Αύξηση του αριθμού των εργαζομένων αλλά και των επιχειρήσεων που λειτουργούν στα νησιά του Βορείου Αιγαίου δείχνουν τα στοιχεία του συστήματος Εργάνη που επεξεργάστηκε το «Ν» και παρουσιάζει σήμερα κατ’ αποκλειστικότητα. Εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο είναι και η αύξηση του μέσου αριθμού εργαζομένων που απασχολούν οι επιχειρήσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Ωστόσο ο μέσος όρος εργαζομένων ανά επιχείρηση παραμένει σημαντικά χαμηλότερος από τον πανελλαδικό μέσο όρο, στοιχείο εξαιρετικά προβληματικό. Φυσικά τόσο σε πανελλαδικό όσο και σε τοπικό επίπεδο ο μέσος αριθμός των εργαζομένων είναι πολύ μικρός σε σχέση με τον πανευρωπαϊκό μέσο όρο, δεδομένο που περιορίζει κατά πολύ ανταγωνιστικότητα των εγχώριων και τοπικών επιχειρήσεων.

Περισσότερες επιχειρήσεις και εργαζόμενοι

Το 2013 καταγράφονταν συνολικά 3.884 επιχειρήσεις και παραρτήματα, εκ των οποίων 3.433 ήταν επιχειρήσεις και 451 παραρτήματα, με 13.469 εργαζομένους. Δύο χρόνια αργότερα, το 2015, ο συνολικός αριθμός αυξήθηκε σε 4.365 (3.857 επιχειρήσεις και 508 παραρτήματα), ωστόσο η απασχόληση παρέμεινε σχεδόν στάσιμη στις 13.470 θέσεις εργασίας.

Η εικόνα μεταβάλλεται από το 2018 και μετά. Το 2018 οι επιχειρήσεις και τα παραρτήματα ανήλθαν σε 4.635, με 16.500 εργαζομένους, ενώ το 2019 σημειώθηκε σημαντικό άλμα στις θέσεις εργασίας, οι οποίες έφτασαν τις 21.081, με 5.081 επιχειρήσεις και παραρτήματα. Η δυναμική αυτή συνεχίζεται την τελευταία διετία. Το 2024 καταγράφονται 5.442 επιχειρήσεις και παραρτήματα με 23.563 εργαζομένους και το 2025 5.466 επιχειρήσεις και παραρτήματα με 24.241 εργαζομένους.

Η διαχρονική εξέλιξη δείχνει ότι μέσα σε 12 χρόνια οι θέσεις εργασίας αυξήθηκαν κατά 10.772, ενώ οι επιχειρήσεις και τα παραρτήματα ενισχύθηκαν κατά 1.582.

Δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσει κανείς πως στα νησιά της Περιφέρειας (όπως και σε πολλές περιοχές σε όλη την Ελλάδα) υπάρχει πολύ έντονη κινητικότητα στον τομέα της μικροεπιχειρηματικότητας. Με μεγάλη ευκολία δημιουργούνται μικρές ατομικές επιχειρήσεις, π.χ. εμπορικά καταστήματα, cafe, εργαστήρια κλπ. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις οι επιχειρήσεις αυτές είναι αποτέλεσμα προσπαθειών να βρουν εργασιακή διέξοδο άνεργοι νέοι και νέες, όπως και άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας. Κάποιοι από αυτούς κάνουν τα πρώτα βήματά τους στον εργασιακό βίο, κάποιοι άλλοι έχασαν τις θέσεις εργασίας που είχαν σε άλλες επιχειρήσεις. Δυστυχώς οι επιχειρήσεις αυτές έχουν μικρή διάρκεια ζωής και σε αρκετές περιπτώσεις το κομπόδεμα που διαθέτουν όταν τις δημιουργούν εξαφανίζεται μέσα σε λίγους μήνες ή έστω μέσα σε 1 ή 2 χρόνια.

Πραγματική ή πλασματική αύξηση των εργαζομένων ανά επιχείρηση;

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο δείκτης των εργαζομένων ανά επιχείρηση. Το 2013 ο μέσος όρος εργαζομένων ανά επιχείρηση στα νησιά του Βορείου Αιγαίου ήταν 3,92. Το 2015 υποχώρησε στο 3,49, για να ανακάμψει σταδιακά τα επόμενα χρόνια. Ήταν η εποχή που οι τοπικές επιχειρήσεις βίωναν με μεγάλη ένταση τις πολιτικές των μνημονίων και γι’ αυτό προχώρησαν σε απολύσεις σε μια προσπάθεια να επιβιώσουν. Το 2018 ο μέσος όρος των εργαζομένων ανά επιχείρηση ανήλθε σε 4,28, το 2019 σε 4,75, το 2024 σε 4,92 και το 2025 έφτασε στους 5,04 εργαζομένους ανά επιχείρηση.

