Την αγωνία της για το μέλλον της αυτόχθονης φυλής προβάτου Λέσβου μετέφερε στον υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Αθανάσιο Καββαδά η Ένωση Κτηνοτρόφων Προβάτου Φυλής Λέσβου, κατά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου στο πλαίσιο της επίσκεψής του στο νησί και των επαφών του με τους τοπικούς φορείς.

Η Ένωση παρουσίασε αναλυτικά τις θέσεις της για τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού και παρέδωσε γραπτό υπόμνημα, ζητώντας να εξαντληθούν όλες οι δυνατότητες που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία της φυλής. Μεταξύ άλλων, θέτει το ζήτημα του εμβολιασμού και ζητά την ενεργοποίηση παρέκκλισης από την υποχρεωτική σφαγή για κοπάδια στα οποία ο ιός δεν είναι ενεργός, με ιδιαίτερη μέριμνα για τον πιστοποιημένο «πυρήνα» των προβάτων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα διατήρησης και βελτίωσης των γενετικών πόρων.

Στο υπόμνημα επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη φυλή εκτρέφεται αποκλειστικά στη Λέσβο και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της παραγωγικής, οικονομικής και πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού. Όπως υπογραμμίζεται, οι καθολικές σφαγές απειλούν όχι μόνο το ζωικό κεφάλαιο, αλλά και το ιδιαίτερο μοντέλο προβατοτροφίας της Λέσβου, την παραγωγή τοπικών προϊόντων ΠΟΠ και το μέλλον εκατοντάδων οικογενειών που ζουν από τον πρωτογενή τομέα.

Το υπόμνημα συνέταξε και παρουσίασε ο Ιωάννης Μαστρανεστάσης, τεχνολόγος γεωπόνος Ζωικής Παραγωγής, ο οποίος εργάζεται στην Ένωση Κτηνοτρόφων Προβάτου Φυλής Λέσβου. Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο που παραδόθηκε στον κ. Καββαδά.

Αναλυτικά το υπόμνημα που παραδόθηκε στον κ. Καββαδά αναφέρει:

Το ιδιαίτερο γεωγραφικό ανάγλυφο της Λέσβου, το οποίο χαρακτηρίζεται από φτωχούς σε βλάστηση βοσκοτόπους, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την εκτροφή της αυτόχθονης φυλής προβάτου Λέσβου. Το ημιεντατικό σύστημα εκτροφής που εφαρμόζουμε – συνδυάζοντας ορθολογικά τις χορηγούμενες ζωοτροφές με τη βόσκηση – εξασφαλίζει σημαντική μείωση του κόστους διατροφής και παραγωγής. Το γεγονός αυτό εγγυάται τη βιωσιμότητα και την κερδοφορία των εκτροφών μας.

Σε αυτή την κατεύθυνση συμβάλλει καθοριστικά η επιλογή της συγκεκριμένης φυλής, η οποία αποτελεί το πλέον παραγωγικό πρόβατο της Ελλάδας που διαθέτει έντονα αναπτυγμένο το ένστικτο της βόσκησης, διατηρώντας ακέραιη την παραγωγικότητά του. Για τον λόγο αυτό, η φυλή Λέσβου αποτελεί την επιλογή του 80% περίπου του συνολικού προβατοτροφικού πληθυσμού του νησιού. Ο συνδυασμός της βόσκησης με την πλούσια βιοποικιλότητα του τόπου μας οδηγεί στην παραγωγή γάλακτος εξαιρετικής ποιότητας και, κατ' επέκταση, στην παραδοσιακή παραγωγή τριών ειδών τυριών ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης), δημιουργώντας έντονο αγοραστικό ενδιαφέρον.

