Μια ξεχωριστή πτυχή της ζωής των ρετσινάδων και της καθημερινότητας στους παλιούς δασικούς οικισμούς παρουσιάζει η νέα περιοδική έκθεση του Μουσείου Ρητίνης Λέσβου, με επίκεντρο τη μελισσοκομία και τις παραδοσιακές κυψέλες που χρησιμοποιούνταν πριν από αρκετές δεκαετίες.

Υπήρξαν εποχές κατά τις οποίες, κάθε άνοιξη, το Αμπελικό άδειαζε σταδιακά από μεγάλο μέρος των κατοίκων του και η ζωή μεταφερόταν μέσα στο πευκοδάσος. Από τον Μάρτιο έως και τον Οκτώβριο, οι ρετσινάδες εγκατέλειπαν προσωρινά τα σπίτια τους και εγκαθίσταντο κοντά στους τόπους εργασίας τους.

Μέσα στο δάσος δημιουργούνταν μικροί εποχικοί οικισμοί, με καλύβες, μπακάλικο, καφενείο, φούρνο και τις βασικές υποδομές που ήταν απαραίτητες για την καθημερινή ζωή. Οι οικογένειες έπαιρναν μαζί τους ακόμη και μικρά ζώα, όπως κατσίκες και κότες, προκειμένου να εξασφαλίζουν μέρος της διατροφής τους.

Η μελισσοκομία μέσα στο πευκοδάσος

Σε αυτή την ιδιαίτερη κοινότητα του δάσους σημαντική θέση κατείχε και η μελισσοκομία.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Στυλιανού Μελιγωνίτη, ρετσινά, υλοτόμου και μελισσοκόμου από το χωριό, ο οποίος μετέφερε μαζί του στο δάσος ορισμένες από τις παραδοσιακές κυψέλες της εποχής. Οι κυψέλες αυτές ήταν γνωστές ως «κυβέλια» ή «διψέλια» και τοποθετούνταν ακόμη και επάνω στους κορμούς των πεύκων.

Το πευκοδάσος πρόσφερε πλούσια τροφή στις μέλισσες. Η ρίγανη, το θυμάρι, η ασφάκα και τα υπόλοιπα αγριολούλουδα και φυτά της περιοχής παρείχαν νέκταρ και γύρη, ενώ ιδιαίτερη σημασία είχε και το πεύκο.

Εκεί εντοπίζεται η μελιτώδης ουσία που συνδέεται με το έντομο Marchalina hellenica, γνωστή στους κατοίκους ως «βαμβακάδα» ή «βαμβάκι» του πεύκου. Από το μελίτωμα αυτό οι μέλισσες παράγουν το γνωστό πευκόμελο.

Έτσι, άνθρωποι και μέλισσες ακολουθούσαν παράλληλα τον δικό τους κύκλο ζωής μέσα στο δάσος, σε έναν τόπο που αποτελούσε ταυτόχρονα χώρο εργασίας, προσωρινή κατοικία και επίκεντρο της καθημερινότητας για μήνες.

Μια κυψέλη της δεκαετίας του 1960

Μία από αυτές τις παραδοσιακές κυψέλες διασώθηκε από τον οικισμό των ρετσινάδων και σήμερα αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο της τοπικής ιστορίας.

Η κυψέλη, η οποία χρονολογείται από τη δεκαετία του 1960, φιλοξενείται αυτές τις ημέρες στην αίθουσα εκδηλώσεων του Μουσείου Ρητίνης, στο πλαίσιο της νέας περιοδικής έκθεσης.

Πρόκειται για ένα λιτό αντικείμενο καθημερινής χρήσης που, δεκαετίες αργότερα, αποκτά ιδιαίτερη ιστορική και λαογραφική αξία. Μέσα από αυτό αναδεικνύεται ο μόχθος των ρετσινάδων, η σχέση τους με το φυσικό περιβάλλον, αλλά και η γνώση που περνούσε από γενιά σε γενιά.

Η νέα έκθεση του Μουσείου Ρητίνης φέρνει στο προσκήνιο ακόμη μία μνήμη από τους παλιούς οικισμούς των ρετσινάδων, από τις εποχές κατά τις οποίες το δάσος δεν ήταν μόνο τόπος δουλειάς, αλλά για πολλούς ανθρώπους γινόταν για μήνες σπίτι, γειτονιά και ολόκληρη ζωή.