Με φόντο την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, η Μαρία Πανάγου παραχώρησε συνέντευξη στο ρ/σ του «Ν» 99 fm και μίλησε για τη διαδρομή της, τις γαστρονομικές της αναφορές, τη σχέση της με την πρώτη ύλη, αλλά και για τον «Τζετζερέ», τον πολυχώρο γαστρονομίας που δημιούργησε στη Μυτιλήνη και ήδη έχει αποκτήσει το δικό του ξεχωριστό αποτύπωμα.
Η συζήτηση κινήθηκε από τις παιδικές μνήμες και τη γιαγιά της Κλειώ έως τα εργαστήρια για παιδιά και ενήλικες, τη φωτογραφία γαστρονομίας, τις συνεργασίες με παραγωγούς και το μήνυμα που θέλει να στείλει στις γυναίκες: να μιλούν, να τολμούν και να διεκδικούν.
Η Μαρία Πανάγου περιέγραψε τον «Τζετζερέ» ως έναν πολυχώρο γαστρονομίας, όπου φιλοξενούνται φωτογραφίσεις τοπικών προϊόντων, καμπάνιες social media για παραγωγούς, εργαστήρια μαγειρικής για παιδιά προσαρμοσμένα στα παιδικά χέρια και βιωματικά εργαστήρια για ενήλικες.
Πίσω από αυτή την ιδέα βρίσκεται μια βαθιά προσωπική αφετηρία. Όπως εξήγησε, η γιαγιά της, η Κλειώ, ήταν ο άνθρωπος που τη μεγάλωσε και την έβαλε από πολύ νωρίς στον κόσμο της κουζίνας, του τραπεζιού, της φιλοξενίας και της προσφοράς. Χωρίς να της κάνει «μάθημα», της έμαθε στην πράξη όσα είχαν σημασία: το μοίρασμα, τη φροντίδα, τη χαρά του να ανοίγεις το σπίτι σου στους άλλους.
Αργότερα, όταν η ίδια χρειάστηκε να τη φροντίσει για κάποια χρόνια, μπήκε στην κουζίνα της γιαγιάς της και άρχισε να μαγειρεύει τις συνταγές της. Σε μια δύσκολη προσωπική φάση, η φωτογραφική μηχανή, η αγάπη της για τη γαστρονομία και η κατσαρόλα της γιαγιάς της —ο «τζετζερές», όπως την έλεγε εκείνη— έγιναν, όπως είπε, «τα φιλαράκια» της και μια διέξοδος. Έτσι γεννήθηκε το blog και η σελίδα στο facebook με το όνομα «Τζετζερές».
Οι πρώτες μαγειρικές της μνήμες πάνε πολύ πίσω, στα παιδικά της χρόνια, στη Βαρειά και σε έναν μεγάλο οικογενειακό μπαχτσέ σχεδόν 30 στρεμμάτων. Εκεί, όπως είπε, υπήρχαν τα πάντα: πρώτες ύλες στην καλύτερή τους μορφή, λαχανικά, δέντρα, γεύσεις, μυρωδιές, μαγείρεμα στην κάζα και στο πετρογκάζ.
Θυμάται τον εαυτό της από τριών, τεσσάρων, πέντε ετών να σκαρφαλώνει στα δέντρα και να τρώει φρέσκα σύκα επιτόπου, να ζει τη σχέση με τη γη και να βλέπει από κοντά τι σημαίνει προϊόν, εποχή και φροντίδα. Όπως παραδέχθηκε, εκεί φυτεύτηκε ο πρώτος σπόρος για την αγάπη της προς τον πρωτογενή τομέα και τα καλά ποιοτικά προϊόντα, μια αγάπη που τη συνοδεύει έως σήμερα.
Η ίδια σημείωσε πως οι πιο ουσιαστικοί πειραματισμοί στην κουζίνα ήρθαν αργότερα, μετά τα 25 με 27 της χρόνια. Τότε άρχισε να παίρνει τις γεύσεις που γνώριζε από την παράδοση και να τις μετασχηματίζει δημιουργικά, χωρίς να χάνουν τον χαρακτήρα τους.
Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα τα ντολμαδάκια γιαλαντζί, λέγοντας ότι μπορεί κανείς να κρατήσει όλη τη μυρωδιά και τα αρώματα αυτού του φαγητού και να τα μεταφέρει σε ένα ριζότο, χωρίς να προδώσει την ουσία του.
Το blog του «Τζετζερέ» άνοιξε στις 27 Φεβρουαρίου 2012. Από εκείνη τη στιγμή άρχισε μια πορεία που, όπως είπε, εξελίσσεται συνεχώς εδώ και 14 χρόνια, με εκπαίδευση, ενημέρωση, δουλειά και σταθερή εμβάθυνση στο αντικείμενο.
