Εισηγητής εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία ήταν ο Βουλευτής Ν. Λέσβου και απόγονος Μικρασιατών προσφύγων, Γιάννης Μπουρνούς, στη σημερινή Ειδική Εκδήλωση της Βουλής των Ελλήνων για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η Βουλή καθιέρωσε το 1998 την 14^η Σεπτεμβρίου ως Ημέρα Μνήμης της γενοκτονίας του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος.

Κάθε χρόνο, ανέφερε ο Γιάννης Μπουρνούς, μνημονεύονται οι εκατοντάδες χιλιάδες νεκρών, το ενάμισι εκατομμύριο πρόσφυγες και ο οριστικός, βάρβαρος και απάνθρωπος ξεριζωμός του ελληνισμού από μια εστία χιλιετιών από ένα τουρκικό στρατό που δεν επεδίωκε μόνο τη νίκη, αλλά και τη σφαγή και το πλιάτσικο, ως εκδίκηση για τη Μικρασιατική Εκστρατεία.

Η καθιέρωση της Ημέρας Μνήμης, τόνισε ο Γ. Μπουρνούς, έγινε για τη διάσωση της μνήμης από την υποβάθμιση και την αποσιώπηση της Καταστροφής, των αιτιών της και των συνεπειών της σε όσους την έζησαν. Η Καταστροφή ήρθε σαν απόρροια πράξεων και επιλογών από πολιτικές δυνάμεις της εποχής και ιδίως μιας πατριδοκάπηλης, φανατικά κομματικοποιημένης και τυχοδιωκτικής διαχείρισης από την παράταξη των εθνικοφρόνων.

Πρέπει όμως, η μέρα αυτή να γίνεται και αφορμή περισυλλογής για κάθε γενοκτονία, εθνοκάθαρση, βαρβαρότητα που έζησαν και ζουν συνάνθρωποί μας σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Τα εκατό χρόνια από την Καταστροφή φαίνονται πολλά, αλλά είναι η εποχή των Μικρασιατών παππούδων και γιαγιάδων μας, ανέφερε ο Γ. Μπουρνούς. «Για όσους έχουμε προσφυγική καταγωγή από τη Μικρά Ασία, είναι οι μνήμες με τις οποίες μεγαλώσαμε. Είναι τραγούδια, διηγήσεις, έθιμα, τα ονόματα των χωριών και των πόλεών μας, είναι τα δικά μας ονόματα και επίθετα».

Θυμόμαστε, επισήμανε ο Γ. Μπουρνούς, και για να αποκαταστήσουμε αδικίες, για να μη ξεχαστεί η μεταχείριση που επιφυλάχθηκε στους προγόνους μας από τη χώρα μας και ιδίως η περιφρόνηση και ο ρατσισμός μιας παλαιοελλαδίτικης ελίτ για τους Μικρασιάτες Έλληνες, τους «πρόσφιγγες» και τους «τουρκόσπορους», για να μη ξεχαστούν οι παραινέσεις και οι διαταγές να τους αφήσουν στην τύχη τους, στα χέρια αυτών που τους καταδίωκαν και τους σφαγίαζαν. Με τη δικτατορία Μεταξά εγκαταστάθηκε στην καρδιά του κράτους μας ο ρεβανσισμός των εθνικοφρόνων και οικοδόμησε ένα αυταρχικό και διχαστικό κρατικό μηχανισμό που, μεταξύ άλλων, διατήρησε για δεκαετίες την πολιτική περιθωριοποίηση των προσφύγων και την αποσιώπηση της οικονομικής και πολιτισμικής συμβολής τους.

Μόνο με την αναγνώριση και αναψηλάφηση της ιστορίας μας μπορεί να επουλωθεί το τραύμα και να αμυνθούμε έναντι του ιστορικού αναθεωρητισμού, ιδίως εκείνου του επιθετικού αναθεωρητισμού από τη μεριά του Τούρκου Προέδρου που επιδιώκει την αποσταθεροποίηση της περιοχής μας, αμφισβητώντας ακόμα και τη Συνθήκη της Λωζάνης και δηλητηριάζοντας τις προσπάθειες που κάνουμε εδώ και χρόνια από τις δυο πλευρές του Αιγαίου για φιλία και συνεργασία των δύο λαών.