Σε διάστημα άνω της δεκαετίας, ο μέσος όρος ενισχύθηκε κατά περίπου 1,1 εργαζόμενο ανά επιχείρηση. Ωστόσο ερωτηματικό παραμένει κατά πόσο η αύξηση είναι πραγματική. Κι αυτό γιατί η εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας οδήγησε πολλές επιχειρήσεις να δηλώνουν όλους τους εργαζόμενους που απασχολούν. Υπάρχουν πολλοί κλάδοι όπου εργαζόμενοι απασχολούνταν με πλήρες ωράριο αλλά δηλώνονταν ότι εργάζονται μόλις 4 ώρες την ημέρα. Σε άλλες περιπτώσεις εργαζόμενοι που απασχολούνταν περιστασιακά δεν δηλώνονταν καθόλου. Συνεπώς αυτή η μικρή αύξηση του αριθμού των εργαζομένων ανά επιχείρηση σηματοδοτεί περισσότερο τη μείωση της αδήλωτης εργασίας και πολύ λιγότερο την πραγματική αύξηση των θέσεων εργασίας στα νησιά της Περιφέρειας.

Σε κάθε περίπτωση στα νησιά του Βορείου Αιγαίου οι επιχειρήσεις έχουν μικρότερο αριθμό εργαζομένων από τον πανελλαδικό μέσο όρο. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2025, ο μέσος όρος των εργαζομένων ανά επιχείρηση στην Ελλάδα ήταν 7,89 άτομα, δηλαδή 2,85 εργαζομένους περισσότερους από ό,τι στα νησιά της Περιφέρειας.

Διευκρινίζουμε εδώ πως στο σύστημα Εργάνη καταγράφονται μόνο οι επιχειρήσεις που απασχολούν εργαζόμενους. Δηλαδή δεν καταγράφονται όλες οι μικρές και συνήθως ατομικές επιχειρήσεις που δεν απασχολούν εργαζόμενους. Επίσης πρέπει να σημειωθεί πως η ψηφιακή κάρτα δεν έχει εφαρμοστεί σε μια σειρά κλάδους, κάτι που αναμένεται να γίνει τα επόμενα χρόνια. Κι αυτό πιθανότατα θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση του αριθμού των εργαζομένων και περιορισμό της αδήλωτης εργασίας.

Αύξηση του αριθμού των εργαζομένων αλλά και των επιχειρήσεων που λειτουργούν στα νησιά του Βορείου Αιγαίου δείχνουν τα στοιχεία του συστήματος Εργάνη που επεξεργάστηκε το «Ν» και παρουσιάζει σήμερα κατ' αποκλειστικότητα. Εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο και η αύξηση του μέσου αριθμού εργαζομένων που απασχολούν οι επιχειρήσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Ωστόσο ο μέσος όρος εργαζόμενων ανά επιχείρηση παραμένει σημαντικά χαμηλότερος από τον πανελλαδικό μέσο όρο στοιχείο εξαιρετικά προβληματικό.

Περισσότερες επιχειρήσεις και εργαζόμενοι

Το 2013 καταγράφονταν συνολικά 3.884 επιχειρήσεις και παραρτήματα, εκ των οποίων 3.433 ήταν επιχειρήσεις και 451 παραρτήματα, με 13.469 εργαζομένους. Δύο χρόνια αργότερα, το 2015, ο συνολικός αριθμός αυξήθηκε σε 4.365 (3.857 επιχειρήσεις και 508 παραρτήματα), ωστόσο η απασχόληση παρέμεινε σχεδόν στάσιμη στις 13.470 θέσεις εργασίας.

Η εικόνα μεταβάλλεται από το 2018 και μετά. Το 2018 οι επιχειρήσεις και τα παραρτήματα ανήλθαν σε 4.635, με 16.500 εργαζομένους, ενώ το 2019 σημειώθηκε σημαντικό άλμα στις θέσεις εργασίας, οι οποίες έφτασαν τις 21.081, με 5.081 επιχειρήσεις και παραρτήματα. Η δυναμική αυτή συνεχίζεται την τελευταία διετία. Το 2024 καταγράφονται 5.442 επιχειρήσεις και παραρτήματα με 23.563 εργαζομένους και το 2025 5.466 επιχειρήσεις και παραρτήματα με 24.241 εργαζομένους.

