× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Μια ριζοσπαστική ματιά πίσω από τη βιτρίνα των μεγάλων δωρεών

Ο Δημήτρης Πατίλας γράφει για το βιβλίο του Παναγιώτη Σινιόρου «Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση;»

Δημοσίευση 12/7/2026

Μια ριζοσπαστική ματιά πίσω από τη βιτρίνα των μεγάλων δωρεών
Σκίτσο του ΣΤΑΘΗ στο βιβλίο
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

«Η φιλανθρωπία, από την εποχή των «εθνικών ευεργετών» έως τα σύγχρονα ιδρύματα και την εταιρική κοινωνική ευθύνη, αποτελεί μηχανισμό ταξικής σταθεροποίησης. Οι πλούσιοι προσφέρουν ελάχιστα, προκειμένου να συνεχίσουν να κυριαρχούν και να διευρύνουν περαιτέρω τα κέρδη τους. Οι κυβερνήσεις, αντί να ανταποκρίνονται στην υποχρέωσή τους για την ικανοποίηση κοινωνικών δικαιωμάτων, στηρίζουν το αφήγημα της «ευεργεσίας», υποκαθιστώντας τη δικαιοσύνη με τη λύπηση - σαν ο λαός να είναι ο διακονιάρης, στον οποίο παραχωρείται ένα κομμάτι ψωμί από το καρβέλι που του έχουν ήδη αφαιρέσει.» 
 ( Παναγιώτης Σινιόρος στο «Φιλανθρωπία Ή εξαπάτηση;»)

Η φιλανθρωπία, από την εποχή των «εθνικών ευεργετών» έως τα σύγχρονα ιδρύματα και την «εταιρική κοινωνική ευθύνη», παρουσιάζεται συνήθως ως ύψιστη κοινωνική αρετή. Το βιβλίο του συμπατριώτη μας Παναγιώτη Σινιόρου, ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, «Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση;», προτείνει μια διαφορετική, ριζοσπαστική  ανάγνωση. Σε μια εποχή όπου οι χορηγίες και η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη προβάλλονται ως αυτονόητα αγαθές πρακτικές,   ως κορυφαίες εκφράσεις κοινωνικής ευαισθησίας, αμφισβητεί  τεκμηριωμένα την «αθωότητα» των μεγάλων δωρεών.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

  Αναπτύσσει την επιχειρηματολογία του με διεισδυτική και θαρραλέα ανάλυση που συνδυάζει ιστορία, πολιτική οικονομία και κοινωνιολογία  στηριζόμενος σε στοχαστές όπως ο Μαρξ, ο Γκράμσι, ο Όργουελ, ο Harvey, η Fraser και η McGoey . Το βιβλίο αποκτά ιδιαίτερη αξία , επειδή δεν περιορίζεται στη θεωρία. Σχολιάζει συγκεκριμένες περιπτώσεις από τη διεθνή και την ελληνική πραγματικότητα, όπως τη δράση μεγάλων ιδρυμάτων, την υπόθεση της Coca-Cola 3E στην Αχαΐα και άλλες χαρακτηριστικές περιπτώσεις εταιρικών χορηγιών.

Είναι εντυπωσιακή η θαρραλέα, απερίφραστη μερικές φορές και αιχμηρή κατάθεση απόψεων και επιχειρημάτων . Ο λόγος του είναι ζωντανός, παραστατικός ,άμεσος, ευανάγνωστος. Η εικονογράφηση από τον  σκιτσογράφο Στάθη (Σταυρόπουλο)  ενισχύει το μήνυμα του βιβλίου.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η ανάλυση ξεκινά από την παγκόσμια κατανομή του πλούτου και τη συσσώρευσή του μέσω της εκμετάλλευσης της εργασίας (υπεραξία κατά τον Μαρξ) και καταλήγει σε μια βασική διάκριση: σε προσωπικό επίπεδο η βοήθεια προς τον συνάνθρωπο αποτελεί πράξη καλοσύνης· σε κοινωνικό επίπεδο, όμως, οι σχέσεις καθορίζονται από οικονομικούς νόμους και ταξικές αντιθέσεις. 

