Με την παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη αναμένεται να πραγματοποιηθούν μέσα στον επόμενο μήνα τα εγκαίνια του ανακαινισμένου μουσουλμανικού τεμένους της Μυτιλήνης, γνωστού επί δεκαετίες ως «Βαλιντέ Τζαμί». Οι εργασίες αναστήλωσης του σημαντικού μνημείου της πόλης ολοκληρώθηκαν τις προηγούμενες ημέρες, δίνοντας νέα ζωή σε ένα κτήριο που συνδέεται με την πολυεπίπεδη ιστορία της Μυτιλήνης και την οθωμανική περίοδο του νησιού.

Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό 1,8 εκατ. ευρώ σύμφωνα με τον αναθεωρημένο προϋπολογισμό και χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στο πλαίσιο των εργασιών προέκυψαν νέα στοιχεία για την ταυτότητα του τεμένους, καθώς η επιγραφή που έχει τοποθετηθεί στο μνημείο επιβεβαιώνει ότι η ορθή ονομασία του δεν είναι «Βαλιντέ Τζαμί», όπως είχε επικρατήσει στη δημόσια χρήση, αλλά «Μπαλή ζαντέ Χασάν Μπέη τζαμί».

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου η πρώτη κατασκευή του τεμένους τοποθετείται στις αρχές του 17ου αιώνα και συγκεκριμένα το 1620. Η σημερινή μορφή του κτηρίου διαμορφώθηκε μετά τον μεγάλο σεισμό του 1867, με την ανακατασκευή του να ολοκληρώνεται το 1889. Πρόκειται για ένα λιθόκτιστο, μονώροφο κτήριο με δίριχτη στέγη, ενώ μαρμάρινη σκάλα οδηγεί στο λιθόστρωτο προαύλιο του μνημείου.

Ιδιαίτερη θέση στο έργο έχει η αποκατάσταση του μιναρέ, ύψους 17,5 μέτρων, ο οποίος αναστηλώθηκε στην αρχική του μορφή. Η αποκατάστασή του αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της συνολικής παρέμβασης, καθώς επαναφέρει στον ορίζοντα της πόλης ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό γνώρισμα του μνημείου.

Παράλληλα, υποθεμελιώθηκε και συντηρήθηκε το κυρίως κτήριο, ενώ ολοκληρώθηκε και  η ανακατασκευή της στέγης και του προστώου. Οι εργασίες δεν περιορίστηκαν μόνο στην αποκατάσταση των εμφανών τμημάτων του τεμένους, αλλά επεκτάθηκαν και στην ενίσχυση της στατικότητας του κτηρίου, προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία του για τις επόμενες γενιές.

Να σημειωθεί ότι το Μπαλή ζαντέ Χασάν Μπέη τζαμί δεν θα επαναλειτουργήσει ως τόπος λατρείας, αλλά θα αξιοποιηθεί ως μουσειακός χώρος. Η επανάχρηση του μνημείου θα δώσει τη δυνατότητα στο κοινό να γνωρίσει από κοντά την αρχιτεκτονική, την ιστορία και τα αρχαιολογικά ευρήματα που συνδέονται με το τέμενος, αναδεικνύοντας παράλληλα ένα σημαντικό κομμάτι της πολυπολιτισμικής κληρονομιάς της Μυτιλήνης.

Το μουσουλμανικό τέμενος είχε καταγραφεί ως ερείπιο στα αρχεία της ανταλλάξιμης περιουσίας το 1966. Το 1981 κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο, ενώ το 2003 πέρασε στην ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού.