× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Μια ριζοσπαστική ματιά πίσω από τη βιτρίνα των μεγάλων δωρεών

Ο Δημήτρης Πατίλας γράφει για το βιβλίο του Παναγιώτη Σινιόρου «Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση;»

Δημοσίευση 12/7/2026

Μια ριζοσπαστική ματιά πίσω από τη βιτρίνα των μεγάλων δωρεών
Σκίτσο του ΣΤΑΘΗ στο βιβλίο
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

«Η φιλανθρωπία, από την εποχή των «εθνικών ευεργετών» έως τα σύγχρονα ιδρύματα και την εταιρική κοινωνική ευθύνη, αποτελεί μηχανισμό ταξικής σταθεροποίησης. Οι πλούσιοι προσφέρουν ελάχιστα, προκειμένου να συνεχίσουν να κυριαρχούν και να διευρύνουν περαιτέρω τα κέρδη τους. Οι κυβερνήσεις, αντί να ανταποκρίνονται στην υποχρέωσή τους για την ικανοποίηση κοινωνικών δικαιωμάτων, στηρίζουν το αφήγημα της «ευεργεσίας», υποκαθιστώντας τη δικαιοσύνη με τη λύπηση - σαν ο λαός να είναι ο διακονιάρης, στον οποίο παραχωρείται ένα κομμάτι ψωμί από το καρβέλι που του έχουν ήδη αφαιρέσει.» 
 ( Παναγιώτης Σινιόρος στο «Φιλανθρωπία Ή εξαπάτηση;»)

Η φιλανθρωπία, από την εποχή των «εθνικών ευεργετών» έως τα σύγχρονα ιδρύματα και την «εταιρική κοινωνική ευθύνη», παρουσιάζεται συνήθως ως ύψιστη κοινωνική αρετή. Το βιβλίο του συμπατριώτη μας Παναγιώτη Σινιόρου, ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, «Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση;», προτείνει μια διαφορετική, ριζοσπαστική  ανάγνωση. Σε μια εποχή όπου οι χορηγίες και η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη προβάλλονται ως αυτονόητα αγαθές πρακτικές,   ως κορυφαίες εκφράσεις κοινωνικής ευαισθησίας, αμφισβητεί  τεκμηριωμένα την «αθωότητα» των μεγάλων δωρεών.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

  Αναπτύσσει την επιχειρηματολογία του με διεισδυτική και θαρραλέα ανάλυση που συνδυάζει ιστορία, πολιτική οικονομία και κοινωνιολογία  στηριζόμενος σε στοχαστές όπως ο Μαρξ, ο Γκράμσι, ο Όργουελ, ο Harvey, η Fraser και η McGoey . Το βιβλίο αποκτά ιδιαίτερη αξία , επειδή δεν περιορίζεται στη θεωρία. Σχολιάζει συγκεκριμένες περιπτώσεις από τη διεθνή και την ελληνική πραγματικότητα, όπως τη δράση μεγάλων ιδρυμάτων, την υπόθεση της Coca-Cola 3E στην Αχαΐα και άλλες χαρακτηριστικές περιπτώσεις εταιρικών χορηγιών.

Είναι εντυπωσιακή η θαρραλέα, απερίφραστη μερικές φορές και αιχμηρή κατάθεση απόψεων και επιχειρημάτων . Ο λόγος του είναι ζωντανός, παραστατικός ,άμεσος, ευανάγνωστος. Η εικονογράφηση από τον  σκιτσογράφο Στάθη (Σταυρόπουλο)  ενισχύει το μήνυμα του βιβλίου.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η ανάλυση ξεκινά από την παγκόσμια κατανομή του πλούτου και τη συσσώρευσή του μέσω της εκμετάλλευσης της εργασίας (υπεραξία κατά τον Μαρξ) και καταλήγει σε μια βασική διάκριση: σε προσωπικό επίπεδο η βοήθεια προς τον συνάνθρωπο αποτελεί πράξη καλοσύνης· σε κοινωνικό επίπεδο, όμως, οι σχέσεις καθορίζονται από οικονομικούς νόμους και ταξικές αντιθέσεις. 

