Μια ιδιαίτερα ρεαλιστική άσκηση ετοιμότητας πραγματοποιήθηκε στη Λέσβο από το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ με αντικείμενο την Παγκόσμια Υγεία και την Ιατρική των Καταστροφών. Το πρόγραμμα βρέθηκε στο νησί για έβδομη συνεχόμενη χρονιά, οργανώνοντας στη Μυτιλήνη μια τετραήμερη εκπαιδευτική δράση με τη συμμετοχή όλων των συναρμόδιων φορέων που εμπλέκονται σε περιστατικά έρευνας και διάσωσης.

Το σενάριο της άσκησης αφορούσε ένα μεγάλο ναυάγιο με πρόσφυγες και μετανάστες σε θαλάσσια περιοχή του νησιού, με τις ομάδες διάσωσης, το ΕΚΑΒ και τους εμπλεκόμενους θεσμικούς φορείς να ενεργοποιούνται όπως θα συνέβαινε σε πραγματικές συνθήκες. Οι εκπαιδευτές εξήγησαν ότι το μεταπτυχιακό δεν αφορά μόνο ιατρούς, αλλά εκπαιδεύει επαγγελματίες υγείας και άλλες ειδικότητες στο πώς να αντιμετωπίζουν σύνθετες κρίσεις που απασχολούν την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, από ναυάγια έως μαζικές αφίξεις ανθρώπων που χρειάζονται άμεση υποστήριξη και φροντίδα.

Ο επιστημονικός υπεύθυνος της άσκησης επισήμανε ότι στόχος δεν είναι η εκπαίδευση των διασωστικών σωμάτων, αλλά η κατανόηση της συνολικής διαχείρισης μιας μεγάλης κρίσης. Από την πρώτη στιγμή της άσκησης εφαρμόστηκε η διαδικασία τριάζ, με τους διασώστες να μεταφέρουν τα «θύματα» —μαθητές του ΕΠΑΛ Νοσηλευτικής που συμμετείχαν ως υποδυόμενοι τραυματίες— στις σκηνές όπου γινόταν η αρχική διαλογή. Η κατηγοριοποίηση στηριζόταν στα διεθνή πρωτόκολλα με χρωματικούς δείκτες, πράσινο για ελαφρά περιστατικά, κίτρινο και κόκκινο για τραυματίες μέσης ή μεγάλης βαρύτητας.

Όπως εξήγησαν οι υπεύθυνοι, ο συντονιστής της άσκησης λειτουργούσε ως κέντρο επιχειρήσεων, οργανώνοντας τις διακομιδές προς το νοσοκομείο Μυτιλήνης ή προς το αεροδρόμιο όπου, σε περίπτωση πραγματικού συμβάντος, θα μπορούσαν να συνεχιστούν οι μεταφορές προς άλλες περιοχές της χώρας. Παράλληλα οι συμμετέχοντες εκπαιδεύονταν στις διαδικασίες καταγραφής και στη λήψη κοινωνικού ιστορικού, που αποτελεί κρίσιμο κομμάτι για τη συνέχεια της φροντίδας ευάλωτων ατόμων.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στις ψυχολογικές πρώτες βοήθειες, ένα πεδίο που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία σε περιστατικά ναυαγίων. Η ομάδα PFA, με ψυχολόγους και ψυχιάτρους, υποστήριζε τα άτομα που εμφάνιζαν σημάδια σοκ, πανικού ή οξείας συναισθηματικής αντίδρασης στη διάρκεια της άσκησης. Όπως ειπώθηκε, η εμπειρία ενός ναυαγίου ακόμη και χωρίς απώλεια συγγενικών προσώπων θεωρείται διεθνώς βαθιά τραυματική και οι επιζώντες καταγράφονται ως ευάλωτοι, γεγονός που έχει και θεσμικές προεκτάσεις για την εξέλιξη της διαδικασίας ασύλου.

Στο πλαίσιο του προγράμματος προβλέπεται και επίσκεψη των φοιτητών στη δομή του Καρά Τεπέ, ώστε να έρθουν σε επαφή με τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης προσφύγων και μεταναστών και να εξασκηθούν στην παροχή προτάσεων για τη βελτίωση των υπηρεσιών δημόσιας υγείας. Οι εκπαιδευτές τόνισαν ότι η άσκηση, παρότι προσομοίωση, ενσωματώνει όλα τα στοιχεία που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας επαγγελματίας υγείας σε μια κρίση αυτού του τύπου.

Η δράση ολοκληρώνεται με απολογισμό και συζήτηση στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος, όπου οι φοιτητές αναλύουν όσα είδαν και άσκησαν, προκειμένου να εμπλουτίσουν την επιστημονική τους κατάρτιση με πρακτική εμπειρία. Οι υπεύθυνοι σημείωσαν ότι η άσκηση στη Λέσβο αποτελεί για το πρόγραμμα μια από τις πιο ολοκληρωμένες εκπαιδευτικές ενότητες, καθώς το νησί παραμένει επί χρόνια στην πρώτη γραμμή των ανθρωπιστικών προκλήσεων.