Μέσα από αυτή τη διαδρομή, άρχισαν να έρχονται και οι συνεργασίες με παραγωγούς ελαιολάδου, τυροκομεία, παραγωγούς σαλτσών και μαρμελάδων, που αναζητούσαν έναν άνθρωπο να αποτυπώσει τα προϊόντα τους μέσα από συνταγές και σωστό food styling.
Η Μαρία Πανάγου στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι η φωτογραφία γαστρονομίας, το food styling και η μαγειρική είναι συνήθως τρεις διαφορετικές δουλειές, οι οποίες σε μεγάλες πόλεις μοιράζονται σε διαφορετικούς επαγγελματίες. Η ίδια, ωστόσο, καλείται συχνά να τα κάνει όλα: να επιλέξει σερβίτσια, σκηνικό, φως, συνταγή, παρουσίαση και τελικά να φωτογραφίσει το πιάτο.
Εκείνο που για την ίδια έχει σημασία είναι να παραμένει το φαγητό αληθινό. Όπως είπε χαρακτηριστικά, θεωρεί ανήθικο να χρησιμοποιούνται ψεύτικα υλικά για να αποδοθεί μια εικόνα «νόστιμου» φαγητού. «Η φωτογραφία γαστρονομίας δεν μπορεί να πει ψέματα», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι στο πιάτο πρέπει να φαίνεται ο κόπος όλων: του ψαρά, της μαγείρισσας, της σερβιτόρας, του κεραμίστα, του παραγωγού.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της φιλοσοφίας ήταν μια ιστορία που θυμήθηκε από τη Δρότα. Όπως είπε, ένα καλοκαίρι της έφεραν μια σαλάτα με χταπόδι, σε ένα ζωγραφισμένο κεραμικό πιάτο, και εκείνη σηκώθηκε αμέσως, πήρε το πιάτο και βγήκε στην προβλήτα για να το φωτογραφίσει με φόντο τη θάλασσα, εκεί όπου ψαρεύτηκε και εκεί όπου μαγειρεύτηκε.
Η επιλογή αυτή, όπως εξήγησε, δεν ήταν απλώς αισθητική. Ήταν τρόπος να αποδοθεί η αλήθεια του τόπου, του φωτός, του προϊόντος και του ανθρώπινου κόπου που κρύβεται πίσω από ένα πιάτο.
Ο «Τζετζερές» δεν περιορίζεται σε φωτογραφίσεις ή εργαστήρια μαγειρικής. Η Μαρία Πανάγου μίλησε και για τις βιωματικές δράσεις που οργανώνει, όπως οι γευσιγνωσίες και οι επισκέψεις γνωριμίας με την παραγωγή.
Αναφέρθηκε ειδικά σε μια εκδήλωση στο ελαιοτριβείο του Μιχάλη Τζωρτζή, όπου πραγματοποιήθηκε γευσιγνωσία ελαιολάδου, παρουσίαση της διαδικασίας από το δέντρο έως το μπουκάλι και την τυποποίηση, καθώς και μαγείρεμα επί τόπου. Όπως είπε, πρόκειται για εμπειρίες που φέρνουν τον κόσμο πιο κοντά στο φαγητό όχι μόνο ως κατανάλωση, αλλά ως γνώση, διαδρομή και σχέση με τους ανθρώπους που το παράγουν.
Ιδιαίτερη θέση στον «Τζετζερέ» έχει το παιδικό εργαστήριο «Φάε παιδάκι μου», ένας τίτλος που, όπως εξήγησε, επιλέχθηκε ακριβώς επειδή ήθελε να έχει κάτι χαρούμενο, ζεστό και ανάλαφρο.
Στα εργαστήρια συμμετέχουν παιδιά 2 έως 5 ετών με συνοδό, αλλά και παιδιά 5 έως 10 ετών μόνα τους. Η ίδια ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται για ένα κλασικό μάθημα μαγειρικής, με έναν άνθρωπο σε απόσταση να δείχνει και τα παιδιά να παρακολουθούν. Αντίθετα, όλοι κάθονται γύρω από ένα κοινό τραπέζι, εξηγούνται τα εργαλεία, δίνονται μικρές «δουλειές» στα παιδιά, δοκιμάζουν, μυρίζουν, περιμένουν τη σειρά τους, μοιράζονται.
Για τη Μαρία Πανάγου, αυτό το τραπέζι δεν μαθαίνει μόνο συνταγές. Μαθαίνει συνύπαρξη, υπομονή, γεύση, συμμετοχή και κοινωνικότητα.
