Στο στούντιο του «Ν» 99 fm, ο Πρόδρομος Μελέτογλου, πρόεδρος του Συλλόγου Ραδιοερασιτεχνών Λέσβου, έφερε στο μικρόφωνο έναν κόσμο που πολλοί θυμούνται αόριστα από walkie talkie και σήματα Μορς, αλλά ελάχιστοι έχουν δει στην πραγματική του διάσταση. Ραδιοερασιτέχνης, όπως εξήγησε, δεν είναι ο άνθρωπος που «πιάνει» μια συχνότητα, αλλά εκείνος που ασχολείται με την τεχνική των επικοινωνιών, κάνει πειράματα, δοκιμές, κατασκευές, φτιάχνει κεραίες, αξιοποιεί ψηφιακές εφαρμογές και επικοινωνεί σε μεγάλες αποστάσεις, συχνά με απλά μέσα.

Η κουβέντα ξεκίνησε από τα βασικά. Πρόκειται για χόμπι και όχι επάγγελμα, χωρίς επιδίωξη κέρδους και χωρίς σχέση με ραδιοφωνική παραγωγή ή τηλεοπτικούς σταθμούς. Κι όμως, μέσα από αυτό το χόμπι ανοίγει ένα τεράστιο πεδίο γνώσης, από τη φυσική της διάδοσης των ραδιοκυμάτων μέχρι τη γεωγραφία, αφού οι ραδιοερασιτέχνες, όπως είπε, βρίσκονται παντού και οι επίσημα καταχωρημένες χώρες στο διεθνές πλαίσιο φτάνουν τις 175. Στην Ελλάδα εκτίμησε ότι οι αδειούχοι είναι γύρω στους 5000, ενώ στη Λέσβο ο σύλλογος αριθμεί 50 μέλη, άντρες και γυναίκες, σε όλο το νησί.

Από τη Λέσβο ως την Αυστραλία και το διάστημα

Όταν η συζήτηση έφτασε στις αποστάσεις, η εικόνα έγινε απρόσμενα εντυπωσιακή. Ο κ. Μελέτογλου περιέγραψε πως «κάθε πρωί» μπορούν να συνομιλούν με την Αυστραλία, ακόμη και απευθείας και δωρεάν, με τις ραδιοερασιτεχνικές συχνότητες. Όμως η πιο «όμορφη» επικοινωνία, όπως τη χαρακτήρισε, είναι μέσω του Διεθνή Διαστημικού Σταθμού, που περνά συχνά πάνω από τη Λέσβο, δίνοντας δυνατότητα επικοινωνίας ή λήψης σημάτων και εικόνων. Ανέφερε επίσης το SSTV, τη μετάδοση φωτογραφιών μέσω ασύρματου, αλλά και τη λήψη εικόνων από δορυφόρους, σε μια διαδικασία που μπορεί να γίνει με έναν πομποδέκτη, μια απλή ιδιοκατασκευή κεραία και ένα πρόγραμμα σε υπολογιστή ή ακόμη και σε κινητό.

Στη ραδιοερασιτεχνική καθημερινότητα υπάρχουν και τα «σπάνια ανοίγματα» της διάδοσης. Έτσι, σε περιόδους που δημιουργούνται σποραδικά φαινόμενα, μπορεί να ακουστούν σταθμοί από πολύ μακριά. Ο ίδιος ανέφερε πρόσφατη επικοινωνία με τα νησιά Ροντρίγκες στον Ινδικό Ωκεανό, αλλά και λήψη σταθμού από το Μεξικό, χωρίς να απαιτείται εξαιρετικά ακριβός εξοπλισμός.

Τα παιδιά διψάνε για κάτι «χειροπιαστό»

Ιδιαίτερο κομμάτι της συνέντευξης ήταν η σχέση του συλλόγου με τα σχολεία και τους νέους. Ο κ. Μελέτογλου μίλησε για επισκέψεις, όπως αυτή στο Δημοτικό Σχολείο Παλαιοκήπου, αλλά και για ενδιαφέρον του Δήμου Δυτικής Λέσβου να γίνουν παρουσιάσεις σε περισσότερα σχολεία. Εκεί, όπως είπε, είδε κάτι που τον εντυπωσίασε. Παρότι τα παιδιά είναι εξοικειωμένα με την τεχνολογία και το διαδίκτυο, «διψάνε» για κάτι διαφορετικό, κάτι που να το πιάσουν και να το χαρούν έξω από την απομονωμένη χρήση ενός κινητού. Στην επίσκεψη, τα παιδιά δοκίμασαν να μιλήσουν στον ασύρματο, ρώτησαν, ενθουσιάστηκαν, ενώ γονείς και εκπαιδευτικοί ζήτησαν πληροφορίες για το πώς μπορεί ένα παιδί να ασχοληθεί.