Ο Γ. Μπουρνούς μίλησε για το πείσμα και τη δύναμη των προσφύγων, μέσα σε χίλιες αντιξοότητες, να ξαναστήσουν τις ζωές τους, να προκόψουν, να χτίσουν τη νέα τους πατρίδα και να τιμήσουν με αυτό τον τρόπο κι όσους άφησαν πίσω τους. Μίλησε για το χρέος μας να αναδεικνύουμε και να αναγνωρίζουμε την ανεξάλειπτη συμβολή των προσφύγων στην οικοδόμηση της σύγχρονης Ελλάδας, στον εκμοντερνισμό της, στην οικονομία της, στον πολιτισμό της, στην πολιτική και τις ιδέες της, στην Εθνική Αντίσταση και τις μάχες για τη Δημοκρατία. Αναφέρθηκε στο χρέος μας έναντι της μνήμης των προγόνων μας να δώσουμε αγώνα για μια καλύτερη Ελλάδα, που δεν θα αφήνει κανένα πίσω και θα πρωταγωνιστεί στον αγώνα για την Ειρήνη, τη δημοκρατία και τη συνανάπτυξη στη γειτονιά της.

«Είμαι απόγονος προσφύγων από την Αγία Παρασκευή του Τσεσμέ, το Αϊβαλί και τη Μενεμένη» είπε κλείνοντας την συναισθηματικα φορτισμένη ομιλία του, ο Γιάννης Μπουρνούς. «Μεγάλωσα στην ιχθυόσκαλα της Μυτιλήνης, εκεί που πρόκοψαν οι πρόσφυγες ψαράδες, που έφεραν μαζί τους την τέχνη τους από τη Χερσόνησο της Ερυθραίας. Την ταυτότητα και την κληρονομιά αυτή την κουβαλάω σαν πολύτιμο φυλακτό και θα συνεχίσω να την κουβαλάω με υπερηφάνεια όσο ζω. Σε αυτούς τους ανθρώπους αφιερώνω, ως ελάχιστο φόρο τιμής, αυτή την ομιλία».  

Το πλήρες κείμενο της ομιλίας:

Ειδική εκδήλωση της Βουλής των Ελλήνων για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή 14/9/22

«Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, μνημονεύουμε τη γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας, όπως καθιερώθηκε με τον νόμο 2645/1998 της Βουλής των Ελλήνων. Μνημονεύουμε τις εκατοντάδες χιλιάδες νεκρών, το ενάμισι εκατομμύριο πρόσφυγες, τον οριστικό, αμετάκλητο, βάρβαρο και απάνθρωπο ξεριζωμό ενός κομματιού του ελληνισμού από μια εστία χιλιετιών, από έναν τουρκικό στρατό που δεν επεδίωκε μόνο τη νίκη, αλλά και τη σφαγή και το πλιάτσικο, ως εκδίκηση για τη Μικρασιατική Εκστρατεία.

Καθιερώσαμε τη μέρα αυτή για να διασώσουμε την ιστορική μνήμη από την υποβάθμιση και την αποσιώπηση της Καταστροφής, των αιτιών της και των συνεπειών της σε όσους την έζησαν.

Μιας Καταστροφής που ήρθε ως απόρροια αφενός των τραγικών ψευδαισθήσεων περί αμέριστης στήριξης της Ελλάδας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής για την υλοποίηση της Μεγάλης Ιδέας, και αφετέρου του Εθνικού Διχασμού. Τα πάθη του τότε διχασμού έχουν σβήσει, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχαστούν πράξεις και επιλογές εκείνης της εποχής. Ο Μικρασιατικός Ελληνισμός αρχικά και οι Μικρασιάτες πρόσφυγες στη συνέχεια, υπέστησαν τις οδυνηρές συνέπειες αυτής της σύγκρουσης, γιατί η μοίρα τους συνδέθηκε με κάθε πτυχή της. Με τις υποκριτικές υποσχέσεις των Κωνσταντινικών το 1920 για άμεσο τερματισμό του πολέμου, με τη μετεκλογική, πατριδοκάπηλη μεταστροφή και συνέχιση της εκστρατείας με τυχοδιωκτικό χαρακτήρα και τη διαχείρισή της από ηγεσίες φανατικά κομματικοποιημένες με μόνο κριτήριο αξιοσύνης τους δεσμούς τους με τη βασιλική οικογένεια.

