Ένα σημαντικό διήμερο επιστημονικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων θα πραγματοποιηθεί στις 18 και 19 Ιουλίου 2026 στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης και στην Ευρειακή του Κόλπου της Γέρας, με αντικείμενο την ιστορία, τη λαϊκή παράδοση και την τουριστική αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Λέσβου.

Ο θεματικός άξονας των εκδηλωσεων.«Η Πειρατεία στο Αιγαίο», προσεγγίζει την πειρατεία όχι μόνο ως ιστορικό φαινόμενο, αλλά και ως στοιχείο της συλλογικής μνήμης, της προφορικής παράδοσης και της σύγχρονης πολιτιστικής ανάπτυξης και του πολιτιστικού τουρισμού.

Το πρωινό πρόγραμμα της πρώτης ημέρας περιλαμβάνει προβολή ντοκιμαντέρ και παρουσίαση προφορικών μαρτυριών και λαϊκών αφηγήσεων από τον Παλαιόκηπο, αναδεικνύοντας τον πλούτο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής.

Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθεί επιστημονικό συνέδριο με τη συμμετοχή διακεκριμένων πανεπιστημιακών, ερευνητών και ειδικών από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Οι εισηγήσεις καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η ιστορία της Λέσβου κατά την περίοδο της πειρατείας, η δράση του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα και άλλων πειρατών στο Αιγαίο, η σχέση ιστορίας και προφορικής παράδοσης μέσα από αρχειακές πηγές, καθώς και οι μύθοι και οι παραδόσεις της πειρατείας στα νησιά του Αιγαίου.

Έμφαση δίνεται στη διδακτική προσέγγιση της ιστορίας της πειρατείας και στη σύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, μέσα από παραδείγματα πολιτιστικών και θεματικών φεστιβάλ στο Αιγαίο. Παράλληλα, εξετάζεται η αρχαιολογική και ιστορική μνήμη του κόλπου της Γέρας.

Ονόματα πανεπιστημίων που συμμετέχουν στην οργανωτική επιτροπή και στις ομιλίες:

• Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ)

• Πανεπιστήμιο Αιγαίου

• Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ)

• Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

• Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

• Yıldız Technical University

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται επίσης εισήγηση αρχαιολόγου αφιερωμένη στον κόλπο της Γέρας, ο οποίος παρουσιάζεται ως τόπος με πολυεπίπεδη ιστορική και πολιτισμική διαχρονικότητα.

Παράλληλα με τις εργασίες του συνεδρίου θα λειτουργεί έκθεση ζωγραφικής με θέμα «Τοπία της Γέρας», με έργα εμπνευσμένα από το φυσικό περιβάλλον και την πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής.

Το συνέδριο φιλοδοξεί να συμβάλει στη διεπιστημονική προσέγγιση της ιστορίας και της λαϊκής παράδοσης της Λέσβου, καθώς και στην ανάδειξη νέων προοπτικών για την πολιτιστική ανάπτυξη και τον τουρισμό στην περιοχή της Γέρας και της Λέσβου γενικότερα.

Η συνέχεια του συνεδρίου: «Πειρατική Ρεγκάτα Γέρας – Στα Ίχνη του Μπαρμπαρόσα»

Κυριακή 19 Ιουλίου 2026 | 20:00 | Ευρειακή Κόλπου Γέρας

Η ιστορία, ο θρύλος και η θάλασσα ζωντανεύουν στον κόλπο της Γέρας

Η «Πειρατική Ρεγκάτα Γέρας – Στα Ίχνη του Μπαρμπαρόσα» αποτελεί ένα πρωτότυπο πολιτιστικό δρώμενο που θα πραγματοποιηθεί στα νερά του κόλπου της Γέρας, στην περιοχή της Ευρειακής.

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, την προφορική ιστορία της περιοχής και παλαιές περιηγητικές μαρτυρίες, στον συγκεκριμένο κόλπο αγκυροβολούσαν τα πλοία του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, προκειμένου να ανεφοδιαστούν και να προστατευθούν από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες κατά τα ταξίδια τους στο Αιγαίο.

Παράλληλα, η τοπική παράδοση αναφέρει ότι ο διαβόητος πειρατής χρησιμοποιούσε τον κόλπο ως ασφαλές καταφύγιο για να επισκέπτεται τη μητέρα και τις αδελφές του, οι οποίες φέρεται να κατοικούσαν στην περιοχή. Κατά τις επισκέψεις του προσέφερε δώρα και αγαθά στους κατοίκους του χωριού, επιδιώκοντας να ενισχύσει τους δεσμούς του με την τοπική κοινωνία.

Στόχος της εκδήλωσης

Η «Πειρατική Ρεγκάτα Γέρας – Στα Ίχνη του Μπαρμπαρόσα» έχει ως βασικό στόχο την ανάδειξη της σπουδαίας ναυτικής και εμπορικής ιστορίας του Κόλπου της Γέρας, ενός από τα σημαντικότερα φυσικά λιμάνια του Αιγαίου, καθώς και των τοπικών παραδόσεων, αφηγήσεων και θρύλων που συνδέονται με τον Μπαρμπαρόσα, τον Παλαιόκηπο και τη μακραίωνη ναυτική παράδοση της περιοχής.

Μέσα από θεαματικές αναπαραστάσεις, θαλάσσια δρώμενα και τη δυναμική συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων, η εκδήλωση επιδιώκει να γεφυρώσει το παρελθόν με το παρόν, συνδέοντας την ιστορική μνήμη με τον σύγχρονο πολιτισμό και την τουριστική ανάπτυξη της Γέρας και της Λέσβου.

Η κορυφαία στιγμή της βραδιάς θα είναι η αναπαράσταση του τοπικού θρύλου της αρπαγής του μικρού Μπαρμπαρόσα από πειρατές στα νερά του Κόλπου της Γέρας. Στο δρώμενο θα συμμετάσχουν ψαράδες της περιοχής με τα παραδοσιακά καΐκια τους, τα οποία θα μεταμορφωθούν συμβολικά σε πειρατικά πλοία, ενώ ιστιοπλοϊκά σκάφη θα πλαισιώσουν τη θαλάσσια σκηνή, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό θέαμα στον κόλπο.

Το πρόγραμμα θα πλαισιωθεί από τη συμμετοχή χορευτικών συγκροτημάτων και πολιτιστικών συλλόγων της Γέρας και της ευρύτερης περιοχής, καθώς και από μεταμφιέσεις μικρών και μεγάλων σε πειρατές, δίνοντας σε όλους τη δυνατότητα να συμμετάσχουν ενεργά στη γιορτινή ατμόσφαιρα της εκδήλωσης.

Οι επισκέπτες θα έχουν παράλληλα την ευκαιρία να γνωρίσουν και να γευτούν τοπικά προϊόντα και παραδοσιακά εδέσματα της Γέρας και της Λέσβου, όπως ελιές, ούζο, τυριά και άλλες χαρακτηριστικές γεύσεις της λεσβιακής γαστρονομίας.

Η βραδιά θα κορυφωθεί με ένα μεγάλο νησιώτικο γλέντι στην παραλία της Ευρειακής, με τη συμμετοχή του παραδοσιακού λαϊκού συγκροτήματος του Κώστα Καλδέλη, συνοδεία μουσικής, χορού και εορταστικών εκπλήξεων για κατοίκους και επισκέπτες.

Όραμα και προοπτική

Η «Πειρατική Ρεγκάτα Γέρας – Στα Ίχνη του Μπαρμπαρόσα» φιλοδοξεί να καθιερωθεί ως ένας νέος πολιτιστικός θεσμός για τη Γέρα και τη Λέσβο, αναδεικνύοντας την ιστορία, την παράδοση και τη διαχρονική σχέση του τόπου με τη θάλασσα και τη ναυτοσύνη.

Παράλληλα, στοχεύει στην ενίσχυση της τουριστικής εικόνας της περιοχής και στην προβολή της Γέρας ως ενός ελκυστικού προορισμού πολιτιστικού και βιωματικού τουρισμού. Σε μια εποχή κατά την οποία η ελληνική ύπαιθρος αντιμετωπίζει προκλήσεις όπως η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η μείωση της οικονομικής δραστηριότητας, πρωτοβουλίες αυτού του χαρακτήρα μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην τόνωση της τοπικής οικονομίας και στη στήριξη των μικρών επιχειρήσεων και των καταστημάτων της περιοχής.

Επιπλέον, η εκδήλωση αναδεικνύει την ιστορική, λαογραφική και πολιτιστική αξία της Γέρας, προβάλλοντας τη μοναδική ταυτότητα και την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου. Με τον τρόπο αυτό, η περιοχή μπορεί να ενταχθεί δυναμικότερα στον τουριστικό χάρτη της Λέσβου, προσελκύοντας επισκέπτες που ενδιαφέρονται για την ιστορία, τη λαϊκή παράδοση, τη ναυτική κληρονομιά και τον πολιτισμό του νησιού.

Κάλεσμα συμμετοχής

Οι διοργανωτές προσκαλούν όλους τους κατοίκους της Γέρας και της Λέσβου, καθώς και τους επισκέπτες του νησιού, να συμμετάσχουν σε μια ξεχωριστή βραδιά που θα μεταμορφώσει τον Κόλπο της Γέρας σε ένα σκηνικό εμπνευσμένο από την εποχή των πειρατών.

Πειρατικά καΐκια, ιστιοφόρα με μαύρα πανιά, πυρσοί και θαλάσσιες αναπαραστάσεις θα φωτίσουν τα νερά του κόλπου, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα περιπέτειας και μυστηρίου που θα ταξιδέψει μικρούς και μεγάλους σε μια άλλη εποχή.

Ενδυματολογική συμμετοχή

Όλοι οι συμμετέχοντες μπορούν να φορέσουν πειρατικές στολές ή ενδυμασίες εμπνευσμένες από τη θάλασσα και τη ναυτική παράδοση, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία μιας αυθεντικής και γιορτινής ατμόσφαιρας. Μονόφθαλμες μάσκες θα μοιράζουν οι πολιτιστικοί σύλλογοι Σκοπέλου και Περάματος ενώ οι πολιτιστικοί Παλαιοκήπου έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Διοργάνωση και συνεργαζόμενοι φορείς

Η εκδήλωση «Πειρατική Ρεγκάτα Γέρας – Στα Ίχνη του Μπαρμπαρόσα» πραγματοποιείται στο πλαίσιο του συνεδρίου «Ιστορία, Λαϊκή Παράδοση και Τουριστική Αξιοποίηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Η Πειρατεία στο Αιγαίο» και συνδιοργανώνεται από τις κοινότητες και τους πολιτιστικούς συλλόγους της Γέρας.

Η διοργάνωση πραγματοποιείται με τη συνεργασία των κοινοτήτων Παλαιοκήπου, Πλακάδου, Παπάδου, Σκοπέλου, Μεσαγρού και Περάματος, των πολιτιστικών συλλόγων της περιοχής, εθελοντών και τοπικών φορέων, ενώ τον κεντρικό συντονισμό της εκδήλωσης κ την επιστημονική στήριξη, έχει αναλάβει το πολιτιστικό σωματείο Culture4All.

Το συνέδριο και οι παράλληλες δράσεις του υποστηρίζονται από τους Δήμους της Λέσβου, την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου και το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω της συνεργασίας με το πολιτιστικό σωματείο Culture4All.