Κατά τον συγγραφέα, η φιλανθρωπία χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της κοινωνικής δικαιοσύνης. Το κράτος  αντί για θεσμική κάλυψη κοινωνικών δικαιωμάτων (υγεία, παιδεία, στέγαση κλπ), προωθεί την ελεημοσύνη, αφήνοντας χώρο στους ιδιώτες «ευεργέτες». Έτσι, οι πολίτες μετατρέπονται από φορείς δικαιωμάτων σε αποδέκτες ελεημοσύνης. Ο πλούσιος, αφού συσσωρεύσει κεφάλαιο μέσω της εκμετάλλευσης της εργασίας, επιστρέφει ένα μικρό μέρος   ως «δώρο», αποκομίζοντας κοινωνική αποδοχή, φορολογικά οφέλη και πολιτική επιρροή. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση της αρχαιοελληνικής χορηγίας, που αποτελούσε κοινωνική υποχρέωση των πλουσίων για την ενίσχυση της πόλης -κράτους, με τη ρωμαϊκή πρακτική του «άρτου και θεάματος». Όπως τότε οι Ρωμαίοι αριστοκράτες εξασφάλιζαν τη συναίνεση του λαού με παροχές προερχόμενες από τη λεηλασία των κατακτημένων, έτσι και σήμερα, υποστηρίζει ο συγγραφέας,   η σύγχρονη φιλανθρωπία  αποβλέπει  στην κοινωνική συναίνεση και την ενίσχυση της εξουσίας των οικονομικά ισχυρών.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνολικά, το «Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση;» αποτελεί μια σημαντική συμβολή στον δημόσιο διάλογο γύρω από τη σχέση οικονομικής ισχύος, κοινωνικής δικαιοσύνης και φιλανθρωπίας. Με πλούσια τεκμηρίωση, σύγχρονα παραδείγματα, ιστορικό βάθος και συνεκτική επιχειρηματολογία, προσφέρει στον αναγνώστη πολύτιμα εργαλεία κριτικής σκέψης και προβληματισμού.Η τεκμηρίωσή του  είναι τόσο στέρεη, που  ακόμα και οι διαφωνούντες  θα αναστοχαστούν  και να κοιτάξουν  βαθύτερα πίσω από τη λάμψη των χορηγιών.

Η ουσία του  βιβλίου συμπυκνώνεται τελικά στη θέση : «ο λαός δεν έχει ανάγκη από φιλανθρωπία• έχει δικαιώματα: στην αξιοπρέπεια, στην εργασία, στον πολιτισμό».

Η αφιέρωση του βιβλίου στους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής και ο επίλογός του υπενθυμίζουν ότι η κριτική του απορρέει  από μια βαθιά δέσμευση στις αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης, για τις οποίες αγωνίστηκαν  και θυσιάστηκαν εκατοντάδες αγωνιστές.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί και  να συζητηθεί.

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Βραβείο σκηνοθεσίας για την ταινία «Ένας Ολόκληρος Ανθρωπος Σχεδόν»

Ο Ευθύμης Kosemund-Σανίδης, με καταγωγή από τη Λέσβο, διακρίθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα φεστιβάλ κινηματογράφου της Ευρώπης, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή του πορεία
Βραβείο σκηνοθεσίας για την ταινία «Ένας Ολόκληρος Ανθρωπος Σχεδόν»
ΜΟΥΣΙΚΗ

Ο Πάνος Κιάμος ανοίγει το μουσικό καλοκαίρι στον Οινοφόρο με μία μεγάλη συναυλία

Την Παρασκευή 17 Ιουλίου ο δημοφιλής λαϊκός ερμηνευτής ανεβαίνει στη σκηνή του Κτήματος Οινοφόρος, σε ένα grand opening που φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα από τα κορυφαία μουσικά γεγονότα του φετινού καλοκαιριού
Ο Πάνος Κιάμος ανοίγει το μουσικό καλοκαίρι στον Οινοφόρο με μία μεγάλη συναυλία
ΑΤΖΕΝΤΑ

