Με λαμπρότητα και ευλάβεια γιόρτασαν οι κάτοικοι των Παμφίλων και φέτος τη μνήμη του Αγίου Λουκά του Οσιομάρτυρα, αλλά και την πνευματική παρακαταθήκη του παπα-Φώτη, στο μοναστήρι που εκείνος ίδρυσε με κόπους και θυσίες. Η γιορτή, που συνδέεται και με τα εγκαίνια της Ιεράς Μονής, συγκέντρωσε πλήθος πιστών, ντόπιων και επισκεπτών, που τίμησαν την παράδοση και τη μνήμη μιας σπουδαίας μορφής της λεσβιακής εκκλησιαστικής ζωής.

Η γιορτή του Αγίου Λουκά, που κανονικά τελείται στις 23 Μαρτίου, μεταφέρεται κάθε χρόνο λόγω του Πάσχα και γιορτάζεται στα Εννιάμερα της Παναγίας. Όπως εξήγησε ο ιερέας της περιοχής, «είναι μια μεταφερόμενη γιορτή, για να μπορεί να συμμετέχει και ο κόσμος που βρίσκεται εκτός Λέσβου και επιστρέφει αυτές τις μέρες στο νησί». Έτσι, το πανηγύρι διατηρεί τον χαρακτήρα του ως ζωντανή πνευματική συνάντηση της τοπικής κοινωνίας.

Οι κάτοικοι των Παμφίλων γιόρτασαν φέτος και τα εγκαίνια της Ιεράς Μονής Αγίου Λουκά, ενός μοναστηριού που κουβαλά βαριά την πνευματική σφραγίδα του παπα-Φώτη. Ο διά Χριστόν σαλός ιερέας υπήρξε ο κτήτοράς της και την ανήγειρε με τα ίδια του τα χέρια, κουβαλώντας πέτρες, μάρμαρα και υλικά. Πολλοί ντόπιοι θυμούνται να τον βοηθούν, να τον βλέπουν φορτωμένο «με μάρμαρα και πράγματα» για να φτιάξει το μοναστήρι, αποδεικνύοντας την αφοσίωση και την πίστη του.

Ο παπα-Φώτης γεννήθηκε στα Πάμφιλα και αφιέρωσε όλη του τη ζωή στη διακονία των ανθρώπων και στην οικοδόμηση πνευματικών καταφυγίων. Υπήρξε Αγιορείτης μοναχός και μαθητής του παπα-Τύχωνα, πνευματικού πατέρα και του Αγίου Παϊσίου. Η πνευματική του κληρονομιά θεωρείται ανεκτίμητη, καθώς με τη δράση και τη διδασκαλία του επηρέασε βαθιά τις συνειδήσεις πολλών ανθρώπων στη Λέσβο.

Ο ίδιος έζησε ταπεινά, χωρίς περιουσία, φιλοξενούμενος σε σπίτια συγχωριανών του. «Ούτε σπίτι είχε, ούτε δικό του τίποτα. Μας ευλογούσε, μας μιλούσε, μας δίδασκε την ταπεινότητα», θυμούνται οι κάτοικοι. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα με τις χαμηλές καμάρες της εκκλησίας. Όταν τον ρώτησαν γιατί είναι τόσο χαμηλές, απάντησε: «Για να σκύβεις το κεφάλι σου ταπεινά μπαίνοντας στον ναό».

Η Μονή είναι αφιερωμένη στον Άγιο Λουκά τον Οσιομάρτυρα, νέο παιδί μόλις 20 ετών, που μαρτύρησε στη Μυτιλήνη. Ο Άγιος Λουκάς, αφού αρχικά εξισλαμίστηκε από φόβο, μετανόησε και με γενναιότητα ομολόγησε την πίστη του στον Χριστό, παρά τις παραινέσεις να μη το πράξει λόγω κινδύνου. Τελικά οδηγήθηκε στο μαρτύριο και κρεμάστηκε, αφήνοντας πίσω του τη μαρτυρία της αφοσίωσης και της θυσίας για την Ορθοδοξία.

Ο παπα-Φώτης είχε ιδιαίτερη αγάπη στους νεομάρτυρες, στους νέους που θυσίασαν τη ζωή τους για την πίστη, και για αυτό ίδρυσε το μοναστήρι στον τόπο όπου έμεινε ο Άγιος Λουκάς όταν έφθασε από την Ανδριανούπολη.

Στη διάρκεια της γιορτής, οι κάτοικοι μίλησαν με συγκίνηση για τον παπα-Φώτη. Ένας από αυτούς ανέφερε: «Πολλές φορές τον έπαιρνα με το αυτοκίνητο φορτωμένο με μάρμαρα. Ήταν ωραίος άνθρωπος, πολύ πιστός. Γι’ αυτό το έκανε». Άλλοι μίλησαν για τη φιλοξενία του, την ανιδιοτέλειά του, τη σεμνότητα και τη βαθιά του πίστη.

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η αναφορά σε μια συνομιλία με τον παπα-Φώτη για τους Αγίους Τόπους. Όταν του πρότειναν να ταξιδέψουν μαζί, εκείνος απάντησε: «Από τότε που σταύρωσαν τον Χριστό, πόλεμος έχει εκεί και δεν θα σταματήσει ποτέ». Δείχνοντας την ακλόνητη πίστη του, πρόσθεσε: «Αν πιστεύεις, η σφαίρα θα σε χτυπήσει εδώ και θα στρίψει να φύγει πίσω».

Η γιορτή του Αγίου Λουκά συνοδεύτηκε και φέτος από το παραδοσιακό γεύμα με κοτόπουλο και ρύζι – ένα έθιμο που καθιέρωσε ο ίδιος ο παπα-Φώτης και που κάθε χρόνο συγκεντρώνει πλήθος κόσμου. «Δύο καζάνια πήρε ο κόσμος για τη χαρά και την ευλογία», ανέφεραν οι διοργανωτές, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να διατηρηθεί η παράδοση ζωντανή και να παραδοθεί στις νεότερες γενιές.

Οι Παμφιλιώτες βλέπουν τη συμμετοχή τους στη γιορτή ως «σκυτάλη». «Ερχόμαστε κάθε χρόνο, για να μη χαθούν τα έθιμα και η αγάπη προς τον Χριστό. Να συνεχίσουν και τα παιδιά μας», είπαν χαρακτηριστικά.

Η Ιερά Μονή του Αγίου Λουκά ανήκει σήμερα στη δικαιοδοσία της Ιεράς Μονής Υψηλού, ενώ τα τελευταία χρόνια γίνονται συστηματικές παρεμβάσεις για τη συντήρηση και αποκατάστασή της. Όπως τόνισε ο ιερέας: «Δεν είναι απλά έργα με τσιμέντο, είναι παρεμβάσεις που πρέπει να ταιριάζουν με το χαρακτήρα του μοναστηριού. Προχωράμε αργά αλλά σταθερά».

Οι κάτοικοι και η τοπική κοινωνία θεωρούν χρέος τους να στηρίξουν το μοναστήρι, που αποτελεί πνευματικό φάρο για όλη τη Λέσβο και σημείο αναφοράς για τις επόμενες γενιές.

Η φετινή γιορτή του Αγίου Λουκά στα Πάμφιλα δεν ήταν μόνο μια εκκλησιαστική πανήγυρη, αλλά μια ζωντανή υπενθύμιση της κληρονομιάς του παπα-Φώτη και της δύναμης της πίστης που εξακολουθεί να εμπνέει και να καθοδηγεί.