Στο ίδιο πλαίσιο, έφερε ως παράδειγμα τον Ταξιάρχη Οτάκα, μαθητή λυκείου, που ξεκίνησε δίπλα στον πατέρα του και εξελίχθηκε σε έναν από τους καλύτερους χειριστές Μορς. Ανέφερε ότι το 2024 κατέκτησε την 1η θέση μεταξύ των Ελλήνων ραδιοερασιτεχνών σε παγκόσμιο διαγωνισμό Μορς, την 5η μεταξύ των Ευρωπαίων και την 100η παγκοσμίως.

«Είμαστε οι άνθρωποι που θα ακουστούμε όταν όλα σιγήσουν»

Το πιο σημαντικό ωστόσο στοιχείο του ραδιοερασιτεχνισμού είναι  η  κοινωνική χρησιμότητά του. «Οι ραδιοερασιτέχνες είμαστε οι άνθρωποι που θα ακουστούμε όταν όλα σιγήσουν», είπε, δίνοντας το πλαίσιο της πολιτικής προστασίας. Ο σύλλογος είναι πιστοποιημένος εθελοντικά, στέλνει κάθε χρόνο κατανομή μελών στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και έχει συγκεκριμένους ρόλους για το πού θα κατευθυνθεί ο καθένας σε κρίση, σε Δήμο, Περιφέρεια, Αστυνομία, Στρατό, Λιμενικό, ώστε να γεφυρώνονται υπηρεσίες που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους λόγω διαφορετικών συχνοτήτων.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τη διακοπή επικοινωνιών στη Λήμνο πριν από περίπου 3 χρόνια, όταν κόπηκαν καλώδια στη Θράκη και το νησί έμεινε χωρίς τηλεπικοινωνίες. «Η μόνη επικοινωνία που υπήρχε από το νησί προς τη Λέσβο ήμασταν οι ραδιοερασιτέχνες», είπε, καθώς οι ραδιοερασιτέχνες της Λήμνου, μέλη του συλλόγου, ενημέρωσαν μέσω του δικτύου επαναληπτών.

Το δεύτερο παράδειγμα ήταν από τη θεομηνία του Νοεμβρίου 2025 στη Λέσβο, με πλημμύρες και καταστροφές. Μέσα από ασύρματο, ραδιοερασιτέχνης από την Κάπη ενημέρωνε ότι για ώρες δεν υπήρχαν νερό, ρεύμα και τηλέφωνα, «όλα ήταν νεκρά», ζητώντας πληροφορίες για το πότε θα αποκατασταθεί η βλάβη. Ο κ. Μελέτογλου στάθηκε και στην ψυχολογία, τονίζοντας πως η επικοινωνία δεν είναι μόνο ενημέρωση, είναι και «ησυχία», ειδικά τη νύχτα, όταν ο αποκλεισμός τρομάζει διπλά.

Ασκήσεις, εξετάσεις, πρόσκληση για την πλατεία Σαπφούς

Ο σύλλογος συμμετέχει από το 2012 σε πανελλαδικές διασυλλογικές ασκήσεις επικοινωνιών εκτάκτων αναγκών στα βραχέα κύματα, ενώ πρόσφατα αποφάσισαν και τοπική μηνιαία άσκηση στη Λέσβο, ώστε τα μέλη να είναι έτοιμα «από εκεί που βρίσκεται ο καθένας», ακόμη και στον δρόμο. Παράλληλα, ο σύλλογος στηρίζει όσους θέλουν να αποκτήσουν άδεια, εξηγώντας ότι απαιτούνται εξετάσεις που γίνονται 2 φορές τον χρόνο από το Υπουργείο, ενώ ο ίδιος σημείωσε πως το να έχει κάποιος ασύρματο προϋποθέτει πτυχίο και άδεια.

Κλείνοντας, έδωσε και ένα ραντεβού. Στις 18 Απριλίου, Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοερασιτεχνών, ο σύλλογος σχεδιάζει δράση στην πλατεία Σαπφούς, με εγκατάσταση ασυρμάτου και δορυφορικού εξοπλισμού, με την ευχή να περάσει εκείνη την ώρα και ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός πάνω από τη Λέσβο, ώστε το κοινό να δει από κοντά πώς «πιάνει» το σήμα όταν όλα τα άλλα δίκτυα μοιάζουν δεδομένα, μέχρι τη στιγμή που παύουν να λειτουργούν.