Επιστήμονες από την Ευρώπη και τον Καναδά βρέθηκαν στη Λέσβο για να εκπαιδευτούν σε ένα από τα πλέον κρίσιμα περιβαλλοντικά ζητήματα της εποχής: τη διαχείριση και απομάκρυνση των PFAS, των λεγόμενων «αιώνιων χημικών». Το Θερινό Σχολείο του ευρωπαϊκού έργου ZeroPM, που φιλοξενήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου από τις 9 έως τις 11 Ιουνίου, ανέδειξε τον πρωταγωνιστικό ρόλο του ιδρύματος στην έρευνα για τις επίμονες χημικές ουσίες και τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.

Ειδικότερα, ολοκληρώθηκε με επιτυχία το Θερινό Σχολείο, το οποίο πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του ευρωπαϊκού έργου  ZeroPM,  το διάστημα 9 έως 11 Ιουνίου, στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και αφορούσε τα PFAS, γνωστότερα και ως «Αιώνια Χημικά».

Στο Θερινό Σχολείο συμμετείχαν 30 υποψήφιοι διδάκτορες και μεταδιδακτορικοί ερευνητές που ταξίδεψαν στη Λέσβο από διάφορα σημεία της Ευρώπης και από τον Καναδά. Είχαν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν διαλέξεις σχετικά με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις συγκεκριμένες ουσίες, τον τρόπο ανάλυσής τους και τις τεχνολογίες που εφαρμόζονται για την επεξεργασία του πόσιμου νερού  και της λυματολάσπης.

Παράλληλα με τις θεωρητικές διαλέξεις, οι συμμετέχοντες πραγματοποίησαν εργαστηριακές ασκήσεις στα εργαστήρια του Τμήματος Περιβάλλοντος για τη δειγματοληψία και ανάλυση των συγκεκριμένων ουσιών ενώ επισκέφθηκαν και την πιλοτική μονάδα που έχει κατασκευάσει το Πανεπιστήμιο, στα πλαίσια του ZeroPM, στον Βιολογικό Καθαρισμό της πόλης για την επεξεργασία της λυματολάσπης. Η συγκεκριμένη πιλοτική μονάδα είναι μοναδική στην Ευρώπη, συνδυάζει καινοτόμες βιολογικές και θερμικές τεχνολογίες σε σειρά και επιτυγχάνει σημαντική απομάκρυνση των PFAS.

Την τελευταία ημέρα του Θερινού Σχολείου, οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν τη Δυτική Λέσβο, να ξεναγηθούν στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου καθώς και στην πιλοτική μονάδα επεξεργασίας και επαναχρησιμοποίησης των αστικών λυμάτων στην Άντισσα.

 Λίγα Λόγια για τα PFAS και το ερευνητικό έργο ZeroPM

Τα PFAS (υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες ενώσεις) είναι μια μεγάλη ομάδα συνθετικών χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σε σειρά προϊόντων όπως αδιάβροχα ρούχα και παπούτσια, υφάσματα, μαγειρικά σκευή και συσκευασίες τροφίμων, αφρούς πυρόσβεσης, χρώματα και δομικά υλικά.

Λόγω της ευρείας χρήσης, της ανθεκτικότητάς και της τάσης βιοσυσσώρευσης που παρουσιάζουν, τα PFAS ανιχνεύονται στο αίμα ανθρώπων και ζώων σε όλο τον κόσμο. Μελέτες που πραγματοποιούνται στις ΗΠΑ από το 19991 δείχνουν ότι 4 PFAS (PFOS, PFOA, PFHxS, PFNA) ανιχνεύονται στον ορό αίματος σχεδόν όλων των ατόμων ηλικίας μεγαλύτερης των 12 ετών. Σε ότι αφορά στις επιπτώσεις των PFAS, επιδημιολογικές μελέτες αναφέρουν ως πιθανές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία τα αυξημένη επίπεδα χοληστερίνης, τις μικρές μειώσεις στο βάρος των νεογνών, τον αυξημένο κίνδυνος υπέρτασης ή προεκλαμψίας στις έγκυες γυναίκες και τον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου των νεφρών. Λόγω των επιπτώσεων που έχουν στην ανθρώπινη υγεία και της ανθεκτικότητας στην αποδόμηση, η Ε.Ε. έχει θεσπίσει τα τελευταία χρόνια όρια για αυτές τις ουσίες στο πόσιμο νερό καθώς σε διάφορα τρόφιμα (αυγά, ψάρια, κρέας).

Το Τμήμα Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου συμμετέχει στο ευρωπαϊκό έργο ZeroPM που στοχεύει στην ελαχιστοποίηση της χρήσης των συγκεκριμένων ουσιών και στην  εξεύρεση καινοτόμων και βιώσιμων λύσεων για τη ρύπανση που προκαλείται από τα PFAS.

Επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου Αιγαίου είναι ο Καθηγητής του Τμήματος Περιβάλλοντος Νάσος Στασινάκης ενώ στην ομάδα συμμετέχουν η Καθηγήτρια του Τμήματος Όλγα-Ιωάννα Καλαντζή, ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης Μιχάλης Φουντουλάκης και ο Επίκουρος Καθηγητής του ΕΜΠ Στέργιος Βακάλης.