Το μέλλον του λιμανιού της Μυτιλήνης ξαναμπαίνει στο επίκεντρο, με τον Καρά Τεπέ να προβάλλει ως πιθανή λύση για τη μεταφορά λιμενικών δραστηριοτήτων έξω από τον πυκνό αστικό ιστό. Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο την αναδιάταξη των εγκαταστάσεων στο σημερινό λιμάνι. Στο επίσημο αντικείμενο της μελέτης περιλαμβάνεται και το Προγραμματικό Σχέδιο νέου λιμένα στη θέση Παναγιούδα – Καρά Τεπέ, παράλληλα με το Master Plan του υφιστάμενου λιμένα.

Η προοπτική μεταφοράς επανήλθε δημόσια από τον πρόεδρο του Διαδημοτικού Λιμενικού Ταμείου Λέσβου, Παναγιώτη Τακτικό, ο οποίος δήλωσε ότι το σημερινό λιμάνι είναι μικρό για τις ανάγκες του νησιού και πως κάποια στιγμή θα πρέπει να εξεταστεί η μετακίνησή του προς τον Καρά Τεπέ. Πρόκειται για τοποθέτηση που ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση, χωρίς να σημαίνει ότι έχει ληφθεί απόφαση για τη μεταφορά ή ότι υπάρχει εγκεκριμένο έργο νέου λιμανιού.

Μια μελέτη που ξεκίνησε το 2014

Η σημερινή συζήτηση έχει μακρύ ιστορικό. Η αρχική σύμβαση για τη μελέτη του Master Plan υπογράφηκε το 2014, ενώ ήδη από τα πρώτα χρόνια είχε τεθεί ως αντικείμενο η διερεύνηση της ανάγκης για νέο λιμένα στον Καρά Τεπέ. Η μελέτη δεν περιοριζόταν στην αναβάθμιση του υπάρχοντος χώρου: προέβλεπε να εξεταστούν οι λειτουργίες, οι ανάγκες και η κίνηση που θα μπορούσε να εξυπηρετεί ένας νέος λιμένας. 

Το Master Plan παρουσιάστηκε δημόσια το 2017 και επανήλθε το 2019, με προτάσεις για επιβατικές εγκαταστάσεις, κρουαζιέρα, σκάφη αναψυχής και αναδιάταξη της χερσαίας ζώνης. Οι σχεδιασμοί προκάλεσαν συζητήσεις για την επίδραση που θα είχαν στο κέντρο της πόλης, αλλά και για επιμέρους παρεμβάσεις, όπως η αξιοποίηση ή η απομάκρυνση του παλιού κολυμβητηρίου. Το 2022 το Δημοτικό Συμβούλιο συζήτησε πρόταση τροποποίησης του σχεδίου, καθώς οι ανάγκες και οι προτεραιότητες είχαν αλλάξει. 

Τι προβλέπεται σήμερα

Το αντικείμενο της μελέτης, όπως αποτυπώνεται σε επίσημο κυβερνητικό έγγραφο, είναι διπλό. Αφορά  αναμορφωμένο Master Plan για τον παλαιό λιμένα και Προγραμματικό Σχέδιο για νέο λιμένα στη θέση Παναγιούδα – Καρά Τεπέ. Ο σχεδιασμός εξετάζει τις λιμενικές δραστηριότητες σε ορίζοντα 25ετίας. Το ίδιο έγγραφο αναφέρει ότι αναμένονται οι απόψεις των συναρμόδιων φορέων για τα προτεινόμενα έργα. Ο προϋπολογισμός της μελέτης καταγράφεται περίπου στις 496.000 ευρώ, με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους. 

Η προθεσμία ολοκλήρωσης έχει παραταθεί έως τις 5 Μαΐου 2027, καθώς εκκρεμούν διαδικασίες αδειοδότησης και γνωμοδοτήσεις. Η παράταση αφορά τη μελέτη του νέου και του παλαιού λιμένα και δεν συνιστά έγκριση των προτάσεων ούτε έναρξη κατασκευής. Με άλλα λόγια, ο Καρά Τεπές βρίσκεται μέσα στον σχεδιασμό, αλλά η θεσμική και τεχνική διαδικασία παραμένει ανοιχτή. 

Στο ζήτημα των ενάλιων αρχαιοτήτων,  η αρχική θέση που εξετάστηκε στον κόλπο, κοντά στο πεδίο βολής, συνάντησε αντιρρήσεις από την αρμόδια Εφορεία. Στη συνέχεια, η χωροθέτηση μετακινήθηκε σε άλλο σημείο της ευρύτερης περιοχής του Καρά Τεπέ και τότε είχε αναφερθεί ότι υπήρξε θετική γνώμη, μαζί με γεωφυσικό έλεγχο. Κάτι τέτοιο βέβαια δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι έχουν ολοκληρωθεί όλες οι σημερινές εγκρίσεις, αφού υπάρχουν εκκρεμείς γνωμοδοτήσεις από συναρμόδιους φορείς. 

Τι θα γίνει με το σημερινό λιμάνι;

Μια ενδεχόμενη μεταφορά εμπορικών λειτουργιών θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά τη σχέση της πόλης με το παραλιακό της μέτωπο. Θα δημιουργούσε τη δυνατότητα να επανεξεταστούν οι χρήσεις του σημερινού λιμένα και να αποσυμφορηθούν σημεία όπου συνυπάρχουν επιβατική, εμπορική και αστική κίνηση. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί οριστικό σχέδιο για το ποιες δραστηριότητες θα παραμείνουν ή θα αναπτυχθούν εκεί, εφόσον προχωρήσει η δημιουργία νέου λιμανιού.

Η κρουαζιέρα είναι ένα από τα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά. Σε παλαιότερες παρουσιάσεις του Master Plan είχαν προβλεφθεί υποδομές για κρουαζιερόπλοια στην υφιστάμενη λιμενική ζώνη. Παράλληλα, ο ναυτιλιακός πράκτορας Ηλίας Πίκουλος έχει επισημάνει δημόσια την ανάγκη για ασφαλή ντόκο, ώστε τα κρουαζιερόπλοια να μπορούν να δένουν και να αποβιβάζουν επιβάτες με μεγαλύτερη ασφάλεια. 

Έτσι, το Master Plan καλείται να απαντήσει σε δύο αλληλένδετα ερωτήματα. Πώς θα εξυπηρετούνται οι αυξανόμενες ανάγκες του λιμανιού και πώς μπορεί η πόλη να ανακτήσει χώρο από τις λιμενικές λειτουργίες. Η συζήτηση για τον Καρά Τεπέ δείχνει ότι η μεταφορά δεν είναι καινούργια ιδέα,  βρίσκεται στον σχεδιασμό εδώ και χρόνια. Το ζητούμενο πλέον είναι αν θα αποκτήσει συγκεκριμένο, εγκεκριμένο περιεχόμενο και χρονοδιάγραμμα ή αν θα παραμείνει ένα ακόμη κεφάλαιο σε μια μελέτη που, από το 2014 μέχρι σήμερα, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.