Η συζήτηση για το μέλλον της Βάστριας και την πορεία του μεταναστευτικού στη Λέσβο άνοιξε το απόγευμα της Πέμπτης 26 Νοεμβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης, σε μια εκδήλωση που μεταδόθηκε ζωντανά από το facebook της ηλεκτρονικής εφημερίδας ΣΤΟ ΝΗΣΙ και συγκέντρωσε το ενδιαφέρον της τοπικής κοινωνίας. Τον λόγο έλαβε πρώτος ο Καθηγητής Μιχάλης Ψημίτης, από το Εργαστήριο Συλλογικών Δράσεων και Κοινωνικών Κινημάτων του Πανεπιστημίου Αιγαίου, το οποίο είχε την πρωτοβουλία της διοργάνωσης.

Ο κ. Ψημίτης παρουσίασε το πρόγραμμα, σημειώνοντας ότι η εκδήλωση χωρίστηκε σε τρεις συνεδρίες, με πρώτους ομιλητές τους αυτοδιοικητικούς των ανώτερων βαθμίδων. Παράλληλα εξήγησε τους στόχους της συζήτησης, επιμένοντας ότι το Εργαστήριο δεν παρεμβαίνει επί της ουσίας της Βάστριας, αλλά επιχειρεί να δημιουργήσει θεσμικό διάλογο ανάμεσα σε θεσμούς και κοινωνία. Ανέλυσε τέσσερα «δομικά ελλείμματα» της δημόσιας συζήτησης στο νησι όπως την έλλειψη συνεργασίας μεταξύ αυτοδιοικητικών θεσμών, την ελλιπή επικοινωνία τους με τους κοινωνικούς φορείς, τις ασυνεχείς σχέσεις ανάμεσα στους ίδιους τους φορείς και την έλλειψη άμεσης σχέσης εκπροσώπων και πολιτών. Επισήμανε ότι η κατασκευή της δομής προχωρά παρά τις τοπικές αντιδράσεις και ότι ο στόχος της συζήτησης είναι να γίνει κατανοητό «πού βρισκόμαστε», «πώς φτάσαμε εδώ» και «τι μπορεί να γίνει τώρα», αποφεύγοντας το «blame game».

Η πρώτη συνεδρία ξεκίνησε με τον Περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου Κώστα Μουτζούρη, ο οποίος επανέλαβε ότι η θέση της Περιφέρειας είναι «σταθερή και αμετάβλητη» ενάντια στη λειτουργία της Βάστριας. Τόνισε ότι τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, ως «σύνορα της Ευρώπης», δεν μπορούν να φιλοξενούν μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες που εισέρχονται χωρίς έλεγχο και επέκρινε τις κυβερνητικές επιλογές. Χαρακτήρισε τη Βάστρια «οικολογικά, κοινωνικά και ανθρωπολογικά ακατάλληλη», ενώ τη θέση της δομής την περιέγραψε ως «νταχάου και Γκουαντάναμο». Εξήγησε ότι η Περιφέρεια έχει προσφύγει δύο φορές στο Συμβούλιο της Επικρατείας και αναμένει την κρίσιμη απόφαση, προσθέτοντας πως στόχος είναι «να μη μείνει κανείς εγκλωβισμένος στα νησιά».

Ακολούθησε ο Δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας, ο οποίος υπενθύμισε ότι η νέα δημοτική αρχή ανέτρεψε την παλαιότερη απόφαση υπέρ της Βάστριας και συνυπέγραψε με την Περιφέρεια αιτήσεις ακύρωσης στο ΣτΕ. Επισήμανε ότι το έργο συνεχίζεται με νομοθετικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης, οι οποίες παρακάμπτουν την αυτοδιοίκηση σε ζητήματα όπως η υδροδότηση, η αφαλάτωση, η οδοποιία και οι νέες περιβαλλοντικές τροποποιήσεις. Τόνισε ότι «καμία θέση δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη» από την επιλεγμένη, κάνοντας λόγο για φωτοβολταϊκά, δρόμο διαφυγής και γεωτρήσεις που προχωρούν παρά τις αρνητικές γνωμοδοτήσεις.

Η Αντιδήμαρχος Προγραμματισμού και Περιβάλλοντος του Δήμου Δυτικής Λέσβου, Ασανούλα Γιαννή- Κοκκινέλη, μιλώντας εκ μέρους του Δημάρχου Ταξιάρχη Βέρρου, τόνισε ότι ο Δήμος έχει λάβει έξι φορές την ίδια απόφαση κατά της Βάστριας. Περιέγραψε τη δομή ως έργο «μεθοδευμένο», το οποίο ξεπέρασε διαδικασίες περιβαλλοντικής προστασίας και πλέον βρίσκεται σχεδόν έτοιμο, με ολοκληρωμένο δρόμο, κομμένα δέντρα, χώρους για φωτοβολταϊκά και προετοιμασία νέων γεωτρήσεων. Εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτική για την ΕΕ και την κυβέρνηση, λέγοντας ότι «μας κάνουν συνένοχους στις δικές τους αποφάσεις» και ότι «το νησί θυσιάζεται».