Κατά τον συγγραφέα, η φιλανθρωπία χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της κοινωνικής δικαιοσύνης. Το κράτος  αντί για θεσμική κάλυψη κοινωνικών δικαιωμάτων (υγεία, παιδεία, στέγαση κλπ), προωθεί την ελεημοσύνη, αφήνοντας χώρο στους ιδιώτες «ευεργέτες». Έτσι, οι πολίτες μετατρέπονται από φορείς δικαιωμάτων σε αποδέκτες ελεημοσύνης. Ο πλούσιος, αφού συσσωρεύσει κεφάλαιο μέσω της εκμετάλλευσης της εργασίας, επιστρέφει ένα μικρό μέρος   ως «δώρο», αποκομίζοντας κοινωνική αποδοχή, φορολογικά οφέλη και πολιτική επιρροή. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση της αρχαιοελληνικής χορηγίας, που αποτελούσε κοινωνική υποχρέωση των πλουσίων για την ενίσχυση της πόλης -κράτους, με τη ρωμαϊκή πρακτική του «άρτου και θεάματος». Όπως τότε οι Ρωμαίοι αριστοκράτες εξασφάλιζαν τη συναίνεση του λαού με παροχές προερχόμενες από τη λεηλασία των κατακτημένων, έτσι και σήμερα, υποστηρίζει ο συγγραφέας,   η σύγχρονη φιλανθρωπία  αποβλέπει  στην κοινωνική συναίνεση και την ενίσχυση της εξουσίας των οικονομικά ισχυρών.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνολικά, το «Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση;» αποτελεί μια σημαντική συμβολή στον δημόσιο διάλογο γύρω από τη σχέση οικονομικής ισχύος, κοινωνικής δικαιοσύνης και φιλανθρωπίας. Με πλούσια τεκμηρίωση, σύγχρονα παραδείγματα, ιστορικό βάθος και συνεκτική επιχειρηματολογία, προσφέρει στον αναγνώστη πολύτιμα εργαλεία κριτικής σκέψης και προβληματισμού.Η τεκμηρίωσή του  είναι τόσο στέρεη, που  ακόμα και οι διαφωνούντες  θα αναστοχαστούν  και να κοιτάξουν  βαθύτερα πίσω από τη λάμψη των χορηγιών.

Η ουσία του  βιβλίου συμπυκνώνεται τελικά στη θέση : «ο λαός δεν έχει ανάγκη από φιλανθρωπία• έχει δικαιώματα: στην αξιοπρέπεια, στην εργασία, στον πολιτισμό».

Η αφιέρωση του βιβλίου στους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής και ο επίλογός του υπενθυμίζουν ότι η κριτική του απορρέει  από μια βαθιά δέσμευση στις αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης, για τις οποίες αγωνίστηκαν  και θυσιάστηκαν εκατοντάδες αγωνιστές.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί και  να συζητηθεί.

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΒΙΒΛΙΟ

Ο Ισίδωρος Ζουργός παρουσιάζει τα «Χάλκινα κατώφλια» στο Book and Art

Ο συγγραφέας επιστρέφει στη Μυτιλήνη με ένα μυθιστόρημα που ξαναδιαβάζει τον Τρωικό Πόλεμο και την επιστροφή του Οδυσσέα μέσα από τα μάτια εκείνων που έμειναν στη σκιά των ηρώων
Ο Ισίδωρος Ζουργός παρουσιάζει τα «Χάλκινα κατώφλια» στο Book and Art
ΜΥΤΙΛΗΝΗ

Εγκαινιάζεται το ανακαινισμένο Παλαιό Λιμεναρχείο Μυτιλήνης

Την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου ανοίγουν το Κέντρο Πληροφόρησης και η Αίθουσα Εκθέσεων στην Πλατεία Σαπφού
Εγκαινιάζεται το ανακαινισμένο Παλαιό Λιμεναρχείο Μυτιλήνης
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Τα παιδιά ζωγραφίζουν το Αιγαίο στο aRtοποιώ

