Τη Δευτέρα 8 Μαΐου στις 6 το απόγευμα θα πραγματοποιηθεί η τελετή αναγόρευσης της Μαρίας Τσίρλη Μαρίας, Νομικού, Γραμματέως του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σε Επίτιμη Διδακτόρισσα του Τμήματος Κοινωνιολογίας, της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, που θα πραγματοποιηθεί στη Μυτιλήνη, στο Αμφιθέατρο «Παύλος Κανάρογλου», του κτηρίου Γεωγραφίας.

«Δεν προερχόμουν από οικογένεια νομικών, κάτι που τελικά λειτούργησε υπέρ μου, καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα είχα αρκεστεί στο οικογενειακό δικηγορικό γραφείο και δεν θα είχα αναζητήσει άλλες επαγγελματικές διεξόδους», είχε πει το 2020.

Στο Στρασβούργο και στο ΕΔΔΑ οδηγήθηκε από μια σειρά συγκυριών: Ως γαλλομαθής επιλέγει το Στρασβούργο για μεταπτυχιακές σπουδές, στο πλαίσιο των οποίων εμβαθύνει στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο οποίος τη γοητεύει. «Το θέμα που μου ζητήθηκε να αναπτύξω στη μεταπτυχιακή διατριβή μου ήταν η απαγόρευση διακίνησης, μια απαγόρευση που τότε φάνταζε εξωπραγματική, αλλά σήμερα αναδεικνύεται τόσο επίκαιρη», επισημαίνει η ίδια.

«Το θέμα μού άρεσε πολύ και ως εκ τούτου επέλεξα πάλι τα ανθρώπινα δικαιώματα για το διδακτορικό μου, το οποίο αφορούσε την προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών και τις τηλεφωνικές υποκλοπές». Στα χρόνια που έγραφε το διδακτορικό της η κ. Τσίρλη πηγαινοέρχεται μεταξύ Στρασβούργου και Αθήνας, όπου συλλέγει σύντομη εργασιακή εμπειρία. Την εποχή που ετοιμάζεται να καταθέσει τη διατριβή της προκηρύσσεται και ο διαγωνισμός για τη Γραμματεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο οποίος της ανοίγει επί της ουσίας την πόρτα για μια εντυπωσιακή εν συνεχεία πορεία στο νέο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο αντικατέστησε την Επιτροπή και το παλιό Δικαστήριο το 1998.

Στο ΕΔΔΑ, όργανο που εξ ορισμού προασπίζεται την ανθρώπινη αξία, η Ελληνίδα νομικός ποτέ δεν έχει διακρίνει κάποια ειδική μεταχείριση λόγω του φύλου της. «Ούτε προς το πρόσωπό μου ούτε προς άλλες γυναίκες», διευκρινίζει. «Η αναλογία ανδρών – γυναικών σε όλα τα κλιμάκια είναι συγκυριακή, σχετίζεται με το πόσοι έχουν συνταξιοδοτηθεί ή έχουν μόλις περάσει στον διαγωνισμό». Είναι, βέβαια, αλήθεια ότι «ενδόμυχα, όπως οι περισσότερες γυναίκες, μια εσωτερική φωνή μού υπέβαλε πάντα να προσπαθώ διπλά απ’ ό,τι οι άνδρες συνάδελφοι». Σήμερα είναι πεπεισμένη ότι τα περισσότερα εμπόδια τα θέτουμε οι ίδιοι στον εαυτό μας, παρά οι άλλοι· «είναι η ραθυμία ή οι φόβοι μας». Ζητούμενο, σύμφωνα με την ίδια, είναι να εξελίσσει κανείς τις δεξιότητές του, όποιες κι αν είναι αυτές. «Ξέρω, για παράδειγμα, ότι δεν έχω κανένα καλλιτεχνικό ταλέντο, αλλά είμαι καλή στη γραπτή έκφραση και, όπως αποδείχθηκε στην πορεία, στο μάνατζμεντ, και εργάστηκα σκληρά και συστηματικά προσπαθώντας να γίνομαι κάθε μέρα καλύτερη». Το τελευταίο προσόν θα αναδειχθεί στο εξής «άσος» στο μανίκι της, καθώς θα έχει υπό την ευθύνη της συνολικά 640 εργαζομένους – νομικούς, διοικητικούς και βοηθητικούς υπαλλήλους. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι στην πρώτη της δήλωση μετά τη διάκρισή της τον Σεπτέμβριο ανέφερε με νόημα ότι θα αξιοποιήσει «τις δυνατότητες και δεξιότητες κάθε μέλους του προσωπικού, διασφαλίζοντας ένα υγιές κι ευχάριστο εργασιακό περιβάλλον». Μια προγραμματική δήλωση που αναμφισβήτητα εκπορεύεται από γυναικεία ενσυναίσθηση.

Φυσικά, οι στόχοι της για την πενταετή θητεία της είναι πολλοί. Στο ΕΔΔΑ, στο οποίο ανήκουν τα 47 κράτη του Συμβουλίου της Ευρώπης που έχουν επικυρώσει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, προσφεύγουν κυρίως άτομα εναντίον κρατών ή ένα κράτος εναντίον ενός άλλου, πάντοτε υπό την προϋπόθεση ότι έχουν ήδη εξαντλήσει όλα τα εγχώρια ένδικα μέσα. «Το 2010 οι εκκρεμείς υποθέσεις ήταν 100.000, με πολλή δουλειά ο αριθμός αυτός έπεσε σε 61.000, που δεν είναι τόσο δυσθεώρητος αν αναλογιστούμε ότι το ΕΔΔΑ έχει ένα πεδίο προστασίας που καλύπτει 850.000.000 κατοίκους 47 χωρών». Ο ρόλος της Γραμματείας είναι επικουρικός. Συνδράμει τους δικαστές στην εκτέλεση του δικαστικού έργου τους. «Φιλοδοξώ επί των ημερών μου να συμβάλουμε τα μέγιστα ως Γραμματεία ώστε να εκδικαστούν σε εύλογο χρονικό διάστημα οι 21.000 εξ αυτών, που αφορούν πολύ σοβαρές περιπτώσεις παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χωρίς βέβαια να παραμελήσουμε τις υπόλοιπες». Οι υποθέσεις που αφορούν την Ελλάδα και φθάνουν στο ΕΔΔΑ, όπως η υπόθεση της τέως βασιλικής περιουσίας, οι υποθέσεις θρησκευτικής ελευθερίας, η υπόθεση της Μανωλάδας, το σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια, μένουν συνήθως ανεξίτηλες στη μνήμη των νομικών και συμβάλλουν στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής νομολογίας.