Η Λέσβος έχει μια μακρά παράδοση στην αλληλεγγύη προς όφελος των ευάλωτων, ανεξάρτητα από οικονομική κατάσταση, ηλικία, θρήσκευμα και φυλή. Θα μπορούσε όμως να συνυπάρξει ισότιμα, με τις αυτοδιοικητικές αρχές να προσφέρουν ευκαιρίες εργασίας και χειραφέτησης για μια πιο ουσιαστική συνύπαρξη με όλους και όλα.

Μιλήσαμε με τη συντοπίτισσά μας, Αιμιλία Βουλβούλη, Κοινωνική Ανθρωπολόγος, Ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και Διδάσκουσα στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, η οποία από το 2021 μελετά με την ομάδα της μέσω προγράμματος που «τρέχει» σε πολλά Πανεπιστήμια ευρωπαϊκών χωρών για την ενσωμάτωση των αιτούντων άσυλο. Το πρόγραμμα λέγεται ReRoot: Arrival Infrastructures for Newcomers (https://rerootproject.eu) με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Πασχάλη Αρβανιτίδη του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Αφορμή για τη συζήτηση με την ερευνήτρια, ήταν η ενδιαφέρουσα ομιλία της στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου με θέμα: «Αφιξιακές δομές αιτούντων διεθνή προστασία: Θεσμικές και εξωθεσμικές διαδικασίες».

Μας μίλησε ιδιαίτερα για το παράδειγμα της Καρδίτσας, αν και η ακαδημαϊκή της ομάδα μελετά και την Κατερίνη και τη Θεσσαλονίκη, ως ένα επιτυχημένο παράδειγμα ενσωμάτωσης. Η Αιμ. Βουλβούλη μας εξήγησε ότι η Καρδίτσα έχει μεγάλη παράδοση στη στήριξη των ευάλωτων ομάδων μέσω της Αναπτυξιακής Εταιρείας του Δήμου της και γι’ αυτό το λόγο βρέθηκε εύφορο το έδαφος ώστε στην άφιξή τους από τα νησιά, εκεί, οι πρόσφυγες και οι αιτούντες άσυλο να βρουν εργασία και να συνυπάρξουν ειρηνικά, χωρίς διχασμό με τους ντόπιους. Μάλιστα την όλη ενσωμάτωση ήρθε να συνδράμει και το πρόγραμμα Εστία που χρηματοδοτούσε η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες,  σε συνεργασία με την Αναπτυξιακή Καρδίτσας, με ευρωπαϊκά κονδύλια, προσφέροντας στέγη. Το πρόγραμμα με απόφαση της κυβέρνησης και του υπουργείου Μετανάστευσης έληξε 31 Δεκεμβρίου του 2022, ώστε να «κατεδαφιστεί» ό,τι είχε χτιστεί με τους πρόσφυγες να μεταφέρονται άρον άρον σε καταυλισμό της Λάρισας. Μάλιστα η Αιμ. Βουλβούλη τόνισε ότι η εικόνα της αποχώρησης ήταν σπαρακτική όχι μόνο για τους ίδιους, αλλά και για τους φίλους τους από την Καρδίτσα, μικρούς και μεγάλους με τους οποίους είχαν καλλιεργηθεί πολύ θερμές σχέσεις.

Η διαφορά με ό,τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα και με ό,τι συμβαίνει στη Λέσβο για τη συνύπαρξη των διαφορετικών κόσμων έγκειται στα εξής σημεία: Ο φορέας υλοποίησης του προγράμματος δεν είναι κάποια μη κυβερνητική οργάνωση, αλλά η ίδια η κοινωνία, αφού είναι η αναπτυξιακή εταιρεία του Δήμου Καρδίτσας. Παράλληλα ο εν λόγω φορέας είχε ήδη αναπτύξη μια κουλτούρα ενσωμάτωσης και ουσιαστικής στήριξης των ευάλωτων για τα ίδια τα μέλη της κοινωνίας του. Επίσης η στήριξη δεν γίνεται με όρους φιλανθρωπίας, αλλά με όρους, όπως εξηγεί η Αιμ. Βουλβούλη, συμπερίληψης και ισοτιμίας με σκοπό τη χειραφέτηση των ωφελούμενων.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε τι μας είπε:

Μέσω του προγράμματος φιλοξενίας προσφύγων που διαχειρίζονταν η Αναπτυξιακή Εταιρεία Καρδίτσας (ΑΝΚΑ) του Δήμου Καρδίτσας και χρηματοδοτούσε η ΥΑ του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, 300 πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο φιλοξενούνταν σε διαμερίσματα το 2019, όταν η υπογράφουσα μετέβην στην περιοχή. Παράλληλα η ΑΝΚΑ επιχειρούσε στο πλαίσιο της συμπερίληψης των προσφύγων να αναδεικνύει τις θέσεις εργασίας. Εκεί είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τα δύο ξαδέρφια από το Αφρίν της Συρίας, που βρήκαν δουλειά στη μονάδα εκτροφής προβάτων του κ. Βαϊόπουλου. «Δούλευα σαν χασάπης από μικρό παιδί και ήξερα πολύ καλά τη δουλειά» έλεγε ο Hekmat. «Εγώ από την άλλη δεν ήξερα τίποτα» έλεγε γελώντας ο Mustafa που είδε για πρώτη φορά στη ζωή του τόσα πρόβατα και κατσίκια. «Μου λείπει το σπίτι μου στο Αφρίν», προσθέτει, «αλλά πιο πολύ με ενδιαφέρει να είμαι ασφαλής με την οικογένειά μου», εξηγούσε.

Ο Γιώργος Βαϊόπουλος, επί χρόνια πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αγελαδοτρόφων και Προβατοτρόφων Δυτικής Θεσσαλίας από το 1988 που λειτουργούσε τη μονάδα του δεν έκανε διακρίσεις. «Ποτέ δεν σκεφτόμουν αν είναι ξένος ή ντόπιος αυτός που θα δουλέψει, αρκεί να θέλει να κάνει τη δουλειά», μας έλεγε. «Έχω εντυπωσιαστεί με τον σεβασμό που δείχνουν στη δουλειά και στο αντικείμενο. Τα έμαθαν όλα πολύ γρήγορα, δεν το περίμενα με τίποτα ότι θα είχαν το κουράγιο να είναι τόσο εργατικοί»..

Τροφή για σκέψη, λοιπόν, δεδομένου ότι πριν από δύο μήνες στον καταυλισμό του Καρά Τεπέ φιλοξενήθηκε εκδήλωση ντόπιων επιχειρηματιών για την πρόσληψη αιτούντων άσυλο. Το παράδειγμα της Καρδίτσας, πάντως δείχνει ότι όχι μόνο δεν εντείνεται ο διχασμός με τέτοιες ενέργειες, αλλά ωφελείται ο τόπος.