Τρεις μήνες μετά το ξέσπασμα της επιζωοτίας του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά δύσκολη στο νησί. Παρά τους χιλιάδες ελέγχους και τις μαζικές θανατώσεις ζώων, σχεδόν 50.000 σύμφωνα με την τελευταία ανακοίνωση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, νέα κρούσματα εξακολουθούν να εντοπίζονται ακόμη και σε περιοχές που θεωρητικά είχαν ήδη ελεγχθεί και «καθαρίσει» από τη νόσο. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα που ανέδειξε ο κτηνίατρος Γιάννης Τσακίρης στη συνέντευξη που παραχώρησε στον ραδιοφωνικό σταθμό 99 fm Στο Νησί και την εκπομπή «Μιλάμε Οικονομικά». 

Ο κ. Τσακίρης χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι σε επανελέγχους εκτροφών εντοπίζονται ζώα με αντισώματα σε περιοχές που είχαν ήδη περάσει από τη διαδικασία επιτήρησης. Όπως εξήγησε, η ανίχνευση αντισωμάτων σημαίνει ότι τα ζώα είτε έχουν περάσει τη νόσο είτε βρίσκονται στο τελικό στάδιο της νόσησης, ενώ μόνο ο μοριακός έλεγχος μπορεί να επιβεβαιώσει εάν υπάρχει ενεργή λοίμωξη. Κατά την άποψή του, τα νέα ευρήματα δημιουργούν ερωτήματα για το κατά πόσο οι αρχικοί έλεγχοι ήταν επαρκείς ή εάν ο ιός εξακολουθεί να κυκλοφορεί σε ορισμένες περιοχές του νησιού.

Κριτική στα μέτρα αντιμετώπισης

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στη στρατηγική που ακολουθείται μέχρι σήμερα. Υποστήριξε ότι η πολιτική των μαζικών θανατώσεων εφαρμόζεται χωρίς να έχει παρουσιαστεί ένα σαφές σχέδιο για το πού οδηγεί η διαδικασία και χωρίς να έχει τεθεί κάποιο όριο στις απώλειες ζωικού κεφαλαίου που μπορεί να αντέξει το νησί. Όπως σημείωσε, η μέχρι σήμερα λογική βασίζεται στην ανίχνευση θετικών κοπαδιών και στην άμεση θανάτωσή τους, χωρίς να εξετάζονται εναλλακτικές λύσεις.

Ο ίδιος επανέφερε την πρόταση που είχε κατατεθεί από επιστημονικούς κύκλους για στοχευμένο εμβολιασμό των κοπαδιών που εντοπίζονται ορολογικά θετικά, με τη χρήση εμβολίων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Εμβολίων. Σύμφωνα με τον κ. Τσακίρη, μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να περιορίσει γρήγορα τη μετάδοση της νόσου και να επιτρέψει στη συνέχεια την εφαρμογή μοριακών ελέγχων για τον εντοπισμό μόνο των πραγματικά νοσούντων ζώων, αποφεύγοντας την καταστροφή ολόκληρων κοπαδιών.

«Χάθηκε πολύτιμος χρόνος»

Ο έμπειρος κτηνίατρος εκτίμησε ότι καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση της επιζωοτίας έπαιξε η καθυστέρηση στην ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών. Όπως ανέφερε, για περίπου 1,5 μήνα οι έλεγχοι στηρίζονταν σε ελάχιστους κτηνιάτρους της τοπικής υπηρεσίας, ενώ η ουσιαστική ενίσχυση με επιπλέον προσωπικό ήρθε αργότερα, όταν η νόσος είχε ήδη εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος του νησιού.

Κατά την άποψή του, εάν από τις πρώτες ημέρες υπήρχε η σημερινή δύναμη των περίπου 20 συνεργείων ελέγχου, η επιζωοτία θα μπορούσε πιθανότατα να είχε περιοριστεί πολύ νωρίτερα. Παράλληλα, έσπευσε να συγχαρεί τους κτηνιάτρους, τους εθελοντές και τα στελέχη που εργάζονται καθημερινά στο πεδίο, τονίζοντας ότι καταβάλλουν υπεράνθρωπες προσπάθειες κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Το κόστος για την οικονομία της Λέσβου

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις οικονομικές συνέπειες της κρίσης. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, οι θανατώσεις ζώων βρίσκονται  περίπου στα 50.000 ζώα, ενώ σε περιοχές όπως ο Μεσότοπος οι απώλειες αγγίζουν το 40% του ζωικού κεφαλαίου. Η εξέλιξη αυτή, όπως είπε, πλήττει όχι μόνο τους κτηνοτρόφους αλλά και τους συνεταιρισμούς, τα τυροκομεία, τις επιχειρήσεις εμπορίας ζωοτροφών και συνολικά την οικονομική ζωή των χωριών.

Ιδιαίτερα για τον Συνεταιρισμό Μεσοτόπου, ο οποίος απασχολεί δεκάδες εργαζόμενους και αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, η μείωση του ζωικού κεφαλαίου δημιουργεί σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας. Παράλληλα, εκτίμησε ότι η παραγωγή γάλακτος στο νησί έχει μειωθεί περίπου κατά 50%, με αποτέλεσμα σημαντική απώλεια εισοδήματος για τους παραγωγούς.

Αντιδράσεις για τις δηλώσεις περί ευθυνών των κτηνοτρόφων

Ο Γιάννης Τσακίρης απέρριψε κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς που συνδέουν την είσοδο της νόσου στη Λέσβο με παράνομες εισαγωγές ζώων από την Τουρκία. Όπως υποστήριξε, ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα και προσβάλλει τόσο τους κτηνοτρόφους όσο και τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.

Αντίθετα, επανέλαβε ότι η πολιτεία όφειλε να είχε λάβει αυστηρότερα μέτρα πρόληψης από την προηγούμενη άνοιξη, όταν υπήρχαν στοιχεία για την παρουσία της νόσου στα απέναντι παράλια της Μικράς Ασίας. Υποστήριξε ακόμη ότι δεν υπάρχει μέχρι σήμερα σαφής εικόνα για τον ακριβή τρόπο με τον οποίο ο ιός έφτασε στη Λέσβο.

Η επόμενη ημέρα

Κλείνοντας τη συνέντευξη, ο κ. Τσακίρης τόνισε ότι η επόμενη ημέρα πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένο σχέδιο ανασύστασης των κοπαδιών, με αξιοποίηση της τοπικής φυλής προβάτων και όχι εισαγωγές ξένου γενετικού υλικού. Παράλληλα επανέφερε το αίτημα για επαναλειτουργία κτηνιατρικού εργαστηρίου στη Λέσβο, επισημαίνοντας ότι το Βόρειο Αιγαίο αποτελεί την μοναδική περιφέρεια της χώρας χωρίς τέτοια υποδομή, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης ζωονόσων. Ο κ. Τσακίρης θέτει με επιμονή εδώ και χρόνια την ανάγκη επαναλειτουργίας του κτηνιατρικού εργαστηρίου στη Λέσβο.

Παρά τις ανησυχίες του, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος ότι μέσα στους επόμενους μήνες θα περιοριστούν τα νέα κρούσματα και το νησί θα μπορέσει σταδιακά να επιστρέψει στην κανονικότητα. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η πλήρης αποκατάσταση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας θα απαιτήσει χρόνο, σχέδιο και ουσιαστική στήριξη των παραγωγών που επλήγησαν από τη μεγαλύτερη κτηνοτροφική κρίση που έχει γνωρίσει η Λέσβος τις τελευταίες δεκαετίες.