Την καθιερώσαμε για να γίνεται και μια αφορμή περισυλλογής και αναστοχασμού για κάθε γενοκτονία, εθνοκάθαρση, βαρβαρότητα που έζησαν και ζουν συνάνθρωποί μας σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Και μαζί με την περισυλλογή, να εξαφανίζουμε και κάθε ίχνος ανοχής και επανάπαυσης μπροστά σε νέα εγκλήματα. Στη χώρα μας αξίζει να πρωταγωνιστεί στην υπεράσπιση του Διεθνούς Δικαίου και της διεθνούς νομιμότητας.

Φέτος, όμως συμπληρώνονται εκατό χρόνια από την Καταστροφή. Εκατό χρόνια, ένας αιώνας, φαίνονται πολλά, αλλά είναι 3 ή 4 γενιές πίσω. Είναι η εποχή των Μικρασιατών παππούδων και γιαγιάδων μας. Γι’ αυτό είναι ακόμα ζωντανές οι μνήμες, γι’ αυτό επιβιώνει το ίχνος του τραύματος. Για όσους έχουμε προσφυγική καταγωγή από τη Μικρά Ασία, είναι οι μνήμες με τις οποίες μεγαλώσαμε. Είναι τραγούδια, διηγήσεις, έθιμα, τα ονόματα των χωριών και των πόλεών μας, είναι τα δικά μας ονόματα και επίθετα.

Γι’ αυτό ακριβώς, θυμόμαστε τη Μικρασιατική Καταστροφή και για να αποκαταστήσουμε όσο ήταν δυνατό και αδικίες. Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε τις αφηγήσεις για τις αδικίες και τα τραύματα από τη συμπεριφορά και τη μεταχείριση που επιφυλάχθηκε, εδώ στη χώρα μας, στους Μικρασιάτες προγόνους μας.

Η περιφρόνηση και ο ρατσισμός της παλαιοελλαδίτικης ελίτ για τους Μικρασιάτες Έλληνες, τους «πρόσφιγγες», τους «τουρκόσπορους» και τους «όψιμους Έλληνες», όπως τους αποκαλούσαν οι εθνικόφρονες. Οι ντροπιαστικές παραινέσεις και διαταγές να τους αφήσουν στην τύχη τους, στα χέρια αυτών που τους καταδίωκαν και τους σφαγίαζαν. Η απέχθεια για τους εξαθλιωμένους πρόσφυγες και τις πολιτικές τους προτιμήσεις. Ο ρεβανσισμός, που με τη δικτατορία Μεταξά εγκαταστάθηκε στην καρδιά του κράτους μας και οικοδόμησε ένα αυταρχικό, διχαστικό κράτος που οι δομές του επιβίωσαν πολλές δεκαετίες. Που διατήρησε την καχυποψία του επίσημου κράτους για τους πρόσφυγες, την πολιτική τους περιθωριοποίηση, την αποσιώπηση της δυναμικής και πολύτιμης συμβολής τους στην οικονομία και στον πολιτισμό μας. Για δεκαετίες ζήσαμε την περιφρόνηση για τους «ανατολίτες» Έλληνες, για τα ήθη τους και τα επιτεύγματά τους, βιώσαμε την υποβάθμιση της μικρασιατικής τραγωδίας.  

Θυμόμαστε λοιπόν τα θύματα της γενοκτονίας, αλλά και εκείνους τους «ανεπιθύμητους» συμπατριώτες και τα βάσανά τους, ακριβώς γιατί μόνο με μια θαρραλέα αναψηλάφηση της ιστορίας μας μπορεί να επουλωθεί το τραύμα και να αμυνθούμε ως λαός στον ιστορικό αναθεωρητισμό.