Στη συνέντευξή της, περιέγραψε τη γαστρονομία ως «ζωντανό κύτταρο», που εξελίσσεται, αναπνέει, αλλάζει, αφήνει παλιές νοοτροπίες πίσω και ανοίγεται στο μέλλον. Για την ίδια, η μαγειρική δεν είναι κάτι στατικό, ούτε περιορίζεται μόνο στα βιβλία συνταγών.
Όπως είπε, διαβάζει τα πάντα και εμπνέεται από πολλές μορφές τέχνης. Μια έκθεση ζωγραφικής, μια έκθεση φωτογραφίας ή μια θεατρική παράσταση μπορούν να γίνουν αφορμή για το επόμενο πιάτο. Για εκείνη, η μαγειρική είναι τέχνη και εξέλιξη.
Ανάμεσα στους ανθρώπους που την έχουν εμπνεύσει, ανέφερε τον Anthony Bourdain, τον Ηλία Μαμαλάκη, τον Δημήτρη Ορουσουνέλλη, αλλά και σεφ που γνώρισε μέσα από το Lesvos Food Fest και από γαστρονομικά φόρουμ, βλέποντας όπως είπε πως σιγά-σιγά το αυστηρό και απόλυτο δίνει χώρο στη συνεργασία και στην ομάδα.
Η Μαρία Πανάγου αναφέρθηκε και στις γνωριμίες της με γνωστούς σεφ που έχουν βρεθεί στη Λέσβο, όπως ο Άκης Πετρετζίκης, ο Γιώργος Τσούλης, ο Σωτήρης Κοντιζάς και ο Ηλίας Μαμαλάκης.
Ξεχωριστή αναφορά έκανε στη Μαρία Καπλανέλλη, λέγοντας ότι είναι μία από τις γυναίκες που τη στηρίζουν σταθερά και ότι της οφείλει πολλά, γιατί κάθε φορά που κάτι σημαντικό γαστρονομικά συμβαίνει στο νησί, βρίσκεται εκεί με εμπιστοσύνη και διάθεση συνεργασίας.
Για τον Σωτήρη Κοντιζά μίλησε με ιδιαίτερη θέρμη, περιγράφοντας πώς, παρότι στην τηλεόραση δείχνει αυστηρός και «τετραγωνισμένος», από κοντά συνάντησε έναν άνθρωπο με βαθιά αγάπη για την πρώτη ύλη και πραγματικό ενδιαφέρον για τα τοπικά προϊόντα. Αντίστοιχα, για τον Άκη Πετρετζίκη είπε ότι είναι ένας επαγγελματίας πολύ στοχοπροσηλωμένος, με πιο αυστηρές γραμμές λειτουργίας και λιγότερα περιθώρια χαλαρής αλληλεπίδρασης.
Ο φυσικός χώρος του «Τζετζερέ» βρίσκεται στη Χίου 2, στα Λαδάδικα της Μυτιλήνης. Όπως αποκάλυψε, μπήκε πρώτη φορά στον χώρο την 1η Ιουλίου 2025, όταν ήταν ακόμη ένα σκοτεινό στούντιο, και μέσα σε δύο μήνες, με τη βοήθεια του συζύγου της Στρατή και του μικρού τους γιου Πάνου, το μετέτρεψαν σε λειτουργικό και ζεστό γαστρονομικό στούντιο.
Το πρώτο εργαστήριο πραγματοποιήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2025. Από τότε ο «Τζετζερές» ακολουθεί τη δική του πορεία, την οποία η ίδια δεν αντιμετωπίζει ως κάτι απολύτως προκαθορισμένο, αλλά ως ένα μονοπάτι που εξελίσσεται και στο οποίο προσθέτει διαρκώς τις δικές της πινελιές.
Όπως παρατήρησε και η παρουσιάστρια της εκπομπής, ο «Τζετζερές» γνώρισε αποδοχή από την πρώτη μέρα. Η Μαρία Πανάγου θεωρεί πως αυτό δεν ήταν τυχαίο, αλλά αποτέλεσμα μιας πορείας πολλών ετών.
Όπως είπε, πίσω από αυτό βρίσκεται η επένδυση στη γνώση, η εξωστρέφεια, η δουλειά πάνω στον εαυτό της, αλλά και η παρουσία της σε πολλά σημεία του νησιού. Δεν έμεινε μόνο στη Μυτιλήνη, αλλά κινήθηκε στη Γέρα, στο Σίγρι, στον Μόλυβο, ακόμη και σε καΐκι, μαγειρεύοντας και προσαρμοζόμενη στις συνθήκες.
