Διαβάζοντας τα εξαιρετικά βιβλία που σας προτείνω παρακάτω χάρηκα που κυκλοφόρησαν φέτος τέτοιες σπουδαίες δουλειές. Μακάρι να τις διαβάσουν όσο γίνεται περισσότερα παιδιά, συμπληρώνοντας τις γνώσεις τους σχετικά με την Μικρασιατική Καταστροφή.

Ο μεγάλος αποχαιρετισμός, της Γαλάτειας Γρηγοριάδου-Σουρέλη, απέσπασε δικαίως το Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών, το Α΄ Βραβείο Εφηβικού Μυθιστορήματος Ένωσης Σμυρναίων. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Το διάβασα με συγκίνηση μεγάλη, μου θύμισε κάτι από τις διηγήσεις των προγόνων μου. Αναφέρεται η συγγραφέας σε αλήθειες γνωστές και λιγότερο γνωστές. Σε ιστορικά γεγονότα που θα έπρεπε να γνωρίζουν τα παιδιά αυτής της χώρας. Στο ιστορικό μυθιστόρημα τούτο συναντάμε την ανθρωπιά μέσα στον πόλεμο και από τις δύο μεριές, αλλά και την απανθρωπιά! Ακόμα και τον έρωτα τον αγνό! Ως και ένα όμορφο Σμυρναίικο παραμύθι! Η ιστορία διαβάζεται ευχάριστα από όλους θαρρώ από 11 χρονών έως 101, έχει σε όλους να πει πράγματα!

Από το οπισθόφυλλο: Η χαρά και η πίκρα, η γεύση της ελευθερίας και του χωρισμού, η αναμονή και η νοσταλγία, η ελπίδα και η απογοήτευση, το άμετρο θάρρος αλλά και ο φόβος, η ανθρωπιά και η πίστη, όλα υπάρχουν σ' αυτό το δυνατό μυθιστόρημα. Όμως εκείνο που αναδίνεται τόσο έντονα μέσα από τις σελίδες του είναι αυτή η υπέροχη αίσθηση της συνέχειας. Ο παλιός κόσμος και ο σημερινός, άρρηκτα δεμένοι με τον κρίκο που όλοι μάθαμε να σεβόμαστε. Την ΙΩΝΙΑ.

ΓΙΑ ΝΑ ΖΟΥΜΕ ΕΝΩΜΕΝΟΙ –Νίκες και ήττες μιας Μεγάλης Ιδέας, της Ελένης Σβορώνου, με εικόνες του Χρήστου Κούρτογλου, από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Ένα καταπληκτικό βιβλίο που θα βοηθήσει τα παιδιά να μάθουν την ιστορία γύρω από την Μικρασιατική Καταστροφή, μακάρι να ήταν έτσι και τα σχολικά βιβλία, δεν θα μπέρδευαν τα παιδιά τα γεγονότα και τις επετείους! Σκανάροντας τον κωδικό που υπάρχει στο οπισθόφυλλο βρίσκει κανείς εκπαιδευτικό υλικό για το βιβλίο.

Γράφει η βραβευμένη συγγραφέας του μεταξύ άλλων:

Με οδηγό τη σύγχρονη ιστοριογραφία που της προσφέρει όχι μόνο αξιόπιστα επιστημονικά έργα αλλά και συναρπαστικές αφηγήσεις, προσπάθησα να καταλάβω πρώτα κι ύστερα να αφηγηθώ κι εγώ με τη σειρά μου για τα παιδιά αυτή την άγνωστη περίοδο της Ιστορίας της.

Άνοιξα το σεντούκι και βρήκα τόσους θησαυρούς που δεν ήξερα ποιος θα είναι ο κεντρικός ήρωας στην αφήγησή μου, ποιος άξιζε τον πρώτο ρόλο. Τελικά τον πήρε η υπόθεση της ενότητας της κοινωνίας της. Της είναι αυτή η ηρωίδα, είπα, μια και κουραστήκαμε να ακούμε το αντίθετο, πως έχουμε την τάση για διχόνοια. Της οι εθνικές ιστορίες και της οι επαναστάσεις έχουν της εμφυλίους ή διχασμούς της. Και της στιγμές θαυμαστής ενότητας κατά της οποίες μεγαλουργούν. Της αυτές οι ιστορίες είναι άξιες να ειπωθούν για να «αστράψει φως και να γνωρίσει ο νιος τον εαυτό του», η κοινωνία τον εαυτό της.

Αντίο, Σμύρνη, της Ιωάννας Μπαμπέτα, η εικονογράφηση είναι της Άρτεμις Πρόβου, μας μιλά για την ζωή εκεί, τότε, για το όνειρο της Μεγάλης Ελλάδας, για την ειρηνική συμβίωση των λαών, την φιλία δύο αγοριών, ελληνόπουλο και Τουρκόπουλο που έγιναν αδελφοποίητα ενώνοντας το αίμα τους! Μια συνήθεια που τιμούσαν στην Μικρά Ασία σαν ιερή!