Η δεύτερη συνεδρία άνοιξε με τον εκπρόσωπο του βουλευτή της ΝΔ Χαράλαμπου Αθανασίου, τον κ. Γουδή, ο οποίος παρουσίασε λεπτομερή νομική αποτύπωση των τεσσάρων αιτήσεων ακύρωσης στο ΣτΕ. Ανέλυσε αποφάσεις που έγιναν δεκτές ή απορρίφθηκαν, εξήγησε τη διαφορά νομικής προσωπικότητας κοινοτήτων και φυσικών προσώπων, και περιέγραψε γιατί ορισμένες ενέργειες κρίθηκαν παραδεκτές ή απαράδεκτες. Σημείωσε ότι αναμένονται κρίσιμες δικαστικές αποφάσεις για τις προσφυγές της Περιφέρειας και του Δήμου Μυτιλήνης.

Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ Παναγιώτης Παρασκευαΐδης, ο οποίος τοποθετήθηκε με αιχμηρό λόγο, χαρακτηρίζοντας τη Βάστρια «εθνικό κίνδυνο». Τόνισε ότι η λειτουργία της θα «αλλάξει τον πληθυσμό» του νησιού, ότι η Τουρκία αποτελεί απειλή και ότι «δεν μπορείς να δημιουργείς μουσουλμανικό πληθυσμό σε περιοχή πρώτης γραμμής». Επισήμανε ότι η Λέσβος κινδυνεύει να χαρακτηριστεί διεθνώς «πύλη εισόδου» για δεκαετίες, ενώ η εγκατάσταση σε δασική περιοχή θέτει σε κίνδυνο το φυσικό περιβάλλον.

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η παρέμβαση της βουλευτού του ΚΚΕ, Μαρίας Κομνηνάκα, η οποία ξεκαθάρισε ότι το κόμμα της αντιτάχθηκε «από την πρώτη στιγμή, σε όλα τα επίπεδα» σε κάθε δομή εγκλωβισμού. Ανέδειξε τις αιτίες της προσφυγιάς, κατηγόρησε ΕΕ και ΝΑΤΟ για πολέμους, έκανε αναφορά στη «μεγαλειώδη νίκη στην Καράβα» και υπερασπίστηκε όσους διώκονται για κινητοποιήσεις. Τόνισε ότι η Βάστρια αποτελεί «φωτογραφία των αντιλαϊκών προτεραιοτήτων του κράτους», ότι χρηματοδοτείται απλόχερα ενώ έργα όπως τα αντιπλημμυρικά μένουν πίσω, και ζήτησε κλείσιμο όλων των δομών και εφαρμογή της Συνθήκης της Γενεύης.

Η τρίτη συνεδρία έφερε στο βήμα τους κοινωνικούς και επαγγελματικούς φορείς. Ο Γιάννης Ζαφειρίου, εκ μέρους του Εργατικού Κέντρου Λέσβου, δήλωσε ότι «καμία δομή φυλακή δεν πρέπει να υπάρχει στο νησί», αναφέρθηκε στην καταστροφή του δάσους και στις ανισότητες που υφίστανται πρόσφυγες και μετανάστες, μιλώντας για «σκλαβοπάζαρο» έξω από τον Καρά Τεπέ.

Ο  Κωστας Ντουράκης, από την ΕΛΜΕ Λέσβου, τοποθετήθηκε σε ανθρωπιστικό και πολιτικό πλαίσιο, χαρακτηρίζοντας τη μετακίνηση πληθυσμών «αποτέλεσμα πολέμων, φτώχειας και ανισότητας» και ζητώντας ίσα δικαιώματα, πρόσβαση στην υγεία, εκπαίδευση και κοινωνική ένταξη.

Ο Παναγιώτης Λύμπος από την Ένωση Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων Δήμου Μυτιλήνης, στάθηκε στα περιβαλλοντικά ζητήματα και στις ελλείψεις μελετών, τόνισε τους κινδύνους για το δασικό οικοσύστημα και σημείωσε πως το νησί «δεν άντλησε κανένα όφελος από το μεταναστευτικό, μόνο επιβάρυνση».

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με συζήτηση, ερωτήσεις και παρεμβάσεις που συνεχίστηκαν και μέσω διαδικτυακής μετάδοσης, επιβεβαιώνοντας πως το ζήτημα της Βάστριας παραμένει στο επίκεντρο της δημόσιας ζωής της Λέσβου και ότι ο διάλογος –έστω και καθυστερημένα– άνοιξε μπροστά σε μια κοινωνία που εξακολουθεί να αναζητά κοινές απαντήσεις.

Ολόκληρη η εκδήλωση-συζήτηση εδώ: