× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Μια ριζοσπαστική ματιά πίσω από τη βιτρίνα των μεγάλων δωρεών

Ο Δημήτρης Πατίλας γράφει για το βιβλίο του Παναγιώτη Σινιόρου «Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση;»

Δημοσίευση 12/7/2026

Μια ριζοσπαστική ματιά πίσω από τη βιτρίνα των μεγάλων δωρεών
Σκίτσο του ΣΤΑΘΗ στο βιβλίο
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

«Η φιλανθρωπία, από την εποχή των «εθνικών ευεργετών» έως τα σύγχρονα ιδρύματα και την εταιρική κοινωνική ευθύνη, αποτελεί μηχανισμό ταξικής σταθεροποίησης. Οι πλούσιοι προσφέρουν ελάχιστα, προκειμένου να συνεχίσουν να κυριαρχούν και να διευρύνουν περαιτέρω τα κέρδη τους. Οι κυβερνήσεις, αντί να ανταποκρίνονται στην υποχρέωσή τους για την ικανοποίηση κοινωνικών δικαιωμάτων, στηρίζουν το αφήγημα της «ευεργεσίας», υποκαθιστώντας τη δικαιοσύνη με τη λύπηση - σαν ο λαός να είναι ο διακονιάρης, στον οποίο παραχωρείται ένα κομμάτι ψωμί από το καρβέλι που του έχουν ήδη αφαιρέσει.» 
 ( Παναγιώτης Σινιόρος στο «Φιλανθρωπία Ή εξαπάτηση;»)

Η φιλανθρωπία, από την εποχή των «εθνικών ευεργετών» έως τα σύγχρονα ιδρύματα και την «εταιρική κοινωνική ευθύνη», παρουσιάζεται συνήθως ως ύψιστη κοινωνική αρετή. Το βιβλίο του συμπατριώτη μας Παναγιώτη Σινιόρου, ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, «Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση;», προτείνει μια διαφορετική, ριζοσπαστική  ανάγνωση. Σε μια εποχή όπου οι χορηγίες και η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη προβάλλονται ως αυτονόητα αγαθές πρακτικές,   ως κορυφαίες εκφράσεις κοινωνικής ευαισθησίας, αμφισβητεί  τεκμηριωμένα την «αθωότητα» των μεγάλων δωρεών.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

  Αναπτύσσει την επιχειρηματολογία του με διεισδυτική και θαρραλέα ανάλυση που συνδυάζει ιστορία, πολιτική οικονομία και κοινωνιολογία  στηριζόμενος σε στοχαστές όπως ο Μαρξ, ο Γκράμσι, ο Όργουελ, ο Harvey, η Fraser και η McGoey . Το βιβλίο αποκτά ιδιαίτερη αξία , επειδή δεν περιορίζεται στη θεωρία. Σχολιάζει συγκεκριμένες περιπτώσεις από τη διεθνή και την ελληνική πραγματικότητα, όπως τη δράση μεγάλων ιδρυμάτων, την υπόθεση της Coca-Cola 3E στην Αχαΐα και άλλες χαρακτηριστικές περιπτώσεις εταιρικών χορηγιών.

Είναι εντυπωσιακή η θαρραλέα, απερίφραστη μερικές φορές και αιχμηρή κατάθεση απόψεων και επιχειρημάτων . Ο λόγος του είναι ζωντανός, παραστατικός ,άμεσος, ευανάγνωστος. Η εικονογράφηση από τον  σκιτσογράφο Στάθη (Σταυρόπουλο)  ενισχύει το μήνυμα του βιβλίου.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η ανάλυση ξεκινά από την παγκόσμια κατανομή του πλούτου και τη συσσώρευσή του μέσω της εκμετάλλευσης της εργασίας (υπεραξία κατά τον Μαρξ) και καταλήγει σε μια βασική διάκριση: σε προσωπικό επίπεδο η βοήθεια προς τον συνάνθρωπο αποτελεί πράξη καλοσύνης· σε κοινωνικό επίπεδο, όμως, οι σχέσεις καθορίζονται από οικονομικούς νόμους και ταξικές αντιθέσεις. 

Κατά τον συγγραφέα, η φιλανθρωπία χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της κοινωνικής δικαιοσύνης. Το κράτος  αντί για θεσμική κάλυψη κοινωνικών δικαιωμάτων (υγεία, παιδεία, στέγαση κλπ), προωθεί την ελεημοσύνη, αφήνοντας χώρο στους ιδιώτες «ευεργέτες». Έτσι, οι πολίτες μετατρέπονται από φορείς δικαιωμάτων σε αποδέκτες ελεημοσύνης. Ο πλούσιος, αφού συσσωρεύσει κεφάλαιο μέσω της εκμετάλλευσης της εργασίας, επιστρέφει ένα μικρό μέρος   ως «δώρο», αποκομίζοντας κοινωνική αποδοχή, φορολογικά οφέλη και πολιτική επιρροή. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση της αρχαιοελληνικής χορηγίας, που αποτελούσε κοινωνική υποχρέωση των πλουσίων για την ενίσχυση της πόλης -κράτους, με τη ρωμαϊκή πρακτική του «άρτου και θεάματος». Όπως τότε οι Ρωμαίοι αριστοκράτες εξασφάλιζαν τη συναίνεση του λαού με παροχές προερχόμενες από τη λεηλασία των κατακτημένων, έτσι και σήμερα, υποστηρίζει ο συγγραφέας,   η σύγχρονη φιλανθρωπία  αποβλέπει  στην κοινωνική συναίνεση και την ενίσχυση της εξουσίας των οικονομικά ισχυρών.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνολικά, το «Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση;» αποτελεί μια σημαντική συμβολή στον δημόσιο διάλογο γύρω από τη σχέση οικονομικής ισχύος, κοινωνικής δικαιοσύνης και φιλανθρωπίας. Με πλούσια τεκμηρίωση, σύγχρονα παραδείγματα, ιστορικό βάθος και συνεκτική επιχειρηματολογία, προσφέρει στον αναγνώστη πολύτιμα εργαλεία κριτικής σκέψης και προβληματισμού.Η τεκμηρίωσή του  είναι τόσο στέρεη, που  ακόμα και οι διαφωνούντες  θα αναστοχαστούν  και να κοιτάξουν  βαθύτερα πίσω από τη λάμψη των χορηγιών.

Η ουσία του  βιβλίου συμπυκνώνεται τελικά στη θέση : «ο λαός δεν έχει ανάγκη από φιλανθρωπία• έχει δικαιώματα: στην αξιοπρέπεια, στην εργασία, στον πολιτισμό».

Η αφιέρωση του βιβλίου στους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής και ο επίλογός του υπενθυμίζουν ότι η κριτική του απορρέει  από μια βαθιά δέσμευση στις αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης, για τις οποίες αγωνίστηκαν  και θυσιάστηκαν εκατοντάδες αγωνιστές.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί και  να συζητηθεί.

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Από τη Λέσβο στη Θεσσαλονίκη οι εκδόσεις της K‑Gold

Η γκαλερί της Αγίας Παρασκευής συμμετέχει στο 5ο Pinakotheke PhotoBook Fair, ενώ ετοιμάζει νέα έκθεση φωτογραφίας στο νησί για τον Ιανουάριο του 2027
Από τη Λέσβο στη Θεσσαλονίκη οι εκδόσεις της K‑Gold
ΒΙΒΛΙΟ

Η «Απείθεια στο θάνατο» του Αλέξανδρου Παναγούλη στη Μυτιλήνη

Πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του, ο Δήμος Μυτιλήνης παρουσιάζει την αφιερωματική έκδοση την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, με σπάνια συνέντευξη του Παναγούλη και τον Σταύρο Ξαρχάκο να διαβάζει ποίημά του σε ηχογράφηση
Η «Απείθεια στο θάνατο» του Αλέξανδρου Παναγούλη στη Μυτιλήνη
ΒΙΒΛΙΟ

Ο Μιχάλης Αλμπάτης στο Book and Art

Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, στις 19.30, παρουσιάζει το μυθιστόρημα «Η νόσος των ουρητηρίων»
Ο Μιχάλης Αλμπάτης στο Book and Art
ΘΕΑΤΡΟ

Τα στολίδια που δεν βλέπει κανείς ανεβαίνουν στη σκηνή της Μυτιλήνης!