Η διαχρονική εξέλιξη δείχνει ότι μέσα σε 12 χρόνια οι θέσεις εργασίας αυξήθηκαν κατά 10.772, ενώ οι επιχειρήσεις και τα παραρτήματα ενισχύθηκαν κατά 1.582.

Δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσει κανείς πως στα νησιά της Περιφέρειας (όπως και σε πολλές περιοχές σε όλη την Ελλάδα) υπάρχει πολύ έντονη κινητικότητα στον τομέα της μικροεπιχειρηματικότητας. Με μεγάλη ευκολία δημιουργούνται μικρές ατομικές επιχειρήσεις, π.χ. εμπορικά καταστήματα, cafe, εργαστήρια κλπ. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις οι επιχειρήσεις αυτές είναι αποτέλεσμα προσπαθειών να βρουν εργασιακή διέξοδο άνεργοι νέοι και νέες όπως και άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας. Κάποιοι από αυτούς κάνουν τα πρώτα βήματα τους στον εργασιακό βίο κάποιοι άλλοι έχασαν τις θέσεις εργασίας που είχαν σε άλλες επιχειρήσεις. Δυστυχώς οι επιχειρήσεις αυτές έχουν μικρή διάρκεια ζωής και σε αρκετές περιπτώσεις το κομπόδεμα που διαθέτουν όσο τις δημιουργούν εξαφανίζεται μέσα σε λίγους μήνες ή έστω μέσα σε ένα ή δύο χρόνια.

Περισσότεροι εργαζόμενοι στις επιχειρήσεις;

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο δείκτης των εργαζομένων ανά επιχείρηση. Το 2013 ο μέσος όρος εργαζομένων ανά επιχείρηση, στα νησιά του Βορείου Αιγαίου ήταν 3,92. Το 2015 υποχώρησε στο 3,49, για να ανακάμψει σταδιακά τα επόμενα χρόνια. Ήταν η εποχή που οι τοπικές επιχειρήσεις βίωναν με μεγάλη ένταση τις πολιτικές των μνημονίων και γι' αυτό προχώρησαν σε απολύσεις σε μια προσπάθεια να επιβιώσουν. Το 2018 ο μέσος όρος των εργαζομένων ανά επιχείρηση ανήλθε σε 4,28, το 2019 σε 4,75, το 2024 σε 4,92 και το 2025 έφτασε στο 5,04 εργαζόμενους ανά επιχείρηση.

Σε διάστημα άνω της δεκαετίας, ο μέσος όρος ενισχύθηκε κατά περίπου 1,1 εργαζόμενο ανά επιχείρηση. Ωστόσο ερωτηματικό παραμένει κατά πόσο η αύξηση είναι πραγματική; Κι αυτό γιατί η εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας οδήγησε πολλές επιχειρήσεις να δηλώνουν όλους τους εργαζόμενους που απασχολούν. Υπάρχουν πολλοί κλάδοι όπου εργαζόμενοι απασχολούνταν με πλήρες ωράριο αλλά δηλώνονταν ότι εργάζονται μόλις τέσσερις ώρες την ημέρα. Σε άλλες περιπτώσεις εργαζόμενοι που απασχολούνταν περιστασιακά δεν δηλώνονταν καθόλου. Συνεπώς αυτή η μικρή αυξήση του αριθμού των εργαζομένων ανά επιχείρηση σηματοδοτεί περισσότερο την μείωση της αδήλωτης εργασίας και πολύ λιγότερο την πραγματική αύξηση των θέσεων εργασίας στα νησιά της Περιφέρειας.

Σε κάθε περίπτωση στα νησιά του Βορείου Αιγαίου οι επιχειρήσεις έχουν μικρότερο αριθμός εργαζομένων από τον πανελλαδικό μέσο όρο. Συγκεκριμένα σύμφωνα με τα στοιχεία του 2025 ο μέσος όρος των εργαζομένων ανά επιχείρηση στην Ελλάδα ήταν 7,89 άτομα, δηλαδή 2,85 εργαζομένους περισσότερους από ότι στα νησιά της Περιφέρειας.

Διευκρινίζουμε πως στο σύστημα Εργάνη καταγράφονται μόνο οι επιχειρήσεις που απασχολούν εργαζόμενους. Δηλαδή δεν καταγράφονται όλες οι μικρές και συνήθως ατομικές επιχειρήσεις που δεν απασχολούν εργαζόμενους. Επίσης πρέπει να σημειωθεί πως η ψηφιακή κάρτα δεν έχει εφαρμοστεί σε μια σειρά κλάδους κάτι που αναμένεται να γίνει τα επόμενα χρόνια. Κι αυτό πιθανότητα θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση του αριθμού των εργαζομένων και περιορισμό της αδήλωτης εργασίας.