Δεν έκρυψαν την αγανάκτησή τους οι τέσσερις εκπρόσωποι της Ένωσης Πρακτόρων Λέσβου στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου. Ο πρόεδρος της Ένωσης, Παναγιώτης Χατζηκυριάκος, ο Ηλίας Πίκουλος, που ασχολείται με την κρουαζιέρα, ο Άρης Γρηγορίου, με αντικείμενο τις πτήσεις charter από το εξωτερικό, και ο Άρης Λαζαρής, που δραστηριοποιείται κυρίως στην τουρκική αγορά, περιέγραψαν έναν προορισμό με σημαντικές δυνατότητες, ο οποίος, όπως υποστήριξαν, δεν καταφέρνει να τις αξιοποιήσει.

Η κριτική τους στράφηκε στις ελλείψεις του λιμανιού και του αεροδρομίου, στην απουσία συντονισμού και στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι δράσεις τουριστικής προβολής. Επέμειναν ότι οι επαγγελματίες που βρίσκονται καθημερινά σε επαφή με εταιρείες και επισκέπτες δεν συμμετέχουν ουσιαστικά στις επιτροπές και στις αποφάσεις που αφορούν τον τουρισμό. «Δεν γίνεται να αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα που διατυπώθηκε στη συνέντευξη.

Οι χαμένες προσεγγίσεις και το λιμάνι που δεν είναι έτοιμο

Ο Ηλίας Πίκουλος περιέγραψε την πορεία της κρουαζιέρας στη Λέσβο ως μια διαδρομή που ανακόπηκε απότομα, με το νησί να χάνει τη θέση του στα προγράμματα των εταιρειών κατά την περίοδο της μεταναστευτικής κρίσης. Όπως ανέφερε, από το 2015 χάθηκαν περίπου 35 προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων, οι οποίες μεταφέρθηκαν στη Λήμνο.

Η επιστροφή στον προγραμματισμό των εταιρειών, εξήγησε, δεν γίνεται από τη μια χρονιά στην άλλη. Τα δρομολόγια σχεδιάζονται τέσσερα και πέντε χρόνια νωρίτερα, ενώ, όπως είπε, έχουν ήδη αρχίσει να καταγράφονται προσεγγίσεις για το 2028. Το πρόβλημα είναι ότι η Λέσβος δεν διαθέτει κατάλληλο σημείο πρόσδεσης, με αποτέλεσμα τα κρουαζιερόπλοια να εξαρτώνται από τις λάντζες και τις καιρικές συνθήκες για την αποβίβαση των επιβατών.

Η διαδικασία αυτή, όπως τόνισε, προκαλεί ανησυχία στις εταιρείες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για επιβάτες μεγαλύτερης ηλικίας. Ακόμη και όταν ο καιρός δεν φαίνεται ιδιαίτερα δυσμενής, η απόφαση για την ασφαλή αποβίβαση ανήκει στον καπετάνιο και στην εταιρεία. Ο Πίκουλος ανέφερε ότι πρόσφατα κρουαζιερόπλοιο δεν αποβίβασε τους επιβάτες του και κατευθύνθηκε σε άλλο λιμάνι, ενώ για τον Νοέμβριο απομένουν τέσσερις με πέντε προγραμματισμένες προσεγγίσεις, για τις οποίες υπάρχει ανησυχία λόγω των καιρικών συνθηκών.

Ο σχεδιασμός του νέου λιμενικού χώρου δεν αποτελεί άμεση λύση, καθώς, όπως ειπώθηκε, το συνολικό Master Plan παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και δεκαετίες. Στο μεταξύ, οι πράκτορες ζητούν να εξεταστούν πρακτικές λύσεις στο υφιστάμενο λιμάνι. Ο Πίκουλος υποστήριξε ότι πλοία μήκους έως περίπου 180 μέτρων θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να πλαγιοδετήσουν, εφόσον εξασφαλιστεί το απαιτούμενο μήκος για την ασφαλή πρόσδεσή τους, που υπολόγισε στα 220 με 230 μέτρα.

Έθεσε ακόμη το ενδεχόμενο να αξιοποιηθούν διαθέσιμες θέσεις πρόσδεσης και να υπάρξει συνεννόηση με το Τελωνείο και τις αρμόδιες λιμενικές υπηρεσίες, ώστε να εξεταστεί η εξυπηρέτηση ορισμένων προσεγγίσεων με προσωρινή διαδικασία. Όπως είπε, υπάρχει τεχνική μελέτη με στοιχεία για τα βυθίσματα και τις δυνατότητες του λιμανιού, την οποία θα μπορούσε να αξιοποιήσει το Λιμενικό Ταμείο στις επαφές του με τις εταιρείες.