Αναφορικά με την τρέχουσα ζωονόσο του Αφθώδη πυρετού, αποτελεί κοινή επιθυμία όλων μας η πλήρης εκρίζωση της νόσου από το νησί. Ωστόσο, η πρακτική των καθολικών σφαγών και η συνεχιζόμενη εξάπλωση του ιού προκαλούν έντονο προβληματισμό σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Θεωρούμε επιβεβλημένο να εξαντληθούν όλες οι δυνατότητες παρεκκλίσεων που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Ως Ε.Κ.Π.Φ.Λ. αιτηθήκαμε εγγράφως παρέκκλιση για τον «πυρήνα» της φυλής, ο οποίος αριθμεί περίπου 30.000 πρόβατα, τα οποία πιστοποιούνται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ) και εντάσσονται στο πρόγραμμα διατήρησης και    βελτίωσης των γενετικών πόρων. Η απάντηση που λάβαμε ήταν αρνητική, με την αιτιολογία της μη επάρκειας των μέτρων βιοασφάλειας. Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί το παράδειγμα της Κύπρου, όπου για την αντίστοιχη προστατευόμενη φυλή (πλατύουρη) δεν εφαρμόστηκε το μέτρο της σφαγής, αλλά επιβλήθηκε αυστηρή επιτήρηση κάθε μονάδας από κοινού, της Διεύθυνσης κτηνιατρικής με ιδιώτη κτηνίατρο. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι υπάρχουν εφαρμόσιμες λύσεις, εφόσον υπάρξει πνεύμα συνεργασίας.

Για τους λόγους αυτούς, αιτούμαστε:

·         Την εξέταση του ενδεχομένου εμβολιασμού με ταυτόχρονο αίτημα περιθωριοποίησης του καθεστώτος του νησιού, με σκοπό την ανάσχεση της διασποράς της νόσου. Και ιδιαίτερα, εάν ο εμβολιασμός αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την παρέκκλιση σφαγής των ζώων.

·         Την ενεργοποίηση της παρέκκλισης από την υποχρεωτική σφαγή για τα κοπάδια στα οποία ο ιός δεν είναι ενεργός, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2020/687 της Επιτροπής, ο οποίος επιτρέπει εξαιρέσεις για φυλές αιτιολογημένης υψηλής γενετικής και πολιτιστικής αξίας. Η Φυλής μας αιτιολογημένα ανήκει και στις δύο πρωτοαναφερθείσες περιπτώσεις.

Η φυλή εκτρέφεται αποκλειστικά στη Λέσβο και, υπό την απειλή του Αφθώδη πυρετού, κινδυνεύει, με τις καθολικές σφαγές, να υποβαθμιστεί πληθυσμιακά στο επίπεδο σπάνιας φυλής. Το πρόβατο Λέσβου δεν διακρίνεται μόνο για την υψηλή γενετική του αξία, τις υψηλές αποδόσεις του και την ανθεκτικότητα του αλλά συνδέεται άρρηκτα με την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής μας από την οποία κατάγεται. Είναι παγκοσμίως γνωστό στην επιστημονική κοινότητα για την υψηλή γενετική του παραλλακτικότητα και αποτελεί προϊόν εθνικού πλούτου. Επιπλέον, η εκτροφή του αποκτά ολοένα και περισσότερο ενδιαφέρον εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, καθώς παρουσιάζει εξαιρετική ανθεκτικότητα σε ξηροθερμικά περιβάλλοντα.

Εν κατακλείδι, η Λέσβος χωρίς την αυτόχθονη φυλή της θα χάσει άμεσα την ανταγωνιστικότητά της. Λόγω του φαινομένου της νησιωτικότητας, οι εντατικές εκτροφές με ξενικές φυλές είναι αδύνατον να ανταγωνιστούν τις αντίστοιχες της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η υιοθέτηση ενός μοντέλου εντατικής εκμετάλλευσης ξένων φυλών θα θέσει σε άμεσο κίνδυνο την πιστοποίηση των προϊόντων ΠΟΠ υψηλής προστιθέμενης αξίας, καθώς τα παραγόμενα προϊόντα θα χάσουν τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά. Πιο συγκεκριμένα, δεν θα συνδέεται η παραγωγή των προϊόντων με την τοπική φυλή και το ημιεντατικό συστημα εκτροφής που περιλαμβάνει βόσκηση και πλεονεκτεί αφού επηρεάζεται θετικά από την βιοποικιλότητα και το περιβάλλον της περιοχής.

Παρακαλούμε θερμά για τις άμεσες ενέργειές σας ώστε να διεκδικηθούν όλες οι δυνατές παρεκκλίσεις, προκειμένου να διασωθεί το ζωικό μας κεφάλαιο και να προστατευθούν οι νέοι άνθρωποι που επένδυσαν στην προβατοτροφία. Είναι ζήτημα οικονομικό, πολιστιστικό αλλά και εθνικής ασφάλειας η διατήρηση των νέων ανθρώπων στα σύνορα της Ελλάδας.