Μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο Πολιχνίτος Μια ιστορία σμιλεμένη στην πέτρα, των Κυριάκος Κουκούλας και Τόνια Κατερίνη, ένα έργο που έρχεται να καταγράψει με επιστημονική ακρίβεια, αισθητική ευαισθησία και βαθιά αγάπη για τον τόπο την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και πολιτισμική φυσιογνωμία του Πολιχνίτου.

Το βιβλίο αποτελεί μια ολοκληρωμένη αποτύπωση της ιστορίας, της τέχνης και της μαστοριάς που διαμόρφωσαν τον παραδοσιακό οικισμό μέσα στον χρόνο. Μέσα από κείμενα, τεκμηρίωση και πλούσιο φωτογραφικό υλικό, αναδεικνύεται ο Πολιχνίτος ως ένα ζωντανό υπαίθριο μουσείο, σμιλεμένο κυριολεκτικά και μεταφορικά στην πέτρα από γενιές λαϊκών μαστόρων.

Σε αντίθεση με απλές φωτογραφικές ή περιηγητικές εκδόσεις, το βιβλίο διαθέτει σαφή επιστημονικό χαρακτήρα και βασίζεται στη συνεργασία μιας πολυμελούς ομάδας ειδικών. Στην προσπάθεια αυτή συμμετέχουν πανεπιστημιακοί, αρχιτέκτονες, γεωλόγοι, ερευνητές και καλλιτέχνες, οι οποίοι συνέβαλαν ανιδιοτελώς, αφιερώνοντας χρόνο και γνώση για την ολοκλήρωση του έργου.

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στον ρόλο του Κυριάκου Κουκούλα, ο οποίος εδώ και χρόνια υπηρετεί με συνέπεια την ιστορική και πολιτιστική τεκμηρίωση του Πολιχνίτου. Με βαθιά γνώση και προσωπικό πάθος για τον τόπο, κατάφερε να συντονίσει μια ετερόκλητη αλλά άρτια ομάδα, υλοποιώντας ένα πολυετές όραμα για την επιστημονική ανάδειξη του οικισμού.

Στην πρώτη ενότητα του βιβλίου παρουσιάζονται κείμενα που φωτίζουν την ιστορική, πολεοδομική και κοινωνική διαμόρφωση του Πολιχνίτου. Η Τόνια Κατερίνη καταθέτει τη βιωματική της εμπειρία από την πρώτη επαφή με το χωριό, ενώ η Ειρήνη Συκά και ο Γιώργος Συκάς αναλύουν τη γέννηση και την εξέλιξη του οικισμού στον χώρο και στον χρόνο.

Ο Τάσης Παπαϊωάννου προσεγγίζει τον Πολιχνίτο ως τεκμήριο κτιριακού πολιτισμού, ο Ταξιάρχης Βαφέας παρουσιάζει τα γεωλογικά χαρακτηριστικά της περιοχής με έμφαση στον ιγκνιμβρίτη, ενώ ο Χρήστος Χατζηλίας αφιερώνει σημαντικό μέρος στους πετράδες της Λέσβου, προσφέροντας για πρώτη φορά μια συστηματική ονομαστική και φωτογραφική καταγραφή τους.

Ο Αλέξανδρος Σαντής, με τη ματιά του καλλιτέχνη και περιηγητή, ανιχνεύει τις αισθητικές επιρροές και τη συναισθηματική σχέση του τόπου με την ιστορία του, φωτίζοντας τις μικρές και μεγάλες λεπτομέρειες που συγκροτούν τη μοναδικότητα του Πολιχνίτου.

Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει εκτενή φωτογραφική τεκμηρίωση του οικισμού, αναλυτικές όψεις επιλεγμένων κατοικιών και λεπτομερείς αποτυπώσεις διακοσμητικών στοιχείων, που αποδεικνύουν πως η τοπική αρχιτεκτονική αγγίζει συχνά τα όρια της γλυπτικής. Παράλληλα, παρουσιάζονται και κτίσματα που φέρουν τα σημάδια του χρόνου και της εγκατάλειψης, υπενθυμίζοντας την ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το φωτογραφικό υλικό υπογράφει ο Γιάννης Ζινδριλής, ενώ σημαντική ήταν και η συμβολή της Μυρτώς Μπολώτα στη γραφιστική επιμέλεια και της Ελένης Πεδιώτη από τις εκδόσεις Παράγραφος.

Το βιβλίο έρχεται να συμπληρώσει μια άτυπη τριλογία για τον Πολιχνίτο, μετά τις προηγούμενες εκδόσεις του Κυριάκου Κουκούλα, και αποτελεί πλέον βασικό σημείο αναφοράς για ερευνητές, μελετητές, κατοίκους και φίλους του χωριού.

Πρόκειται για ένα έργο που δεν περιορίζεται στην καταγραφή του παρελθόντος, αλλά λειτουργεί ως πρόσκληση για προβληματισμό, προστασία και δημιουργική συνέχιση της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής ταυτότητας του Πολιχνίτου στο μέλλον.