Για την ίδια, το φαγητό είναι παντού: δεν είναι μόνο μια βιολογική ανάγκη, αλλά και ένας βαθιά κοινωνικός τρόπος να συναντιούνται οι άνθρωποι, να μοιράζονται χρόνο, γεύση και σχέση γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι.
Όταν η κουβέντα πήγε στη θέση της γυναίκας και στη δυσκολία της καθημερινότητας με τους πολλούς ρόλους, η Μαρία Πανάγου μίλησε για τη σημασία της στήριξης μέσα από το σπίτι.
Αναφέρθηκε στη μικρή της «ομάδα», στον σύζυγό της και στο παιδί τους, λέγοντας πως αυτή η ήσυχη, σταθερή δύναμη είναι που στηρίζει όλη την προσπάθεια. Θεωρεί ότι όταν μέσα στο σπίτι υπάρχει αγάπη, κατανόηση και συνεργασία, ο ένας αντλεί δύναμη από τον άλλον και όλα λειτουργούν πιο ισορροπημένα.
Παραδέχθηκε ότι υπάρχουν στρες, πίεση και άγχος, όμως στο τέλος της ημέρας προσπαθεί να κάνει έναν απολογισμό: να δει τι πήγε καλά, τι δεν πήγε, να ισορροπήσει μέσα της τα πράγματα και να θυμίσει στον εαυτό της ότι η επόμενη μέρα είναι μια νέα αρχή.
Η ίδια δεν απέφυγε να μιλήσει και για τις δουλειές ή τις εμπειρίες που μπορεί να την απογοήτευσαν, είτε οικονομικά είτε συναισθηματικά. Όπως είπε, σαφώς και υπάρχει απογοήτευση όταν κάτι δεν εξελίσσεται όπως το περίμενες, όμως ακόμη κι αυτό γίνεται μάθημα.
Εκείνο που κρατά είναι πως μέσα από τέτοιες καταστάσεις μαθαίνει πράγματα που ίσως δεν της δίδαξε κανείς με άλλον τρόπο και έτσι μπορεί να αποφύγει να τα επαναλάβει. Αυτή η ωρίμανση συνδέεται και με την ικανότητα να λέει «όχι».
Μάλιστα, θυμήθηκε μια φράση της γιαγιάς της, η οποία της έλεγε: «Μαρία, εγώ δεν έμαθα να λέω όχι. Τουλάχιστον εσύ μάθε». Και όπως είπε η ίδια, αυτό το «θα το σκεφτώ» το πήγε πια στο καθαρό «όχι», όταν χρειάζεται.
Στο κλείσιμο της συνέντευξης, η Μαρία Πανάγου έστειλε ένα σαφές μήνυμα προς τις γυναίκες: να προχωρούν, να μιλούν και να διεκδικούν.
Τόνισε πως η φωνή των γυναικών έχει πια δύναμη, αλλά και ότι αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις προηγούμενες γενιές, στις γυναίκες που πάλεψαν για να μπορούν οι επόμενες να βρίσκονται σήμερα εδώ, να μιλούν και να δημιουργούν. Όπως είπε, «μέσα σε αυτό το δωμάτιο είναι πάρα πολλές γυναίκες δίπλα μας», γιαγιάδες, προγιαγιάδες και μητέρες που, με τον τρόπο τους, συνοδεύουν τις νεότερες γενιές.
Ο «Τζετζερές» βρίσκεται στη Χίου 2, στα Λαδάδικα της Μυτιλήνης. Το κοινό μπορεί να τον αναζητήσει στα social media, στο facebook ως «Τζετζερές Πολυχώρος Γαστρονομίας», στο instagram, αλλά και μέσα από την ιστοσελίδα του.
Κλείνοντας τη ραδιοφωνική της παρουσία, η Μαρία Πανάγου επέλεξε το τραγούδι «Labor» της Paris Paloma, σημειώνοντας ότι μιλά για την αόρατη εργασία των γυναικών μέσα στις δεκαετίες και τους αιώνες, αλλά και για τη δουλειά που απομένει ακόμη ώστε οι γυναίκες να συνεχίσουν να προχωρούν μπροστά.
Ο «Τζετζερές», όπως φάνηκε και μέσα από τη συνέντευξή της, δεν είναι απλώς ένας χώρος γαστρονομίας. Είναι ένας τόπος μνήμης, δημιουργίας, τέχνης, γνώσης και μοιράσματος· ένα μεγάλο τραπέζι που χωρά προϊόντα, ανθρώπους, ιστορίες και αλήθειες.
2251028000
Επικοινωνία
Διαφήμιση
Όροι Χρήσης - Πολιτική Προσωπικών Δεδομένων
