Ένα από τα χαρακτηριστικά του συνδρόμου της Κατάθλιψης είναι η άσχημη διάθεση. Γι' αυτό το σύνδρομο ονομάστηκε έτσι. Δεν είναι όμως το μοναδικό, ενώ μερικές φορές μπορεί και να απουσιάζει. Κατά την διάρκεια της ζωής τους, το 20% των γυναικών και το 12% των ανδρών εμφανίζουν συμπτώματα συμβατά με κατάθλιψη. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα νούμερα αυτά περιλαμβάνουν όλες τις μορφές κατάθλιψης από τις πιο ελαφριές μέχρι τις πιο σοβαρές και γι' αυτό και είναι υψηλά. Η κατάθλιψη έχει κάποιους προδιαθεσικούς και αιτιολογικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνισή της καθώς και μια συγκεκριμένη πορεία, πρόγνωση και θεραπεία.

Τα κύρια 11 συμπτώματα που μπορεί να εμφανίζει κάποιος άνθρωπος όταν πάσχει από κατάθλιψη περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
[1] Μεγάλη ελάττωση του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης σε όλες ή σχεδόν όλες τις δραστηριότητες κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σχεδόν κάθε μέρα.
[2] Καταθλιπτική Διάθεση, κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σχεδόν κάθε ημέρα όπως φαίνεται είτε με υποκειμενική εκτίμηση είτε σύμφωνα με τις παρατηρήσεις των άλλων
[3] Δυσκολία στον ύπνο. Η διαταραχή αυτή του ύπνου μπορεί να έχει πολλές μορφές: Π.χ., μερικοί ασθενείς δεν μπορούν να κοιμηθούν καθόλου, άλλοι κάνουν πολύ ακανόνιστο ύπνο, ξυπνούν δηλαδή πολλές φορές κατά την διάρκεια της νύχτας. Η πρώιμη αφύπνιση, όπως λέγεται, εμφανίζεται πιο συχνά στην κατάθλιψη.
[4] Διαταραχές στην όρεξη για φαγητό. Συνήθως η κατάθλιψη προκαλεί απώλεια της όρεξης για φαγητό με αποτέλεσμα την απώλεια βάρους, Σε μια μικρή ομάδα ασθενών προκαλείται το αντίθετο σύμπτωμα, δηλαδή υπερφαγία.
[5] Απώλεια του ενδιαφέροντος για σεξ. Ας σημειωθεί ότι εδώ αναφερόμαστε στην διάθεση για σεξ και όχι στο αν γίνεται ή όχι η ερωτική πράξη.
[6] Απώλεια των δυνάμεων και της ενεργητικότητας. Ο ασθενής με κατάθλιψη νιώθει σαν να τον έχουν εγκαταλείψει οι δυνάμεις του. Μερικοί ασθενείς μπορεί από την άλλη να εμφανίζουν έντονη ανησυχία και άγχος, σαν κάτι κακό να πρόκειται να συμβεί.
[7] Αδυναμία συγκέντρωσης, σκέψης, μνήμης ή λήψης αποφάσεων. Ο ασθενής με κατάθλιψη δεν μπορεί να συγκεντρωθεί εύκολα. Το μυαλό του φαίνεται να είναι απασχολημένο με άλλες ιδέες και σκέψεις.
[8] Ιδέες ενοχής, αυτομομφής και αναξιότητας. Ο ασθενής με κατάθλιψη πιστεύει ότι ο ίδιος φταίει για την τροπή που έχει πάρει η ζωή του, ότι όλα είναι ένα δικό του λάθος.
[9] Ανησυχία και απαισιοδοξία για το μέλλον. Ο ασθενής με κατάθλιψη χρωματίζει το μέλλον του με μαύρα χρώματα. Πιστεύει ότι πολύ δύσκολα θα αλλάξει η κατάσταση της ζωής του.
[10] Ιδέες αυτοκτονίας. Μερικές φορές ο ασθενής νιώθει τόσο απελπισμένος και αβοήθητος που μπαίνουν στο μυαλό του ιδέες αυτοκτονίας. Ο κίνδυνος αυτοκτονίας είναι αυξημένος σε ασθενείς με σοβαρή κατάθλιψη.
[11] Γενικά σωματικά συμπτώματα. Πολλοί ασθενείς με κατάθλιψη αναφέρουν μια ποικιλία από σωματικά συμπτώματα όπως πονοκεφάλους, πόνους γενικά στο σώμα τους, προβλήματα από το γαστρεντερικό κ.λ.π. Οι ειδικοί θεωρούν ότι 5 ή περισσότερα συμπτώματα, εκ των οποίων τουλάχιστον ένα από τα δύο πρώτα, φτάνουν για να μπει η διάγνωση.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

