Ανησυχία και ερωτήματα εγείρει η πρόσφατη απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου (ΑΔΑ) να εγκρίνει τη χρήση νερού μέσω γεώτρησης στο νέο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) της Βάστριας. Σύμφωνα με την άδεια, η ποσότητα του νερού, που μπορεί να φτάσει τα 175,44 κυβικά  ετησίως, προορίζεται αποκλειστικά για πυρασφάλεια. Ωστόσο, παραμένουν αμφιβολίες για το αν αυτός είναι ο μοναδικός σκοπός της χρήσης, καθώς το ζήτημα της υδροδότησης της νέας Κλειστής Ελεγχόμενης Δομής δεν έχει ξεκαθαριστεί.

Το περιεχόμενο της άδειας και οι περιορισμοί

Η άδεια προβλέπει ότι το νερό θα αντλείται μέσω γεώτρησης και θα διοχετεύεται σε δεξαμενή αποθήκευσης, από όπου θα χρησιμοποιείται μόνο για την πυρόσβεση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Η χρήση για άλλους σκοπούς, όπως η υδροδότηση ή η ανάμιξη με το δίκτυο ύδρευσης, απαγορεύεται ρητά. Η άδεια ισχύει μέχρι το τέλος του 2028, υπό την προϋπόθεση ότι θα ανανεωθεί το μισθωτήριο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για τουλάχιστον αντίστοιχο χρονικό διάστημα.

Τα ερωτηματικά για τη χρήση του νερού

Παρά τους αυστηρούς όρους, προκύπτουν σοβαρές αμφιβολίες για το αν το νερό θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για την πυρασφάλεια, όπως προβλέπεται από την άδεια. Το γεγονός ότι το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου δεν έχει προχωρήσει σε καμία ενέργεια προς τη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης Λέσβου (ΔΕΥΑΛ) για τη σύνδεση της Βάστριας με το δίκτυο ύδρευσης δημιουργεί προβληματισμό. Αφού δεν υπάρχει σχέδιο για την υδροδότηση της νέας δομής από το τοπικό δίκτυο, τίθεται το ερώτημα: από πού θα καλύπτονται οι υδρευτικές ανάγκες της εγκατάστασης;

Κίνδυνος διεύρυνσης της χρήσης του νερού

Πολλοί εκφράζουν τον φόβο ότι, παρά τις ρητές διατάξεις της άδειας, το νερό από τη γεώτρηση ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί τελικά για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών του ΚΥΤ. Η έλλειψη διασύνδεσης με το δίκτυο ύδρευσης υποδηλώνει ότι η γεώτρηση μπορεί να αποτελέσει τη βασική πηγή νερού για τη δομή, γεγονός που παραβιάζει τους όρους της άδειας.

Επιπλέον, η διάρκεια της άδειας μέχρι το 2028 και η δυνατότητα χρήσης νερού πριν από την πλήρη λειτουργία του ΚΥΤ για ελέγχους καταλληλότητας (ποιοτικούς ή ποσοτικούς) ενισχύει τις ανησυχίες ότι το νερό δεν θα περιοριστεί στην πυρόσβεση. Έντονη είναι η ανησυχία για την πιθανή υπερεκμετάλλευση του υδάτινου πόρου,καθώς η Λέσβος  ήδη αντιμετωπίζει πιέσεις με την λειψυδρία.

Η απουσία ενεργειών σύνδεσης με το δίκτυο ύδρευσης καθιστά το ερώτημα ανοιχτό: θα χρησιμοποιηθεί το νερό της γεώτρησης μόνο για πυρασφάλεια, όπως ορίζει η άδεια, ή θα καλύψει και τις υδρευτικές ανάγκες της δομής; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό θα κρίνει τη νομιμότητα και τη διαφάνεια της λειτουργίας του νέου ΚΥΤ στη Βάστρια.

Η πρόταση για Μονάδα Αφαλάτωσης

Να σημειωθεί ότι τον Μάρτιο του 2023 ο τότε υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νότης Μηταράκης είχε προτείνει στη ΔΕΥΑΛ τη δημιουργία σύγχρονης μονάδας αφαλάτωσης για την κάλυψη των αναγκών σε νερό τόσο του καταυλισμού στη Βάστρια όσο και του συνόλου των κατοίκων της περιοχής. Σύμφωνα με την τότε πρόταση η μονάδα θα ήταν προϋπολογισμού τριών εκατομμυρίων ευρώ και χρηματοδοτούμενη εξ ολοκλήρου από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου . Επίσης η χρηματοδότηση θα περιελάμβανε και την κατασκευή των απαραίτητων φωτοβολταικών για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών της μονάδας αφαλάτωσης σε ρεύμα.