Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έθεσε σε δημόσια διαβούλευση έως και την Κυριακή 29 Μαρτίου το νέο πλαίσιο για τα Σχέδια Βελτίωσης, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα πρόσκληση που, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του, αναμένεται να δημοσιευθεί από τον Απρίλιο έως τον Μάιο του 2026. Το νέο πλαίσιο αφορά τρεις παρεμβάσεις και συνδέεται με επενδύσεις που στοχεύουν στην ανταγωνιστικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, στην εξοικονόμηση ύδατος, αλλά και στην ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας και των ενεργειακών παρεμβάσεων.

Η συνολική δημόσια δαπάνη της νέας πρόσκλησης ανέρχεται σε 262,6 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 200 εκατ. ευρώ κατευθύνονται σε Σχέδια Βελτίωσης που συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, τα 21,9 εκατ. ευρώ στην παρέμβαση για επενδύσεις εξοικονόμησης ύδατος και τα 40,7 εκατ. ευρώ στην παρέμβαση για επενδύσεις κυκλικής οικονομίας και ενεργειακές παρεμβάσεις.

Στο νέο πρόγραμμα περιλαμβάνεται ένα ευρύ φάσμα επιλέξιμων δαπανών. Μεταξύ άλλων δίνεται δυνατότητα για ίδρυση, μετεγκατάσταση, ανέγερση, επέκταση και εκσυγχρονισμό γεωργικών κτιρίων και εγκαταστάσεων, αγορά γης έως το 10% των επιλέξιμων δαπανών, αγορά και εγκατάσταση καινούργιου μηχανολογικού εξοπλισμού, εγκατάσταση πολυετών φυτειών, περίφραξη και διαμόρφωση αγροτεμαχίων, προμήθεια ανθοκομικού ή μελισσοκομικού αυτοκινήτου, καθώς και αγορά ΗΥ, λογισμικού και εξοπλισμού γραφείου που συνδέεται με τη διαχείριση της εκμετάλλευσης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις επενδύσεις που σχετίζονται με την εξοικονόμηση πόρων και τη μείωση του λειτουργικού κόστους. Στις επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνονται μηχανολογικός εξοπλισμός και εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ για την κάλυψη των αναγκών της εκμετάλλευσης, επενδύσεις εκσυγχρονισμού για εξοικονόμηση ενέργειας, εξοπλισμός και εγκαταστάσεις για ανάκτηση, επεξεργασία και επαναχρησιμοποίηση γεωργοκτηνοτροφικών αποβλήτων, καθώς και έργα και εξοπλισμός που στοχεύουν στην εξοικονόμηση αρδευτικού νερού και στις έγγειες βελτιώσεις εντός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Το ύψος της ενίσχυσης διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος της επένδυσης. Η στήριξη μπορεί να φτάσει έως το 70% για δαπάνες που σχετίζονται με την εξοικονόμηση ενέργειας, την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και τη μείωση της χρήσης αρδευτικού νερού. Έως το 60% μπορεί να φτάσει η ενίσχυση για εξοπλισμό τεχνολογίας αιχμής, για εξοπλισμό που περιορίζει τη λίπανση και τη διασπορά φυτοφαρμάκων, για κτιριακές εγκαταστάσεις και εξοπλισμό κτηνοτροφικών και μελισσοκομικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και για συστήματα διαχείρισης και επεξεργασίας αποβλήτων. Για γεωργικούς ελκυστήρες, περονοφόρους φορτωτές, bobcat, παρελκόμενα και λοιπές δαπάνες που δεν εντάσσονται στις παραπάνω κατηγορίες, η βασική ένταση στήριξης φτάνει έως το 50%.

