Τις αιτίες που οδήγησαν στη φετινή περιορισμένη καρπόδεση των ελαιώνων της Λέσβου, παρά τις άφθονες βροχοπτώσεις του χειμώνα και της άνοιξης, ανέλυσε ο γεωπόνος Βασίλης Γάλλος μιλώντας στην εκπομπή «Μιλάμε Οικονομικά» του ραδιοφωνικού σταθμού 99 FM «Στο Νησί». Σε μια εκτενή συζήτηση παρουσίασε μια συνολική εικόνα της κατάστασης του λεσβιακού ελαιώνα, επισημαίνοντας ότι η χαμηλή καρπόδεση δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα αλλά σε ένα σύνολο αιτιών που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Στερνό αντίο στον Παναγιώτη Καραβατάκη

Πριν αναφερθεί στο κύριο θέμα της συζήτησης, ο κ. Γάλλος απέτισε φόρο τιμής στον πρόσφατα εκλιπόντα γεωτεχνικό - ελαιοπαραγωγό Παναγιώτη Καραβατάκη από τη Γέρα, χαρακτηρίζοντάς τον μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του αγροτικού χώρου στη Λέσβο. Όπως τόνισε, ο Παναγιώτης Καραβατάκης συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη της επιτραπέζιας ελιάς στο νησί και υπήρξε δάσκαλος για πολλούς νέους γεωπόνους και καλλιεργητές.

Πολύ καλή ανθοφορία αλλά…

Αναφερόμενος στη φετινή καλλιεργητική περίοδο, ο κ. Γάλλος εξήγησε ότι η εικόνα των ελαιώνων κατά την άνοιξη δημιουργούσε αρχικά προσδοκίες για μια καλή παραγωγική χρονιά. Οι πολλές βροχές είχαν ενισχύσει τη βλάστηση των δέντρων, ενώ η ανθοφορία ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητική σε μεγάλο μέρος του νησιού. Ωστόσο, η ανθοφορία δεν μετατράπηκε σε καρπό, γεγονός που προκάλεσε προβληματισμό στους παραγωγούς.

Ο γεωπόνος υπογράμμισε ότι η κατάσταση διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή. Υπάρχουν ελαιώνες με πολύ καλή καρπόδεση και άλλοι όπου η παραγωγή αναμένεται ιδιαίτερα περιορισμένη. Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα η διαφοροποίηση παρατηρείται ακόμη και μέσα στο ίδιο χωράφι, με δέντρα που βρίσκονται σε μικρή απόσταση μεταξύ τους να παρουσιάζουν εντελώς διαφορετική εικόνα.

Οι ασθένειες που χτύπησαν τους ελαιώνες

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρέασαν την καρπόδεση ήταν η έξαρση των ασθενειών που ευνοήθηκαν από την παρατεταμένη υγρασία. Το κυκλοκόνιο, το γλοιοσπόριο, η κερκόσπορα, οι βακτηριώσεις αλλά και διάφορες ασθένειες ξύλου αναπτύχθηκαν έντονα σε πολλές περιοχές του νησιού. Σύμφωνα με τον κ. Γάλλο, οι ασθένειες αυτές λειτουργούν πολλές φορές αθόρυβα, εξαντλώντας σταδιακά τα δέντρα και περιορίζοντας τη δυνατότητά τους να υποστηρίξουν μια επιτυχημένη καρπόδεση.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο κυκλοκόνιο, το οποίο προκαλεί πτώση φύλλων και μειώνει τη φωτοσυνθετική ικανότητα των δέντρων. Όταν το φύλλωμα περιορίζεται, η ελιά δεν διαθέτει την απαραίτητη ενέργεια για να θρέψει τους ανθούς και να υποστηρίξει την ανάπτυξη των καρπών. Παράλληλα, το γλοιοσπόριο μπορεί να προσβάλει ακόμη και τα άνθη, οδηγώντας σε απώλειες που συχνά δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές από τους παραγωγούς.