Δωρεάν καλλιτεχνική δράση για παιδιά και εφήβους στο πλαίσιο του πανελλήνιου προγράμματος «Αιγαίου Αγλαΐσματα»
Τα παιδιά ζωγραφίζουν το Αιγαίο στο aRtοποιώ
ΘΕΑΤΡΟ

Μια βραδιά αφιερωμένη στον θεατρικό μονόλογο στην Καλλονή

Συγγραφείς, ηθοποιοί και μουσικοί συμμετέχουν στην εκδήλωση της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και της Ένωσης Λογοτεχνών Αιγαίου
Μια βραδιά αφιερωμένη στον θεατρικό μονόλογο στην Καλλονή
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΘΕΑΤΡΟ

Ο «Επικήδειος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη σε Μυτιλήνη και Πλωμάρι για καλό σκοπό

Ο ηθοποιός Μιχάλης Δουκάκης και η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Εριφύλη Χιωτέλλη μίλησαν στο «Ν» 99 fm για τις δύο παραστάσεις. Ελεύθερη συνεισφορά του κοινού και όλα τα έσοδα στο Μιχαλέλειο Ίδρυμα
Ο «Επικήδειος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη σε Μυτιλήνη και Πλωμάρι για καλό σκοπό
ΜΟΥΣΙΚΗ

Εκπαιδευτική δράση για τον Μίκη Θεοδωράκη στο Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας

Μαθητές της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης θα γνωρίσουν τη ζωή και το έργο του μεγάλου συνθέτη μέσα από ψηφιακά μέσα και διαδραστικά παιχνίδια – Δωρεάν συμμετοχή με κράτηση θέσης
Εκπαιδευτική δράση για τον Μίκη Θεοδωράκη στο Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας
ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ

Το Αρχοντικό Γεωργιάδη ξαναζωντανεύει ως «Σπίτι του Πολιτισμού»

Ξεκίνησαν οι εργασίες στο Αρχοντικό Γεωργιάδη, έργο περίπου 2 εκατ. ευρώ με αίθουσες εκθέσεων και εκδηλώσεων, βιβλιοθήκη και χώρους φιλοξενίας
Το Αρχοντικό Γεωργιάδη ξαναζωντανεύει ως «Σπίτι του Πολιτισμού»
ΜΟΥΣΙΚΗ

Χορωδιακά εργαστήρια για παιδιά στη Μυτιλήνη

Το Φεστιβάλ Χορωδιών Μυτιλήνης γιορτάζει τα δέκα χρόνια του με δράσεις για παιδιά από 8 έως 17 ετών και συναυλία λήξης στο Δημοτικό Θέατρο
Χορωδιακά εργαστήρια για παιδιά στη Μυτιλήνη
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Αφιέρωμα στον Αλέν Ντελόν στις Αποθήκες Σαπλιτζά

Η «Μαύρη Τουλίπα» προβλήθηκε στο πλαίσιο των Βραδιών Γαλλικού Κινηματογράφου στη Μυτιλήνη
Αφιέρωμα στον Αλέν Ντελόν στις Αποθήκες Σαπλιτζά
ΜΟΥΣΙΚΗ

Τα σαντούρια του Αναγνωστηρίου Αγιάσου δεν σταματούν να παίζουν

Νέα εμφάνιση στις 4 Οκτωβρίου στα Πηγαδάκια μαζί με το Χορευτικό Τμήμα Ενηλίκων – Ολοκληρώθηκε ένας πλούσιος κύκλος καλοκαιρινών δράσεων
Τα σαντούρια του Αναγνωστηρίου Αγιάσου δεν σταματούν να παίζουν
ΜΟΥΣΙΚΗ

Νέα χορευτική και χορωδιακή χρονιά για τους «Αιολείς»

Στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου ξεκινούν οι εγγραφές και τα μαθήματα παραδοσιακού χορού και τραγουδιού στη Μυτιλήνη
Νέα χορευτική και χορωδιακή χρονιά για τους «Αιολείς»