Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες τιμά την Έφη Λατσούδη στο πλαίσιο της διεθνούς πρωτοβουλίας 10 Years 10 Faces Of Solidarity, υπενθυμίζοντας ότι υπάρχει ένα πρόσωπο της Ευρώπης βαθιά ανθρώπινο και ικανό να κάνει θαύματα. Πρόκειται για μια αναγνώριση που φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη Λέσβο της αλληλεγγύης, της αντοχής και της αξιοπρέπειας, σε μια περίοδο που το προσφυγικό συνεχίζει να δοκιμάζει αξίες και κοινωνίες.

Στο νησί, μια εγκαταλελειμμένη παιδική κατασκήνωση μετατράπηκε από το 2012 έως το 2020 σε καταφύγιο αξιοπρέπειας για τους πιο ευάλωτους πρόσφυγες, οικογένειες, γυναίκες και παιδιά. Ο αυτοοργανωμένος χώρος αλληλεγγύης ΠΙΚΠΑ αποτέλεσε μια σταθερή όαση ασφάλειας και φροντίδας, ιδιαίτερα το 2015 όταν οι αφίξεις στη Λέσβο έφταναν έως και 10000 ανθρώπους την ημέρα. Χιλιάδες βρήκαν εκεί στήριξη, φροντίδα και έναν χώρο όπου ο σεβασμός δεν ήταν διαπραγματεύσιμος.

Οι δεκάδες εθελοντές του ΠΙΚΠΑ παρείχαν ιατρική περίθαλψη, εκπαίδευση, νομική συνδρομή, τρόφιμα και ρούχα, αλλά πάνω από όλα προσέφεραν ένα αίσθημα ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Σε μια περίοδο έντασης και φόβου, ο χώρος αυτός λειτούργησε ως ζωντανό παράδειγμα του τι μπορεί να επιτύχει η κοινωνία των πολιτών όταν κινητοποιείται με αξίες και συνέπεια.

Η Έφη Λατσούδη, κοινωνική επιστήμονας και υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη του ΠΙΚΠΑ. Το 2016 τιμήθηκε με το Βραβείο Προσφύγων Nansen από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για τη δράση της στη Λέσβο και το συνολικό έργο του χώρου. Η ίδια έχει επισημάνει ότι η υποστήριξη των προσφύγων δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά αυτονόητη υποχρέωση, μια στάση ζωής που εξακολουθεί να υπερασπίζεται απέναντι σε φωνές που αμφισβητούν την αλληλεγγύη ή επιχειρούν να την ποινικοποιήσουν.

Η αναφορά της Ύπατης Αρμοστείας υπενθυμίζει επίσης ένα μήνυμα που παραμένει οδυνηρά επίκαιρο. Η αλληλεγγύη έσωσε ζωές στη Λέσβο, όμως από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζονται πολιτικές αποφάσεις και θεσμικές εγγυήσεις ώστε να μην επαναληφθούν συνθήκες που δοκίμασαν ανθρώπους και κοινωνίες. Δέκα χρόνια μετά, το πρόσωπο της Ευρώπης που ανέδειξε το ΠΙΚΠΑ και η Έφη Λατσούδη εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς και υπενθύμιση ευθύνης για το σήμερα και το αύριο.