Περισσότερες πτήσεις, οι ίδιες ελλείψεις

Ο Άρης Γρηγορίου παρουσίασε θετικά σημάδια για το πρόγραμμα των πτήσεων charter το 2027, με ενίσχυση συνδέσεων από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Πολωνία και την Τσεχία. Η αύξηση αυτή, ωστόσο, δημιουργεί πρόσθετη πίεση στο αεροδρόμιο, όπου ήδη καταγράφονται προβλήματα με τη στάθμευση των αεροσκαφών και την εξυπηρέτηση των επιβατών.

Όπως ανέφερε, τις ημέρες αιχμής χρειάζονται περίπου 24 με 26 τουριστικά λεωφορεία για τις μεταφορές των επισκεπτών. Αν συμπέσουν περισσότερες πτήσεις, η κατάσταση γίνεται δύσκολη τόσο για τον χώρο στάθμευσης όσο και για την κυκλοφορία των λεωφορείων. Κατά τον ίδιο, το αεροδρόμιο δεν μπορεί να εξυπηρετήσει απρόσκοπτα περισσότερα από πέντε αεροσκάφη ταυτόχρονα, με αποτέλεσμα οι μεταφορές να οργανώνονται με βάση τις ώρες άφιξης και αναχώρησης κάθε πτήσης.

Ο Γρηγορίου αναφέρθηκε και στην έλλειψη επαρκών στεγασμένων χώρων αναμονής. Περιέγραψε περιστατικό κατά το οποίο, σε έντονη βροχόπτωση, επιβάτες περίμεναν περίπου 45 λεπτά μέσα στο αεροδρόμιο μέχρι να μπορέσουν να επιβιβαστούν στα λεωφορεία. Επισήμανε ότι τέτοιες δυσλειτουργίες δεν είναι απλώς ταλαιπωρία για τον επισκέπτη, αλλά μεταφέρονται και στις εταιρείες που αξιολογούν την ποιότητα της εξυπηρέτησης.

Η τουρκική αγορά μεγαλώνει, αλλά η ευκαιρία δεν αξιοποιείται

Στην αύξηση της επισκεψιμότητας από την Τουρκία αναφέρθηκε ο Άρης Λαζαρής. Όπως είπε, από περίπου 10.000 με 20.000 επισκέπτες το 2010, οι αφίξεις έχουν φτάσει σήμερα περίπου τις 150.000 τον χρόνο. Παρέθεσε, επίσης, το λιμενικό τέλος των 5 ευρώ ανά επισκέπτη και στοιχεία για το πιλοτικό πρόγραμμα έκδοσης βίζας, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη κίνηση αποφέρει σημαντικά έσοδα και στο ελληνικό κράτος.

Οι επισκέπτες, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν προέρχονται μόνο από τα απέναντι παράλια. Στη Λέσβο φτάνουν οργανωμένα γκρουπ από χώρες όπως η Κολομβία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία, ενώ ταξιδιώτες από τη Βόρεια Ελλάδα χρησιμοποιούν τη διαδρομή μέσω Τουρκίας. Ωστόσο, όπως κατήγγειλε, δεν υπάρχει οργανωμένη υποδοχή ή ενιαία πρωτοβουλία για να γνωρίσουν οι επισκέπτες την πόλη και το νησί. «Πρώτα ανοίγεις και μετά περιμένεις τον κόσμο», ήταν το νόημα της παρέμβασής του προς όσους θεωρούν ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να περιμένουν να αυξηθεί η κίνηση πριν προετοιμαστούν.

Ο ίδιος μίλησε με εμφανή απογοήτευση για την απουσία συνεργασίας με τους θεσμικούς φορείς, λέγοντας ότι οι πράκτορες αναλαμβάνουν ιδιωτικά να ανοίξουν αγορές και να φέρουν επισκέπτες, χωρίς να έχουν θέση στον σχεδιασμό των δράσεων. «Κάθε μέρα σκέφτομαι να τα παρατήσω», ανέφερε, περιγράφοντας την αγανάκτησή του για την έλλειψη ανταπόκρισης, παρότι, όπως είπε, βρίσκεται καθημερινά σε επαφή με το Τελωνείο και την Αστυνομία για να διευκολύνει την άφιξη των επισκεπτών.