Ιδίως όταν έχει κάνει την εμφάνισή του ένας επιθετικός αναθεωρητισμός για τα γεγονότα της εποχής από την πλευρά του Τούρκου Προέδρου, που επιδιώκει την αποσταθεροποίηση στην περιοχή μας αμφισβητώντας ακόμα και τη Συνθήκη της Λωζάνης, προκειμένου να δικαιολογήσει τις παράνομες, καθημερινές πια προκλήσεις του έναντι των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Μια πολιτική στην οποία απαντά ενωμένος ο ελληνικός λαός, η οποία δεν μπορεί και δεν πρέπει να αφήσουμε να δηλητηριάσει τις προσπάθειες που κάνουμε εδώ και χρόνια στις δύο ακτές του Αιγαίου για φιλία και συνεργασία των δύο λαών.

Να θυμόμαστε όμως και αυτά που πετύχαμε όλοι μαζί. Την ενσωμάτωση ενός γιγάντιου αριθμού προσφύγων που ισοδυναμούσε με το 30% του τότε πληθυσμού της χώρας, που ήταν ένα ιστορικό επίτευγμα που δεν πρέπει να ξεχαστεί. Ο μικρασιατικός ελληνισμός αρνήθηκε τον ρόλο του θύματος. Οι πρόσφυγες, οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, βρήκαν τη δύναμη και το πείσμα, μέσα σε χίλιες αντιξοότητες, να ξαναστήσουν τις ζωές τους, να προκόψουν, να χτίσουν τη νέα τους πατρίδα. Να τιμήσουν με αυτό τον τρόπο κι όσους άφησαν πίσω τους.

Υποχρέωσή μας, η ανάδειξη και η αναγνώριση της συμβολής των προσφύγων στην οικοδόμηση της σύγχρονης Ελλάδας. Στον εκμοντερνισμό της, στο εργατικό της κίνημα, στο χτίσιμο των υποδομών της, στον εκσυγχρονισμό της γεωργίας και της αλιείας της, στην εκβιομηχάνισή της, στην ανανέωση των ιδεών και της πολιτικής της. Στον πολιτισμό της, στη μουσική, στη λογοτεχνία και την ποίησή της. Αλλά και στην εποποιία της Εθνικής Αντίστασης και τις μετέπειτα μάχες για τη δημοκρατία.

Χρέος μας να μη ξεθωριάσει ποτέ η μνήμη εκείνων που χάθηκαν άδικα κι εκείνων που πέρασαν από την καταστροφή και την απόγνωση στη δημιουργία και την προκοπή.

Χρέος μας, εκατό χρόνια μετά, να κοιτάξουμε την ιστορία μας στα μάτια. Και στη μνήμη των προγόνων μας, να δώσουμε υπόσχεση για μια Ελλάδα καλύτερη, που θα παλεύει συλλογικά στα δύσκολα και δεν θ’ αφήνει κανέναν πίσω. Μια Ελλάδα που θα υπερασπίζεται πάντα το δίκαιο και τα δίκαιά της και ταυτόχρονα θα πρωταγωνιστεί στον αγώνα για ειρήνη, δημοκρατία, σταθερότητα και συνανάπτυξη στη γειτονιά της.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Είμαι απόγονος προσφύγων από την Αγία Παρασκευή του Τσεσμέ, το Αϊβαλί και τη Μενεμένη. Μεγάλωσα στην ιχθυόσκαλα της Μυτιλήνης, εκεί που πρόκοψαν οι πρόσφυγες ψαράδες, που έφεραν μαζί τους την τέχνη τους από τη Χερσόνησο της Ερυθραίας. Την ταυτότητα και την κληρονομιά αυτή την κουβαλάω σαν πολύτιμο φυλακτό και θα συνεχίσω να την κουβαλάω με υπερηφάνεια όσο ζω. Σε αυτούς τους ανθρώπους αφιερώνω, ως ελάχιστο φόρο τιμής, αυτή την ομιλία.

Σας ευχαριστώ».