αντιπρόεδρος τονίζει ότι «το ζήτημα δεν είναι μόνο η παλαιότητα του εξοπλισμού, αλλά η χρόνια αδράνεια της Διοίκησης της ΥΠΑ, η οποία αγνοεί προειδοποιήσεις ετών για αναβάθμιση του συστήματος». Αν δεν γίνουν άμεσες ενέργειες για εκσυγχρονισμό και ενίσχυση προσωπικού, η κατάσταση το καλοκαίρι – όταν η κίνηση των αεροσκαφών εκτοξευθεί – μπορεί να γίνει μη διαχειρίσιμη.

Όπως τόνισε στο Dnews η κα Τόκη «είμαστε σε στάση αναμονής για να μάθουμε τι συνέβη χθες γιατί μέχρι στιγμής δεν έχουμε στα χέρια μας κάποιο πόρισμα ή μια απάντηση αρμοδίων για το τι συνέβη. Είμαστε στο σκοτάδι. Δεν είναι ένα φαινόμενο που συνέβη πρώτη φορά χθες και όλα κυλούσαν ομαλά μέχρι τη στιγμή που οι επικοινωνίες κατέρρευσαν. Κάθε μέρα ερχόμαστε αντιμέτωποι με προβλήματα με τα ραντάρ, τις συχνότητες, προβλήματα στην επιχειρησιακή λειτουργία αλλά και αστοχίες. Απλά είναι ζητήματα που δεν έχουν πάρει έκταση και για αυτό το λόγο δεν έχουν λάβει τη δημοσιότητα που έλαβε αντίστοιχα το χθεσινό γεγονός. Μπορεί μια συχνότητα να είναι εκτός για μέρες όπως και μια δεύτερη και μια τρίτη. Αλλά ξαφνικά χθες έπεσαν όλες μαζί οι συχνότητες. Περιμένουμε τη διερεύνηση και το πόρισμα για να μάθουμε τι τελικά συνέβη.

«Όλα έγιναν με ασφάλεια και δεν αντιμετωπίσαμε πρόβλημα στις εναπομείνασες πτήσεις γιατί οι ελεγκτές υπερέβησαν εαυτόν. Τα πρωτόκολλα που επικαλούνται θα είχαν νόημα αν λειτουργούσε το εφεδρικό σύστημα. Αφού δεν λειτούργησε ούτε το εφεδρικό σύστημα δεν έχουμε να περιμένουμε κανένα πρωτόκολλο. Έκαναν στοιχειώδεις προσπάθειες να βρουν λειτουργικές συχνότητες για να δώσουν τις απαραίτητες εντολές».

Σύμφωνα με την κα Τόκη «τι ασφάλεια να νιώσουν σήμερα οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας που είναι σε βάρδια όταν δεν γνωρίζουν τι έφταιξε και χθες κατέρρευσαν οι συχνότητες. Πού ξέρουν ότι δεν θα ξανασυμβεί την επόμενη ώρα; Δεν λάβαμε καμία ενημέρωση για το πώς επιλύθηκε το πρόβλημα οπότε πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι για την επόμενη μέρα;»

Δεν θα μπορέσει το σύστημα να αντέξει την κατακόρυφη αύξηση των αναγκών του καλοκαιριού

Κλείνοντας η κα Τόκη έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τα όσα συνέβησαν τονίζοντας ότι το χθεσινό μπλακ άουτ έρχεται να υπενθυμίσει ότι η ασφάλεια της εναέριας κυκλοφορίας δεν μπορεί να στηρίζεται στη φιλότιμη προσπάθεια των εργαζομένων. Το κράτος και η ΥΠΑ φέρουν ακέραια την ευθύνη για την αναβάθμιση, τη θωράκιση και την στελέχωση του συστήματος, ώστε να μην επαναληφθούν τέτοια περιστατικά, ειδικά ενόψει της κορύφωσης της καλοκαιρινής εναέριας κυκλοφορίας. Όπως σημειώνει στο Dnews: «Με αυτά τα δεδομένα καλοκαίρι δεν θα βγει. Τα τελευταία 4 χρόνια βάζουμε πλάτη και προσφέρουμε υπεργασία για να μπορεί να γίνεται στοιχειωδώς η διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. Με τέτοια περιστατικά ο ελεγκτής δεν θα βάλει πλάτη. Γινόμαστε παγκοσμίως ρεζίλι και αντί να αναφέρουμε έστω ένα μπράβο ή ένα ευχαριστώ στους εργαζομένους που κατάφεραν να χειριστούν υποδειγματικά, το προσπερνάνε οι αρμόδιοι και το αντιμετωπίζουμε ως μεμονωμένο συμβάν».