Η Χίος γίνεται διεθνές κέντρο πολιτισμού με το 5ο «The Chios festival»

Από τις 27 Αυγούστου έως τις 2 Σεπτεμβρίου προσωπικότητες παγκόσμιου κύρους από την επιστήμη, την ιστορία, την τέχνη και την επιχειρηματικότητα δίνουν το «παρών» στη μεγάλη επετειακή διοργάνωση.
Η Χίος γίνεται διεθνές κέντρο πολιτισμού με το 5ο «The Chios festival»
ΜΟΥΣΙΚΗ

Συναυλία του «UndefinedShapes» στην Σκάλα Ερεσού

Στον χώρο του «LaIslaBonita», το Σάββατο, 16 Αυγούστου στις 7 το απόγευμα
Συναυλία του «UndefinedShapes» στην Σκάλα Ερεσού
ΒΙΒΛΙΟ

Υπογραφές βιβλίων της Νάσιας Δαφιώτη και του Γρηγόρη Μολυβιάτη

Οι δύο δημιουργοί θα συναντήσουν το αναγνωστικό κοινό στο περίπτερο του Book and Art, στο πλαίσιο της 6ης Έκθεσης Βιβλίου του Δήμου Μυτιλήνης, την Τετάρτη 8 Ιουλίου
Υπογραφές βιβλίων της Νάσιας Δαφιώτη και του Γρηγόρη Μολυβιάτη
ΒΙΒΛΙΟ

Εκδήλωση για τον Αλμπέρ Καμύ στο Σίγρι

Διάλεξη του Γιώργου Αρχιμανδρίτη με σπάνια ηχητικά ντοκουμέντα και αναγνώσεις έργων του νομπελίστα συγγραφέα το Σάββατο 18 Ιουλίου στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους
Εκδήλωση για τον Αλμπέρ Καμύ στο Σίγρι
ΜΟΥΣΙΚΗ

Αφιερωμένη στην «Γυναίκα» η 6η έκθεση «Στρατής Μυριβήλης»

Διοργανωμένη και φέτος από τον Δήμο Μυτιλήνης και συνοδευόμενη από πολλή μουσική
Αφιερωμένη στην «Γυναίκα» η 6η έκθεση «Στρατής Μυριβήλης»
ΘΕΑΤΡΟ

Διάθεση εισιτηρίων για Stavento και Τσαλιγοπούλου

Από το ταμείο του Δημοτικού Θεάτρου Μυτιλήνης
Διάθεση εισιτηρίων για Stavento και Τσαλιγοπούλου
ΒΙΒΛΙΟ

«Θαλασσογραφίες» στην Καλλονή με λογοτεχνία, θεατρικό μονόλογο και μουσική

Συγγραφείς, καλλιτέχνες και φίλοι του πολιτισμού συναντιούνται σε μια βραδιά αφιερωμένη στη θάλασσα και την έμπνευση που αυτή γεννά
«Θαλασσογραφίες» στην Καλλονή με λογοτεχνία, θεατρικό μονόλογο και μουσική
ΒΙΒΛΙΟ

Με αιχμηρές τοποθετήσεις παρουσιάστηκε στη Λήμνο το νέο βιβλίο του Ιάσονα Πιπίνη

Ο συγγραφέας μίλησε για τη Βενεζουέλα, τον λαϊκισμό και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοκρατίες της Λατινικής Αμερικής, παρουσιάζοντας το νέο του έργο
Με αιχμηρές τοποθετήσεις παρουσιάστηκε στη Λήμνο το νέο βιβλίο του Ιάσονα Πιπίνη
ΘΕΑΤΡΟ

Όταν σταματά ο χρόνος στην πλατεία της Αγιάσου

Η μουσικοθεατρική παράσταση «Το ρολόι της Παναγιάς» ζωντανεύει από τα παιδιά και τους εφήβους του Αναγνωστηρίου Αγιάσου το Σάββατο 11 Ιουλίου, προσκαλώντας μικρούς και μεγάλους σε ένα ξεχωριστό θεατρικό ταξίδι.
Όταν σταματά ο χρόνος στην πλατεία της Αγιάσου