Πέντε χρόνια μετά την υιοθέτηση της Στρατηγικής για την Εκπαίδευση των Προσφύγων έως το 2030 από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, η φετινή έκθεση για την εκπαίδευση αναδεικνύει μια μικτή εικόνα. Αν και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην εγγραφή και την εκπαίδευση των προσφύγων σε παγκόσμιο επίπεδο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν για την πλήρη αξιοποίηση της δύναμης της εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου 7,2 εκατομμύρια παιδιά πρόσφυγες παραμένουν εκτός σχολείου λόγω μιας σειράς παραγόντων, όπως η ανασφάλεια, η έλλειψη πολιτικών για συμπεριληπτική εκπαίδευση, οι περιορισμένες υποδομές και τα γλωσσικά εμπόδια. Αυτές οι προκλήσεις θέτουν σε κίνδυνο τη μελλοντική ευημερία των νέων προσφύγων και τους στερούν την ευκαιρία να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους.

Το μέσο ποσοστό εγγραφής των προσφύγων για το ακαδημαϊκό έτος 2022-23 έφτασε στο 37% για την προσχολική εκπαίδευση, στο 65% για την πρωτοβάθμια και στο 42% για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ωστόσο, η εγγραφή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση παρέμεινε στάσιμη στο 7%, το μισό του στόχου του 15% που έχει τεθεί για το 2030. Παρά την αύξηση του πληθυσμού των νέων προσφύγων σε ηλικία τριτοβάθμιας εκπαίδευσης το 2023, οι προκλήσεις, όπως τα υψηλά δίδακτρα και η έλλειψη αξιόπιστης σύνδεσης στο διαδίκτυο, εμποδίζουν την πρόοδο.

Η έκθεση αναδεικνύει επίσης τις ανισότητες μεταξύ των φύλων στην πρόσβαση των προσφύγων στην εκπαίδευση, με τα κορίτσια να είναι συχνά πιο ευάλωτα σε διακρίσεις. Παράλληλα, πάνω από 600.000 εκτοπισμένα παιδιά και νέοι από την Ουκρανία παραμένουν εκτός σχολείου λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για αποτελεσματικές λύσεις.

Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Filippo Grandi, τόνισε τη σημασία της εκπαίδευσης ως σωτήριας δύναμης που συνδέεται με μικρότερες πιθανότητες εγκυμοσύνης στην εφηβεία και πρόωρου γάμου για τα κορίτσια, και με χαμηλότερα ποσοστά βίας και ριψοκίνδυνης συμπεριφοράς για τα αγόρια. "Η εκπαίδευση ανοίγει πόρτες για μεγαλύτερη πρόσβαση στην αγορά εργασίας και επιτρέπει στους πρόσφυγες να κερδίζουν τα προς το ζην και να στηρίζουν τις οικογένειές τους", δήλωσε χαρακτηριστικά.

Παρά τα εμπόδια, έχουν σημειωθεί ενθαρρυντικά βήματα προόδου τα τελευταία χρόνια. Η πρόσβαση στην εκπαίδευση έχει διευρυνθεί σε πολλές χώρες υποδοχής, και τα ποσοστά επιτυχίας στις εθνικές εξετάσεις για όσους πρόσφυγες συμμετέχουν είναι συχνά υψηλότερα από τους εθνικούς μέσους όρους. Παράγοντες όπως η δέσμευση εκπαιδευτικών και κυβερνητικών φορέων και η υποστήριξη από προγράμματα όπως το πρόγραμμα υποτροφιών DAFI έχουν συμβάλλει στη βελτίωση της κατάστασης.

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ καλεί τα κράτη υποδοχής, τις κυβερνήσεις, τους δωρητές και τους εταίρους να επιταχύνουν τις προσπάθειες για βιώσιμη διεθνή συνεργασία και να ενισχύσουν τα προγράμματα που καλύπτουν τις εκπαιδευτικές ανάγκες των προσφύγων. Με την ενίσχυση των πόρων, την επέκταση των προγραμμάτων και την αξιοποίηση καινοτόμων λύσεων, μπορούμε να οικοδομήσουμε ένα μέλλον που επιτρέπει στα παιδιά και τους νέους πρόσφυγες να μαθαίνουν, να ευημερούν και να αξιοποιούν τις δυνατότητές τους.

Η πρόοδος που έχει σημειωθεί αποτελεί ενθάρρυνση, αλλά είναι σαφές ότι απομένει πολύς δρόμος για να καλυφθούν οι εκπαιδευτικές ανάγκες όλων των προσφύγων παγκοσμίως. Η εκπαίδευση μπορεί να είναι το κλειδί για μια καλύτερη ζωή και μια πιο σταθερή και ειρηνική κοινωνία, αλλά απαιτείται συνεχής δέσμευση και δράση από όλους τους εμπλεκόμενους.