Στις 5 Σεπτεμβρίου του ’22 ο μικρός Λευτέρης, έγινε 10 χρονών, πήρε ως δώρο το πολυπόθητο γαλάζιο ποδήλατο, το οποίο δεν πρόλαβε να χαρεί! Αναγκάστηκε να το αφήσει πίσω του, μαζί με ότι άλλο είχε, ακόμα και τον αδερφικό του φίλο! Μόνο το κουδούνι του ποδηλάτου του πήρε μαζί, και υπό τους ήχους του έλεγε το δικό του αντίο από το καραβάκι, στην πόλη του την Σμύρνη, που φλέγονταν! Μια συγκινητική ιστορία, που θυμίζει σε πολλά σημεία της, τις ιστορίες που ακούγαμε από τους συγγενείς και φίλους μας από την Μικρά Ασία! Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας. Από το οπισθόφυλλο του:

Ήταν άνοιξη του 1919 όταν ο μπαμπάς υποσχέθηκε στον Λευτέρη ένα ποδήλατο. Εκείνες τις μέρες ελληνικές σημαίες γέμιζαν τον χάρτη και στόλιζαν τα μπαλκόνια. «Ήρθαν οι Έλληνες!» Ο καιρός περνούσε και ο Λευτέρης παρέα με τον φίλο του τον Ασλάν σεργιάνιζαν στην προκυμαία του Και. Σχεδίαζαν ταξίδια κι έκαναν όνειρα για το μέλλον. Ήταν Σεπτέμβριος του 1922 όταν οι ελληνικές σημαίες κατέβηκαν, τα όνειρα έγιναν εφιάλτες και τα ταξίδια ήταν πλέον χωρίς επιστροφή.«Αντίο, Σμύρνη».

Η σπηλιά της γοργόνας, της Λίτσας Ψαραύτη, από τις εκδόσεις Πατάκη, είναι ένα βραβευμένο βιβλίο από την Ακαδημία Αθηνών, και Κρατικό Βραβείο, Βραβείο Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου! Ο τίτλος μπορεί αρχικά να ξεγελάει, όπως και το πολύ όμορφο εξώφυλλο του, μα η ιστορία που μας αφηγείται μας πάει πίσω στην Σμύρνη, το ‘22!

Οι γυναίκες της οικογένειας διηγούνται την ιστορία της οικογένειας τους, που είναι ούτε λίγο ούτε πολύ, και η ιστορία της νεότερης Ελλάδας μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, τον εμφύλιο και ότι ακολούθησε!

Οι γυναίκες έφτιαξαν ένα εργόχειρο με ότι είχε μείνει από τα ρούχα που φορούσαν όταν έγιναν προσφυγοπούλες, ένα κειμήλιο ιερό γι αυτές που διατρέχει όλο το έργο! (Θα μπορούσε να γίνει θεατρικό έργο!) Ένα βιβλίο που δεν θέλεις να το αφήσεις από τα χέρια σου! Από την αρχή ως το τέλος, και ο επίλογος πόσο σοφά γραμμένος! Καταλήγει με λόγια σαν αυτά που θυμάμαι από τον δικό μου παππού από τις Φώκαιες της Μικράς Ασίας, λόγια που θα έχετε παρόμοια ακούσει και θα θυμάστε πιθανόν και εσείς! Ίσως όχι τόσο όμορφα και εύστοχα διατυπωμένα όπως από τη συγγραφέα, γράφει: «Δε νιώθω μίσος για κανέναν πια… Αλλά δεν πρέπει να ξεχάσουμε όσα ζήσαμε. Έχουμε χρέος να κρατήσουμε τις μνήμες ζωντανές. Για να μη ζήσει η πατρίδα μας άλλες καταστροφές και ξεριζωμούς…».

Από το οπισθόφυλλο: Η σπηλιά μιας γοργόνας σ’ ένα νησί του Αιγαίου και μέσα της μια εκκλησιά φτιαγμένη από θαλασσινά βότσαλα...Μια μεγάλη αγάπη κι ένας μυστικός γάμος στη σπηλιά...

Η γερόντισσα γιαγιά διηγείται στην εγγονή της την αληθινή ιστορία της οικογένειας όταν διώχτηκε από τη Σμύρνη, το 1922.Τα κατοπινά χρόνια στο νησί, οι περιπέτειες, οι αποκαλύψεις και τα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή των ηρώων, του νησιού, αλλά κι ολόκληρης της Ελλάδας...

Μυστική αποστολή –Η πίσω αυλή, της Μαρίας Δασκαλάκη, από τις εκδόσεις Μίνωας, ένα βιβλίο που μας ταξιδεύει αλλά και μας ξεναγεί τόσο στη Νάξο του σήμερα, όσο και στην Σμύρνη του χθες μα και του σήμερα, μέσα από μια υπέροχη οικογενειακή ιστορία! Αναφορές στην Μυτιλήνη, βρίσκουμε και σε αυτό το βιβλίο, όπως και μεγάλες αλήθειες! Σαν αυτή: «- Στους πολέμους, νομίζεις πως υπάρχουν καλοί και κακοί; τον ρώτησε η Κυριακή. Ή μήπως υπάρχουν νικητές και ηττημένοι; Σε τέτοιες καταστάσεις, όλοι ηττημένοι βγαίνουν στο τέλος».

Μα και εκείνο το ονειρεμένο ταξίδι για πολλούς, ταξίδι –ιερό προσκύνημα, στον τόπο των προγόνων τους! Με τους κρυμμένους θησαυρούς, που άλλοι ανακαλύφθηκαν και άλλοι όχι! Μυστικά που έμειναν κρυμμένα και άλλα που αποκαλύφθηκαν! ‘’Για να θυμούνται οι παλιοί και να γνωρίσουν οι νεότεροι!’’
Από το οπισθόφυλλο: Όταν η Ζωή μετακομίζει με την οικογένειά της στη Νάξο, τόπο καταγωγής της μητέρας της, ανακαλύπτει ένα νησί που θα λατρέψει. Η Ζωή γεννήθηκε με ημιτελές το ένα της χέρι.

Τα μισοτελειωμένα αγάλματα και κτίσματα που συναντά στις εξερευνήσεις της στο κυκλαδίτικο νησί την κάνουν να νιώθει μέρος του τόπου. Το καλοκαίρι των παιδιών αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν βρίσκουν ένα μπαούλο στην αποθήκη τους με πράγματα των προ-προγιαγιάδων τους από τον τόπο καταγωγής τους, τη Σμύρνη.

Στην παρέα έχει προστεθεί και ο γείτονάς τους, ο Νικόδημος. Η γιαγιά Κυριακή αναλαμβάνει την ξενάγησή τους στην ιστορία της Σμύρνης των αρχών του προηγούμενου αιώνα, λέγοντάς τους έτσι όσα οδήγησαν σε μία από τις μεγαλύτερες καταστροφές της ανθρωπότητας. Πώς συνδέεται η βελανιδιά της αυλής τους με όλα αυτά;

Τι ανοίγουν όλα εκείνα τα κλειδιά που ανακάλυψαν τα παιδιά μέσα στο μπαούλο; Θα καταφέρουν να εξιχνιάσουν και τούτη τη μυστική αποστολή;

Ελευθέριος Βενιζέλος –Ακολουθώντας τα βήματά του στην Ιστορία, μια εικονογραφημένη βιογραφία, από την Μάρω Βασιλειάδου, σε επιστημονική επιμέλεια του Κωστή Γκοτσίνα, εικόνες της Θέντα Μιμηλάκη. Από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών « Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος».Από το οπισθόφυλλο αυτού του εκπληκτικού βιβλίου: «Η καλύτερη πολιτική είναι η τιμιότητα».
Γεννημένος το 1864, όταν η Κρήτη ήταν ακόμη κομμάτι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο Ελευθέριος ήταν ο αγαπημένος γιος του Κυριάκου και της Στυλιανής Βενιζέλου.
Όμως αυτό το βιβλίο δεν μιλά μόνο για την εξαιρετική μοίρα του νεαρού Κρητικού που, μεγαλώνοντας, έγινε πρωταγωνιστής στα πιο κρίσιμα πολιτικά γεγονότα της εποχής του.
Δείχνει ταυτόχρονα με ποιο τρόπο ο χαϊδεμένος Λευτεράκης, ο μαχητικός δικηγόρος, δημοσιογράφος και πολιτικός Ελευθέριος, έγινε στην πορεία ο ηγέτης Ελευθέριος Βενιζέλος, μια σπουδαία μορφή της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Η πολιτική ιδιοφυΐα, η διπλωματική ικανότητα, η εργατικότητα, η τόλμη και η αισιοδοξία καθοδήγησαν τα βήματά του.
Ονειρεύτηκε μια Ελλάδα μεγαλύτερη, άξια, πιο δυ¬νατή, και έκανε το όραμά του πραγματι-κότητα.
Αυτή η εικονογραφημένη βιογραφία –η πρώτη γραμμένη ειδικά για παιδιά και νέους– ζωντανεύει στιγμιότυπα από τη συναρπαστική ζωή του και αφηγείται με απλό τρόπο τα ιστορικά γεγονότα που δημιούργησαν τον μύθο του.
Η εικονογράφηση, παίρνοντας έμπνευση από φωτογραφίες, έγγραφα και εφημερίδες εποχής, μας μεταφέρει δυναμικά στον κόσμο όπου εκείνος έζησε και έδρασε.

*Η Αθανασία Δαφιώτη είναι δημοσιογράφος-συγγραφέας