Σημαντική πρόβλεψη του νέου πλαισίου είναι οι προσαυξήσεις στα ποσοστά ενίσχυσης για ειδικές κατηγορίες δικαιούχων και περιοχών. Για επενδύσεις που υλοποιούνται στις Περιφέρειες Βορείου και Νοτίου Αιγαίου ή από γεωργούς νεαρής ηλικίας, η ένταση στήριξης στις κατηγορίες του 60% και του 50% προσαυξάνεται κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι σε πολλές περιπτώσεις παραγωγοί των νησιών μπορούν να δουν το ποσοστό ενίσχυσης να ανεβαίνει έως το 60% για δαπάνες που ξεκινούν από βάση 50% και έως το 70% για δαπάνες που ξεκινούν από βάση 60%. Για περιοχές που εντάσσονται στα Εδαφικά Σχέδια Δίκαιης Μετάβασης προβλέπεται προσαύξηση 5 ποσοστιαίων μονάδων. Το πλαίσιο πάντως θέτει ανώτατα όρια, καθώς το ποσοστό ενίσχυσης δεν μπορεί να ξεπεράσει το 60% για τις επενδύσεις της βασικής κατηγορίας του 50% και το 70% για εκείνες της κατηγορίας του 60%.

Σε ό,τι αφορά τον προϋπολογισμό των αιτήσεων, το νέο πλαίσιο προβλέπει διαφορετικά ανώτατα όρια ανάλογα με τη φύση της επένδυσης και τη μορφή του δικαιούχου. Για επενδύσεις αποκλειστικά σε ΑΠΕ ο μέγιστος αιτούμενος προϋπολογισμός φτάνει τα 200.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και τα 500.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα, ενώ για μονάδες παραγωγής βιοαερίου από κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις μπορεί να φτάσει έως τα 2.500.000 ευρώ. Για επενδύσεις αποκλειστικά στην εξοικονόμηση ύδατος το όριο ορίζεται στα 150.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και στα 250.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα. Για τα λοιπά επενδυτικά σχέδια φυτικής παραγωγής, μελισσοκομίας και σηροτροφίας το όριο φτάνει τα 200.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και τα 400.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα, ενώ για τα λοιπά επενδυτικά σχέδια ζωικής παραγωγής ο ανώτατος προϋπολογισμός ανέρχεται στα 400.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και στα 500.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα.

Από τη νέα πρόσκληση εξαιρούνται όσοι έχουν ήδη ενταχθεί στην παρέμβαση για τον εκσυγχρονισμό και την κατασκευή θερμοκηπίων Π3-73-2.9, καθώς και όσοι είχαν ενταχθεί στα Σχέδια Βελτίωσης του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014 έως 2020. Πρόκειται για μια πρόβλεψη που περιορίζει τη δυνατότητα επανένταξης παλαιών δικαιούχων και στρέφει τη νέα πρόσκληση προς νέες εκμεταλλεύσεις ή επενδυτικά σχήματα που δεν έχουν ήδη ενισχυθεί από τα αντίστοιχα εργαλεία της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου.

Συνολικά, το νέο πλαίσιο των Σχεδίων Βελτίωσης δείχνει ότι το ΥπΑΑΤ επιχειρεί να κατευθύνει τους διαθέσιμους πόρους σε επενδύσεις με πιο σαφή αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας συνδυάζεται πλέον πιο καθαρά με την εξοικονόμηση νερού, τη μείωση της ενεργειακής επιβάρυνσης και την καλύτερη διαχείριση αποβλήτων, ενώ για τις νησιωτικές περιοχές, όπως το Βόρειο Αιγαίο, οι προβλεπόμενες προσαυξήσεις στα ποσοστά ενίσχυσης δημιουργούν ένα πιο ευνοϊκό πλαίσιο για την υλοποίηση επενδύσεων. Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις τελικές ρυθμίσεις που θα προκύψουν μετά τη διαβούλευση και κυρίως στους όρους της πρόσκλησης που αναμένεται να καθορίσουν ποιοι και με ποια κριτήρια θα μπορέσουν τελικά να αξιοποιήσουν το νέο πρόγραμμα.