Κλειστή αγορά την ώρα που οι επισκέπτες θέλουν να ψωνίσουν

Στη συνέντευξη τέθηκε και το ζήτημα του ωραρίου των καταστημάτων. Οι πράκτορες μετέφεραν παράπονα επισκεπτών που θέλουν να περπατήσουν στην αγορά μετά τις εκδρομές, το φαγητό και τις υπόλοιπες δραστηριότητες της ημέρας, αλλά συχνά βρίσκουν τα καταστήματα κλειστά. Ιδιαίτερα τα Σαββατοκύριακα, όταν, σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους, αναχωρούν από τη Λέσβο 2.500 με 3.000 άνθρωποι, οι επιλογές για αγορές και περιήγηση είναι περιορισμένες.

Οι εκπρόσωποι της Ένωσης αναγνώρισαν ότι πολλά καταστήματα είναι μικρές, ατομικές επιχειρήσεις και ότι η παράταση του ωραρίου συνεπάγεται επιπλέον κόστος και προσωπική επιβάρυνση για τους ιδιοκτήτες. Υποστήριξαν, ωστόσο, ότι χρειάζεται συνεννόηση με τον Εμπορικό Σύλλογο και δοκιμή πιο ευέλικτων ωραρίων, κυρίως τα καλοκαιρινά βράδια. Ως παράδειγμα ανέφεραν νησιά όπως η Λήμνος και η Ρόδος, όπου η αγορά παραμένει ανοιχτή περισσότερες ώρες.

Στο ίδιο πλαίσιο πρότειναν να εξεταστεί, μέσω του Επιμελητηρίου και σε συνεργασία με τα καταστήματα, ένα σύστημα προσφορών ή μια εφαρμογή για τους επιβάτες της κρουαζιέρας. Έτσι, οι επισκέπτες θα μπορούσαν να ενημερώνονται για τα καταστήματα που συμμετέχουν και τις διαθέσιμες εκπτώσεις. Όπως υπογράμμισαν, όμως, τέτοιες πρωτοβουλίες δεν μπορούν να αποδώσουν αν δεν υπάρχουν αφίξεις και αν η αγορά παραμένει κλειστή τις ώρες που οι επισκέπτες είναι διαθέσιμοι.

«Έχουμε κουραστεί να μένουμε εκτός»

Ο πρόεδρος της Ένωσης, Παναγιώτης Χατζηκυριάκος, περιέγραψε την εξάντληση των επαγγελματιών που προετοιμάζουν τη σεζόν σχεδόν έναν χρόνο πριν, ταξιδεύουν, πραγματοποιούν επαφές και αναλαμβάνουν έξοδα για να φέρουν επισκέπτες. Το αποτέλεσμα, όπως είπε, δεν αφορά μόνο τους πράκτορες: πίσω από κάθε άφιξη βρίσκονται ξενοδοχεία, οδηγοί, εστιατόρια, καφέ, ξεναγοί, μουσεία και άλλοι επαγγελματίες της τοπικής οικονομίας.

«Δεν γίνεται να αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς», ήταν η αιχμή του προς τους φορείς που σχεδιάζουν εκθέσεις και δράσεις προβολής χωρίς να ζητούν τη γνώμη των ανθρώπων της αγοράς. Οι πράκτορες ζήτησαν να συμμετέχουν από την αρχή στον σχεδιασμό και πρότειναν να δημιουργηθεί, μέσω του Επιμελητηρίου, ένα σταθερό συντονιστικό σχήμα με τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε οι πρωτοβουλίες να έχουν κοινό στόχο και μετρήσιμο αποτέλεσμα.

Στις παρεμβάσεις τους αναφέρθηκαν ακόμη στην υποβάθμιση της παραλίας από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου έως τον Κράτηγο, με τον Χατζηκυριάκο να υποστηρίζει ότι η πόλη στερείται έναν προσβάσιμο χώρο που θα μπορούσε να εξυπηρετεί κατοίκους και επισκέπτες. Το ζήτημα εντάχθηκε στη συνολικότερη εικόνα που περιέγραψαν: μικρές και μεγάλες ελλείψεις που, όταν επαναλαμβάνονται, διαμορφώνουν αρνητική εμπειρία για τον επισκέπτη.

Οι εκπρόσωποι της Ένωσης δεν έκρυψαν ότι θεωρούν πλέον κρίσιμη τη στάση της τοπικής κοινωνίας. Το ερώτημα, όπως το έθεσαν, δεν είναι μόνο πόσοι επισκέπτες μπορούν να έρθουν, αλλά αν η Λέσβος θα οργανωθεί για να τους υποδεχθεί. Και προειδοποίησαν ότι οι εταιρείες έχουν εναλλακτικές: όταν ένας προορισμός δεν μπορεί να προσφέρει ασφάλεια, εξυπηρέτηση και στοιχειώδεις υποδομές, το πρόγραμμα μεταφέρεται αλλού.