Καταρχήν, θα πρέπει να τονίσουμε ότι και στην θεραπεία της κατάθλιψης ισχύει ότι ισχύει σε όλες τις ψυχικές ασθένειες, δηλ. ότι το 50% της αποθεραπείας του ασθενούς είναι η θέληση του ιδίου να αποθεραπευτεί. Το Γνωστικό και Συμπεριφορικό μοντέλο ψυχοθεραπείας στην κατάθλιψη έχει σημαντικά αποτελέσματα αλλά και η φαρμακευτική θεραπεία είναι απαραίτητη σε πολλές περιπτώσεις.

Με ποιον τρόπο μπορείτε να βοηθήσετε τον ευατό σας και πώς μπορούν να σας βοηθήσουν οι σημαντικοί άλλοι για εσάς;

Εσείς πρέπει να συνεχίσετε την ζωή σας έτσι όπως ήταν πριν από την ασθένεια και θα πρέπει να σας βοηθήσουν τα δικά σας άτομα να θυμηθείτε τις παλιές καλές συνήθειες και να τις επαναλάβετε. Πάντως σίγουρα η αντίστροφη σκέψη από αυτή που σκέφτεστε συνέχεια δηλ. η θετική, θα σας ξεκουράσει. Οι βόλτες στην φύση θα δώσουν νόημα πάλι στην ζωή σας βλέποντας ότι όλα υπάρχουν για ένα λόγο – άρα – και εσείς.

Ασχοληθείτε με όσα στο παρελθόν ξέρατε ότι σας έδιναν ευχαρίστηση (π.χ. σπορ, κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες), αλλά μην πιέζετε τον εαυτό σας να επιχειρήσει πολλά σε μικρό χρονικό διάστημα.

Μην αγνοήσετε ενδείξεις που μπορεί να φανερώνουν πιθανές σκέψεις αυτοχειρίας και επικοινωνήστε με κάποιον ψυχολόγο για να τις αναφέρετε και να ακολουθηθεί κάποια θεραπεία.

Αυτό που μπορούν να κάνουν οι σημαντικοί άλλοι για εσάς είναι να σας παρέχουν συναισθηματική υποστήριξη και βοήθεια. Αυτό σημαίνει να δείχνουν καθημερινά κατανόηση και υπομονή, να συζητούν μαζί σας όσο μπορούν και να σας ακούν προσεκτικά. Να μην υποτιμούν τα συναισθήματα που νιώθετε, αλλά ταυτόχρονα να τονίζουν τα πραγματικά γεγονότα και να σας δίνουν ελπίδα.
Να ζητούν από τους φίλους σας να επικοινωνήσουν μαζί σας για να σας προσκαλέσουν σε εξόδους και δραστηριότητες εκτός σπιτιού και να επιμένουν με ευγενικό και διακριτικό τρόπο για αυτό το λόγο.

Κάποιες φορές χρειάζεται απλά να είμαστε κοντά στα άτομα που αντιμετωπίζουν ψυχικές δυσκολίες, χωρίς απαραίτητα να ψάχνουμε να βρούμε το γιατί ή λέξεις που ίσως και βελτιώσουν τα πράγματα.

Το να λένε σε έναν άνθρωπο που πάσχει από κατάθλιψη: Γιατί έχεις κατάθλιψη, κοίτα πόσο ωραία είναι η ζωή σου…, είναι σαν να του λέμε: Τι εννοείς όταν λες ότι έχεις άσθμα; Κοίτα πόσος αέρας υπάρχει;

Να μην σας κατηγορούν ότι προσποιείστε τον άρρωστο και τεμπελιάζετε και να μην περιμένουν να συνέλθετε από τη μία στιγμή στην άλλη.

Τέλος να δεχτούν να σας συνοδέψουν σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Με την πάροδο του χρόνου και τη βοήθεια που θα δέχεστε θα νιώθετε καλύτερα.

*Ο Ηλίας Νταγλαρακης είναι Ψυχολογος Απόφοιτος Α.Π.Θ με εξειδίκευση στην Κλινική - Γνωσιακή Ψυχολογία