Χωρίς θρέψη δεν γίνεται καρπόδεση

Εξίσου σημαντικό ρόλο, σύμφωνα με τον γεωπόνο, διαδραμάτισε η θρέψη των δέντρων. Όπως τόνισε, το βόριο και το άζωτο είναι τα βασικότερα στοιχεία για την επιτυχημένη καρπόδεση. Παραγωγοί που είχαν φροντίσει να καλύψουν τις ανάγκες των δέντρων τους σε αυτά τα στοιχεία φαίνεται πως πέτυχαν καλύτερα αποτελέσματα. Ωστόσο, επεσήμανε ότι και άλλα θρεπτικά στοιχεία, όπως ο ψευδάργυρος, το κάλιο, το ασβέστιο και ο φώσφορος, έχουν καθοριστική σημασία στην παραγωγική διαδικασία.

Ο κ. Γάλλος στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη συστηματικών αναλύσεων εδάφους και φύλλων. Όπως ανέφερε, δεν αρκεί η εμπειρική εφαρμογή λιπασμάτων, καθώς κάθε χωράφι έχει διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικές δυνατότητες απορρόφησης θρεπτικών στοιχείων. Για τον λόγο αυτό υποστήριξε ότι οι παραγωγοί χρειάζονται τη συνεχή καθοδήγηση γεωπόνων και καλύτερη τεχνική υποστήριξη από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Γηρασμένος ελαιώνας και κλάδεμα

Ένα ακόμη πρόβλημα που ανέδειξε είναι η γήρανση του λεσβιακού ελαιώνα. Πολλά δέντρα παρουσιάζουν εκτεταμένες κουφάλες και ασθένειες ξύλου, ενώ η ανανέωσή τους προχωρά με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς. Κατά την άποψή του, απαιτούνται προγράμματα που θα στηρίξουν την ανανέωση των γερασμένων ελαιώνων και θα βελτιώσουν τη μακροπρόθεσμη παραγωγική τους δυναμική.

Στη συζήτηση τέθηκε και το θέμα των κλαδεμάτων. Ο γεωπόνος εξήγησε ότι τα αυστηρά κλαδέματα που εφαρμόζονται ανά αρκετά χρόνια προκαλούν έντονο στρες στα δέντρα και συχνά επηρεάζουν αρνητικά την ανθοφορία και την καρπόδεση. Αντίθετα, πρότεινε συχνότερα και ηπιότερα κλαδέματα, τα οποία επιτρέπουν στα δέντρα να διατηρούν τη ζωτικότητά τους χωρίς να υφίστανται ισχυρό σοκ.

Οι ελαιοπαραγωγοί χρειάζονται επιστημονική στήριξη

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης έχουν οδηγήσει πολλούς παραγωγούς στην εγκατάλειψη βασικών καλλιεργητικών φροντίδων. Τα αυξημένα κόστη, οι χαμηλές αποδόσεις και η αβεβαιότητα για τις τιμές έχουν ως αποτέλεσμα αρκετοί ελαιοκαλλιεργητές να περιορίζουν τις επεμβάσεις στα χωράφια τους, γεγονός που επιδεινώνει τα προβλήματα των δέντρων και μειώνει τις παραγωγικές δυνατότητες των ελαιώνων.

Κλείνοντας, ο κ. Γάλλος επισήμανε ότι η βελτίωση της παραγωγής δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στις καιρικές συνθήκες. Απαιτείται συνδυασμός σωστής θρέψης, αποτελεσματικής φυτοπροστασίας, ορθολογικών κλαδεμάτων, εδαφοβελτίωσης και, όπου είναι δυνατόν, άρδευσης. Όπως υποστήριξε, οι παραγωγοί που επενδύουν συστηματικά στην υγεία των δέντρων τους θα δουν τα οφέλη τόσο στην ποσότητα όσο και στην ποιότητα του παραγόμενου ελαιολάδου, σε μια εποχή που η ποιότητα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την αγορά.