Τις θέσεις και τις επισημάνσεις της σχετικά με την πρόσφατη απόφαση της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου υπέρ της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τη διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας δημοσιοποίησε η Κίνηση για Ελεύθερα Βουνά στη Λέσβο.

Η συλλογικότητα σημειώνει την κατά πλειοψηφία λήψη της γνωμοδοτικής απόφασης του Συμβουλίου και την ύπαρξη μειοψηφίας που τάχθηκε κατά της διασύνδεσης. Επίσης η σχετική ανακοίνωση επισημαίνει πως η Περιφέρεια εξέφρασε την άποψη ότι η διασύνδεση θα πρέπει να αφορά αποκλειστικά την εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας προς τα νησιά και όχι την εξαγωγή. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι στο ίδιο πλαίσιο διατυπώθηκε αντίθεση σε μεγάλης κλίμακας αιολικά έργα που σχεδιάζονται στην περιοχή.

Η Κίνηση για Ελεύθερα Βουνά υποστηρίζει ότι, κατά την εκτίμησή της, η ηλεκτρική διασύνδεση συνδέεται λειτουργικά με τη δυνατότητα ανάπτυξης έργων βιομηχανικών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα νησιά και εκφράζει επιφυλάξεις ως προς τον ισχυρισμό περί μονοκατευθυντικής λειτουργίας του έργου. Όπως αναφέρει, σε τεχνικό επίπεδο οι διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργούν αμφίδρομα, γεγονός που θεωρεί κρίσιμο για την αξιολόγηση των συνεπειών του έργου.

Στην ανακοίνωση γίνεται επίσης αναφορά στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της διασύνδεσης, με την Κίνηση να σημειώνει ότι, κατά την άποψή της, δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη επισημάνσεις και γνωμοδοτήσεις υπηρεσιών, αρμόδιων αρχών, οργανώσεων πολιτών, καθώς και τεκμηριωμένες αντιρρήσεις πολιτών και φορέων.

Τέλος, η Κίνηση δηλώνει ότι θα παρακολουθεί τις εξελίξεις και τη στάση της Περιφέρειας σε σχέση με έργα ενεργειακής και κατασκευαστικής κλίμακας στα νησιά του Βορείου Αιγαίου, υπογραμμίζοντας πως θα συνεχίσει να τοποθετείται δημόσια σε ζητήματα που, κατά την εκτίμησή της, επηρεάζουν το φυσικό περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες.

Ακολουθεί η τοποθέτησή της Κίνησης στη Συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου που έγινε την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου στη Μυτιλήνη:

Εκ μέρους των χιλιάδων πολιτών και φορέων που κατέθεσαν τις αντιρρήσεις τους στα πλαίσια της διαβούλευσης του έργου της διασύνδεσης, θέλουμε να επισημάνουμε κάποια πράγματα σχετικά με το υπό συζήτηση έργο, ξεκινώντας από κάποια που επισημάνθηκαν ήδη από αρμόδιες υπηρεσίες και αρχές, απορρίπτοντας το έργο ως έχει:

Περιφερειακή Επιτροπή Χωροταξίας & Περιβάλλοντος (ΠΕΧΩΠ) ΠΕ Λέσβου:

• Αναγνωρίζει κατάτμηση του έργου με ελλειπή στοιχεία για κρίσιμες υποδομές, όπως αυτή της διασύνδεση με τον υφιστάμενο υποσταθμό στην πόλη της Μυτιλήνης, καθώς και τον κίνδυνο πυρκαγιάς και αλλοίωσης του τοπίου που ενέχει η διέλευση δικτύου υψηλής τάσης μέσα από ελαιώνες και πευκοδάση

• Την επίπτωση που θα έχει το έργο σε θαλάσσια και χερσαία οικοσυστήματα, όπως τα λιβάδια Ποσειδωνίας που απαντώνται στις περιοχές προσαιγιάλωσης τόσο στην ευρύτερη περιοχή της Μύρινας όσο και στην είσοδο του Κόλπου Καλλονής, ενώ για την περίπτωση της Μύρινας επισημαίνεται πως η προσαιγιάλωση γίνεται σε περιοχή που έχει υποστεί έντονα πλημμυρικά φαινόμενα στο παρελθόν (Νοέμβριος 2024). Παράλληλα με τη χωροθέτηση θίγονται συγκεκριμένοι στόχοι διατήρησης όπως έχουν τεθεί από το ΦΕΚ 1807/Β’ του 2023

Δ/νση Συντονισμού & Επιθεώρησης Δασών Αιγαίου:

• Επισημαίνεται η διέλευση υπόγειας γραμμής μεταφοράς εντός περιοχών Natura για το νησί της Λέσβου, καθώς και η έλλειψη εναλλακτικής προσαιγιάλωσης πλησίον του υφιστάμενου Υ/Σ στη Λέσβο

• Επισημαίνεται και εδώ ο κίνδυνος πυρκαγιάς στην περίπτωση εναέριας μεταφοράς μέσα από το κεντρικό δάσος της Λέσβου, σύμφωνα με την πρόσφατη θεώρηση – έγκριση μελέτης «Σύνταξη αντιπυρικού σχεδίου για το ν. Λέσβου» που κατατάσσει τον κίνδυνο πυρκαγιάς σε υψηλό για την περιοχή.

Παρόμοια στοιχεία επισημαίνει και η Διεύθυνση Δασών Λέσβου, προσθέτοντας την διαφαινόμενη «σαλαμοποίηση» του έργου (όπως παρόμοιες έχουν απορριφθεί τόσο από το ΣτΕ, όσο και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης), εφόσον λείπουν οι βασικές υποδομές που εξασφαλίζουν την τροφοδότηση της Λέσβου, όπως περιγράφηκαν και παραπάνω.

Αντίστοιχες επισημάνσεις κάνει και ο Δήμος Δυτικής Λέσβου, τόσο για τη «σαλαμοποίηση» του έργου και την έλλειψη περιγραφής του τρόπου ηλεκτρικής διασύνδεσης και μεταφοράς του δικτύου για τους καταναλωτές της Λέσβου, ενώ επισημαίνει την απουσία διαβούλευσης με τις αρμόδιες αρχές για την αναζήτηση εναλλακτικών σημείων προσαιγιάλωσης.

Ο Δήμος Λήμνου από μεριάς του επισημαίνει, επίσης τον κίνδυνο που τίθενται τα λιβάδια Ποσειδωνίας στη θαλάσσια περιοχή ευθύνης του, καθώς και την πρόδηλη σκοπιμότητα ότι η διασύνδεση και οι υποδομές που προβλέπονται προορίζονται να εξυπηρετήσουν μεταφορά ενέργειας, πολλαπλάσιας εκείνης που σήμερα παράγεται και είναι αναγκαία για την κατανάλωση και άρα συνοδά έργα παραγωγής ενέργειας βιομηχανικής κλίμακας. 

Παρότι, επομένως, τόσο η σημερινή εισήγηση όσο και η απόφαση του Δήμου Μυτιλήνης υπερασπίζονται τη σκοπιμότητα του έργου για ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία του δικτύου των νησιών μας, τόσο οι εξαγγελίες του ΑΔΜΗΕ, όσο και η πραγματικότητα έργων διασύνδεσης, όπως αυτή έχει εφαρμοστεί αλλού (π.χ. Κρήτη), μας δείχνει το ακριβώς αντίθετο. Πως η διασύνδεση έρχεται να «επεκτείνει το διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο» και όπου αυτή έχει εφαρμοστεί συνοδεύεται με έργα πολλαπλάσιας παραγωγής ενέργειας σε σχέση με τις τοπικές ανάγκες κατανάλωσης ακόμα και σε περιόδους αιχμής. Ταυτόχρονα, οι μονάδες καύσης παραδοσιακών ορυκτών έχουν παραμείνει ανοιχτές στη λεγόμενη «ψυχρή εφεδρεία» που πρακτικά σημαίνει κανονική λειτουργία και όχι κλείσιμο ή μείωση των χρόνων λειτουργίας τους (βλ. παραδείγματα Αθερινόλακκου και Λινοπεράματος στην Κρήτη). Πρόσθετα, η υπερπαραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και η αδυναμία απορρόφησης της από το δίκτυο, όχι μόνο δεν έχει μειώσει το ενεργειακό κόστος, αλλά συμβάλλει στην μη απόσβεση των εκατοντάδων επενδύσεων ενέργειας, μικρής και μεγάλης κλίμακας, χωρίς να εξασφαλίζει φθηνότερο ρεύμα για τα νοικοκυριά. Τέλος, έχουμε υπάρξει μάρτυρες της κοινής ομολογίας του ΑΔΜΗΕ, πως με το «άνοιγμα του ενεργειακού χώρου» στα νησιά οι δυνατότητες εγκατάστασης βιομηχανικών έργων ΑΠΕ, όπως χερσαία και θαλάσσια αιολικά, καθώς και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις μπορεί να αυξηθεί κατακόρυφα. Μας περιγράφηκε δηλαδή, πως με τη διασύνδεση ανοίγει ο χώρος για τέτοιου είδους δραστηριότητες, δραστηριότητες που επιδρούν σε ανεπανόρθωτο βαθμό στον πυρήνα της τοπικής οικονομίας (όπως είναι ο τουρισμός και η κτηνοτροφία) και στα ευαίσθητα και μοναδικά οικοσυστήματα των περιοχών μας.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, καλούμε το Περιφερειακό Συμβούλιο να γνωμοδοτήσει αρνητικά στο έργο της διασύνδεσης, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο εγκατάστασης βιομηχανικών τύπου ΑΠΕ στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, και ενισχύοντας την αναζήτηση εναλλακτικών παραγωγής ενέργειας μικρής κλίμακας (ενταγμένες στον αστικό ιστό). Μόνο έτσι θα δείξει πως λαμβάνει υπόψη τις τοπικές κοινωνίας, τους χιλιάδες πολίτες που συμμετείχαν στην κατάθεση αντιρρήσεων για το έργο, ενισχύοντας την προσπάθεια διαβίωσης του αγροτικού πληθυσμού στον τόπο του, απορρίπτοντας έργα που έρχονται για να προσφέρουν υπερκέρδη σε εταιρείες, παρά να απαντήσουν στις πραγματικές ανάγκες αξιοπρεπούς διαβίωσης των τοπικών κοινωνιών.