Ένα σημαντικό βήμα για την προστασία και τη μελλοντική αποκατάσταση του Ιερού Ναού Κοιμήσεως Θεοτόκου στα Μιστεγνά πραγματοποιείται μετά την ομόφωνη απόφαση της Περιφερειακής Επιτροπής Βορείου Αιγαίου για τη σύναψη προγραμματικής σύμβασης με το Υπουργείο Πολιτισμού και την Ιερά Μητρόπολη Μυτιλήνης, Ερεσού και Πλωμαρίου.

Η απόφαση ελήφθη κατά τη συνεδρίαση της Περιφερειακής Επιτροπής στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και αφορά την πράξη «Εκπόνηση μελετών για την αποκατάσταση και συντήρηση του Ιερού Ναού Κοιμήσεως Θεοτόκου Μιστεγνών». Το έργο έχει ενταχθεί στο Τεχνικό Πρόγραμμα ΚΑΠ 2026 της Περιφέρειας με συνολικό προϋπολογισμό 100.000 ευρώ.

Ένα μνημείο που χρονολογείται από το 1836

Η σημασία της παρέμβασης συνδέεται και με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και ιστορική αξία του ναού. Σύμφωνα με την προγραμματική σύμβαση, ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου κατασκευάστηκε το 1836 και αποτελεί μία από τις πλέον χαρακτηριστικές βασιλικές λεσβιακού τύπου της περιόδου, διαθέτοντας μεταξύ άλλων ξυλόπηκτη στοά στον όροφο για την πρόσβαση στον γυναικωνίτη.

Ο ναός έχει κηρυχθεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο που χρήζει ειδικής κρατικής προστασίας, ενώ προβλέπεται ζώνη προστασίας 50 μέτρων περιμετρικά του κτίσματος. Αρμόδια για την προστασία του είναι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου.

Στα έγγραφα που συνοδεύουν την απόφαση γίνεται, μάλιστα, ρητή αναφορά σε κατεπείγουσα ανάγκη εκπόνησης μελετών στερέωσης, αποκατάστασης και συντήρησης του ναού.

Από τη στατική μελέτη έως τις τοιχογραφίες και το τέμπλο

Το πρόγραμμα δεν αφορά ακόμη την εκτέλεση των ίδιων των εργασιών αποκατάστασης, αλλά το κρίσιμο προηγούμενο στάδιο της πλήρους μελετητικής ωρίμανσης του έργου.

Ειδικότερα προβλέπεται η εκπόνηση αρχιτεκτονικής μελέτης και αποτύπωσης της υφιστάμενης κατάστασης, στατικής μελέτης δομικής αποκατάστασης, καθώς και ξεχωριστής μελέτης για τη συντήρηση του εσωτερικού διακόσμου, των τοιχογραφιών και των γύψινων στοιχείων.

Παράλληλα, θα εκπονηθούν μελέτες για τη συντήρηση του τέμπλου, των φορητών εικόνων και των κειμηλίων, ηλεκτρομηχανολογική και γεωτεχνική μελέτη, αλλά και μελέτη για τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου.

Μετά την ολοκλήρωσή τους, οι μελέτες θα ακολουθήσουν τις προβλεπόμενες διαδικασίες ελέγχου και θα υποβληθούν στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο προς έγκριση, πριν παραδοθούν στον κύριο του έργου.

Ποιος αναλαμβάνει τι

Στο πλαίσιο της προγραμματικής σύμβασης, το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, αναλαμβάνει τον ρόλο του φορέα υλοποίησης και επιστημονικής εποπτείας.

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου αποτελεί τον φορέα χρηματοδότησης, ενώ η Ιερά Μητρόπολη Μυτιλήνης, Ερεσού και Πλωμαρίου είναι ο κύριος του έργου.

Η Περιφέρεια καλύπτει εξ ολοκλήρου τον προϋπολογισμό των 100.000 ευρώ, χωρίς οικονομική συμμετοχή του Υπουργείου Πολιτισμού ή της Μητρόπολης. Η σχετική πίστωση έχει κατανεμηθεί σε 50.000 ευρώ για το 2026 και 50.000 ευρώ για το 2027.

Ορίζοντας 36 μηνών

Η συνολική διάρκεια της προγραμματικής σύμβασης ορίζεται σε 36 μήνες από την ημερομηνία υπογραφής της, χρονικό διάστημα στο οποίο περιλαμβάνονται οι διοικητικές διαδικασίες, οι αναθέσεις, οι εγκρίσεις, η εκπόνηση των μελετών και η οριστική παραλαβή των παραδοτέων.Το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα προβλέπει έως 12 μήνες για τις διαδικασίες ανάθεσης και τις τμηματικές εγκρίσεις και αντίστοιχο διάστημα για την εκπόνηση του βασικού πακέτου μελετών.