Η Θεατρική Ομάδα ΠασπARTού παρουσιάζει στις 5 και 6 Δεκεμβρίου τη χριστουγεννιάτικη παράσταση «Η Πίσω Πλευρά του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου», μια ιστορία γεμάτη χιούμορ, ανατροπές και μηνύματα για μικρούς και μεγάλους
Τα στολίδια που δεν βλέπει κανείς ανεβαίνουν στη σκηνή της Μυτιλήνης!
ΔΡΑΣΕΙΣ

Οι Πρόσκοποι του Μολύβου ανακάλυψαν τα μυστικά του Απολιθωμένου Δάσους

Οι Ναυτοπρόσκοποι της Μήθυμνας γνώρισαν τα μυστικά του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου μέσα από εκπαιδευτική επίσκεψη στην έκθεση του Παλαιού Λιμεναρχείου Μυτιλήνης
Οι Πρόσκοποι του Μολύβου ανακάλυψαν τα μυστικά του Απολιθωμένου Δάσους
ΜΟΥΣΙΚΗ

«Το Καφέ της Μνήμης» συγκίνησε στο κατάμεστο Δημοτικό Θέατρο

Περισσότεροι από 100 συντελεστές ένωσαν τις δυνάμεις τους στην επετειακή παράσταση για τα 114 χρόνια από την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
«Το Καφέ της Μνήμης» συγκίνησε στο κατάμεστο Δημοτικό Θέατρο
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΜΟΥΣΙΚΗ

Ένα εμβατήριο για την απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Γράφει ο ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΦΕΥΓΑΛΑΣ*
Ένα εμβατήριο για την απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΒΙΒΛΙΟ

Βιβλία για δημιουργικές αναγνώσεις

Γράφει η ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΔΙΑΦΙΩΤΗ*
Βιβλία για δημιουργικές αναγνώσεις
ΒΙΒΛΙΟ

Η Λέσβος του ’40 ζωντάνεψε μέσα από «Τα χρόνια της ανακατωσούρας»

Με μεγάλη προσέλευση η παρουσίαση του βιβλίου του Γιώργου Γαλέτσα στην Αθήνα — Είκοσι χρόνια έρευνας και περισσότερα από 2.500 δημοσιεύματα φωτίζουν την ιστορία και την καθημερινότητα του νησιού
Η Λέσβος του ’40 ζωντάνεψε μέσα από «Τα χρόνια της ανακατωσούρας»
ΘΕΑΤΡΟ

«Το Καφέ της Μνήμης» ζωντανεύει την ιστορία της Λέσβου

Μια μεγάλη μουσικοθεατρική παραγωγή με 120 συντελεστές για την 114η επέτειο Απελευθέρωσης της Μυτιλήνης, με στόχο να γνωρίσουν οι νέες γενιές την ιστορία του τόπου τους και να κατανοήσουν το πραγματικό νόημα των επετείων
«Το Καφέ της Μνήμης» ζωντανεύει την ιστορία της Λέσβου
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Μια έκθεση γεμάτη Λέσβο στου Ζωγράφου

Έργα των σπουδαίων Λέσβιων ζωγράφων Ορέστη Κανέλλη και Τάκη Ελευθεριάδη φιλοξενούνται στο Μουσείο Γουναρόπουλου στην Αθήνα – Εγκαίνια στις 11 Νοεμβρίου
Μια έκθεση γεμάτη Λέσβο στου Ζωγράφου