Έντονη συζήτηση προκαλούν δύο βίντεο από πανηγύρια της Λέσβου, τα οποία αναδημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η φιλοζωική οργάνωση A Promise to Animals. Στα πλάνα εμφανίζονται άλογα να εξαναγκάζονται από τους αναβάτες τους να εκτελούν χορευτικούς βηματισμούς μέσα στο πλήθος, πολύ κοντά σε σπασμένα μπουκάλια, τραπέζια και κιβώτια με μπίρες.

Οι εικόνες επαναφέρουν ένα ζήτημα που απασχολεί όλο και πιο έντονα τη δημόσια συζήτηση στη Λέσβο. 

«Η παράδοση συνοδεύεται και από ευθύνη»

Η A Promise to Animals επισημαίνει ότι τα άλογα δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μέρος του σκηνικού ή ως «νούμερο» διασκέδασης μιας γιορτής. Όπως αναφέρει, πρόκειται για ιδιαίτερα δυνατά ζώα, τα οποία είναι δυνατόν να τρομάξουν από ένα ξαφνικό ερέθισμα και να αντιδράσουν απρόβλεπτα.

Μια απότομη κίνηση μέσα σε πυκνό πλήθος μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για το άλογο, τον αναβάτη και όσους βρίσκονται γύρω του. Η οργάνωση υπογραμμίζει, μάλιστα, ότι ανάλογες εικόνες δεν αποτελούν μεμονωμένο περιστατικό, αλλά καταγράφονται και δημοσιεύονται σχεδόν κάθε χρόνο από εκδηλώσεις του νησιού.

«Η λέξη που ακούγεται περισσότερο όταν συζητάμε για τα πανηγύρια της Λέσβου είναι η “παράδοση”. Υπάρχει όμως μία άλλη λέξη που ακούγεται πολύ λιγότερο και αυτή είναι η “ευθύνη”», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Η οργάνωση παραπέμπει επίσης σε περιστατικά τραυματισμών που έχουν καταγραφεί στο παρελθόν, καθώς και σε πρόσφατο θανατηφόρο συμβάν που, όπως υποστηρίζει, ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο τους κινδύνους από την παρουσία αλόγων σε τέτοιου είδους εκδηλώσεις.

Οργισμένες αντιδράσεις και αλλαγή της συζήτησης

Η δημοσιοποίηση των βίντεο προκάλεσε εκατοντάδες σχόλια. Ανάμεσά τους υπήρχαν πολίτες που συμφωνούσαν με την παρέμβαση, άλλοι που υπερασπίζονταν τη συγκεκριμένη πρακτική, αλλά και αρκετοί που εξαπέλυσαν προσωπικές επιθέσεις και ύβρεις εναντίον της οργάνωσης.

Σύμφωνα με την A Promise to Animals, μεγάλο μέρος των σχολίων δεν απάντησε στο βασικό ερώτημα για την ασφάλεια και την ευζωία των αλόγων. Αντίθετα, η συζήτηση μετατοπίστηκε στα χιλιάδες αιγοπρόβατα που θανατώθηκαν στη Λέσβο εξαιτίας των μέτρων αντιμετώπισης ζωονόσων.

Η φράση «γιατί δεν μιλάτε για τα πρόβατα;» επαναλήφθηκε πολλές φορές. Η οργάνωση απαντά ότι η ύπαρξη ενός ακόμη σοβαρού προβλήματος δεν ακυρώνει την ανάγκη να εξετάζεται μια διαφορετική πρακτική που ενδέχεται να θέτει σε κίνδυνο ζώα και ανθρώπους.

Όπως τονίζει, η προστασία των ζώων δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά και δεν μπορεί η μία υπόθεση να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για να αποφεύγεται η συζήτηση για κάποια άλλη.

Η επίκληση της παράδοσης

Κεντρική θέση στις αντιδράσεις είχε η επίκληση της τοπικής παράδοσης. Η A Promise to Animals σημειώνει, ωστόσο, ότι ακόμη και κάτοικοι της Λέσβου ανέφεραν στα σχόλια πως η μαζική παρουσία αλόγων μέσα στα πανηγύρια δεν αποτελεί πανάρχαιο έθιμο, αλλά μια πρακτική που απέκτησε μεγαλύτερη έκταση κατά τις τελευταίες δεκαετίες.

Η οργάνωση υποστηρίζει ότι καμία παράδοση δεν παραμένει αναλλοίωτη στον χρόνο. Ορισμένα έθιμα εγκαταλείπονται, άλλα προσαρμόζονται και κάποια συνεχίζονται με νέους κανόνες. Το γεγονός ότι μια πρακτική επαναλαμβάνεται επί χρόνια, επισημαίνει, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να αξιολογείται με βάση τα σημερινά δεδομένα για την ασφάλεια και την προστασία των ζώων.

«Η παράδοση δεν χάνει την αξία της επειδή εξελίσσεται. Δυναμώνει», είναι το μήνυμα που στέλνει η φιλοζωική οργάνωση.

«Τα αγαπάμε σαν παιδιά μας»

Ένα από τα συχνότερα επιχειρήματα των ιδιοκτητών είναι ότι αγαπούν και φροντίζουν τα άλογά τους σαν μέλη της οικογένειάς τους. Η A Promise to Animals δεν αμφισβητεί ότι πολλοί ιδιοκτήτες προσφέρουν καθημερινή φροντίδα στα ζώα τους. Επισημαίνει όμως ότι το πραγματικό ερώτημα είναι διαφορετικό.

Μπορεί ένα περιβάλλον με δυνατή μουσική, πυροτεχνήματα, καπνούς, σαμπάνιες, φωνές, σπασμένα γυαλιά και εκατοντάδες ανθρώπους να θεωρηθεί κατάλληλο για ένα άλογο;

Η αγάπη του ιδιοκτήτη, αναφέρει η οργάνωση, δεν εξαλείφει τους αντικειμενικούς κινδύνους. Τα άλογα μπορούν να αντιδράσουν έντονα σε ξαφνικούς θορύβους και απρόβλεπτα ερεθίσματα, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν τα ίδια αλλά και οι άνθρωποι που βρίσκονται σε μικρή απόσταση.

Τι προβλέπει το νομικό πλαίσιο

Στο κείμενό της η A Promise to Animals επικαλείται τον νόμο 4830/2021, σύμφωνα με τον οποίο απαγορεύεται, ως γενικός κανόνας, η συμμετοχή ζώων σε θεάματα και παραστάσεις.

Για τις εκδηλώσεις τοπικής ή λαϊκής παράδοσης προβλέπονται εξαιρέσεις υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η σχετική απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, η παρουσία κτηνιάτρου και η ουσιαστική διασφάλιση της ευζωίας των ζώων.

Η οργάνωση αναγνωρίζει ότι σε αρκετές περιπτώσεις ενδέχεται να τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Θέτει όμως το ερώτημα αν η ύπαρξη των απαραίτητων εγγράφων αρκεί, όταν οι εικόνες δείχνουν άλογα να κινούνται μέσα σε πυκνό πλήθος και δίπλα σε σπασμένα γυαλιά.

Η κριτική δεν αποτελεί επίθεση στη Λέσβο

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στα σχόλια που παρουσίασαν τη δημοσιοποίηση των βίντεο ως επίθεση στη Λέσβο και στην πολιτιστική της ταυτότητα.

Η A Promise to Animals απορρίπτει αυτή την προσέγγιση, τονίζοντας ότι η καταγραφή και η δημόσια συζήτηση πραγματικών περιστατικών δεν συνιστά στοχοποίηση ενός ολόκληρου τόπου. Αντίθετα, θεωρεί ότι μια κοινωνία πρέπει να μπορεί να εξετάζει κριτικά τις πρακτικές της, χωρίς κάθε διαφωνία να χαρακτηρίζεται αυτόματα προσβολή.